Veilen radiofrequenties staat haaks op het algemeen belang

De Tweede Kamer moet haar afwijzing van veilen van radiofrequenties gestand doen. Zo niet dan dreigen onzekerheid en het risico van discontinuïteit in de ether, meent Robin Linschoten.

De voorzieningenrechter in Rotterdam heeft op 24 juli bepaald dat de frequenties voor de commerciële radio moeten worden geveild. De Tweede Kamer heeft in de vorige zittingsperiode meerdere keren aangegeven geen veiling te willen. Ook het regeerakkoord gaat er terecht van uit dat een veiling van radiofrequenties een ongewenste manier van verdelen is. De huidige stations hebben in het verleden steeds verlengingen gekregen. Zij hebben fors geïnvesteerd en zijn langlopende verplichtingen aangegaan, zoals arbeidsovereenkomsten en contracten om het uitzenden via de kabel en de FM-frequenties mogelijk te maken.

De commerciële radiostations hebben in Nederland een markt opgebouwd. Luisteraars en adverteerders hebben profijt bij het ontstane diverse aanbod en ook de publieke omroep heeft daardoor de inkomsten flink zien toenemen, terwijl de publieke radiostations de beste FM-frequenties ter beschikking gesteld krijgen, daarvoor niets behoeven te betalen en bijna 50 procent van de reclame-inkomsten uit de markt halen.

Wanneer nu een veiling voor een periode van acht jaar zou plaatsvinden, moet aan het einde van die periode opnieuw worden geveild. Dit leidt tot onzekerheid over de toekomst en het risico van discontinuïteit. Het afsluiten van arbeidsovereenkomsten voor een periode van acht jaar kan in de praktijk niet, en overige verplichtingen vastleggen voor een korte periode leidt tot hoge kosten. Daarvan profiteert de publieke radio, terwijl deze concurreert op de advertentiemarkt. Overal in Europa worden radiofrequenties die reeds in gebruik zijn steeds langjarig verlengd. Uitsluitend nieuwe frequenties worden soms geveild. Meestal worden deze verdeeld middels een vergelijkende toets.

Het bereik van de commerciële radiostations is aanzienlijk minder dan dat van de publieke radio. Geen enkel commercieel radiostation heeft een landelijke dekking. De publieke radiostations zijn de enige die in heel Nederland te beluisteren zijn. En dat terwijl commerciële en publieke stations met elkaar concurreren op de reclamemarkt. Dat leidt tot ongeoorloofde concurrentie. Het niet gelijkwaardig maken van het bereik van publieke en commerciële radiostations en de ongeoorloofde concurrentieverhoudingen zullen bij de Europese Commissie aanhangig worden gemaakt.

De veiling is ongeoorloofd omdat, gezien de dominante positie op de reclamemarkt, de publieke omroep het terugverdienen van de geïnvesteerde bedragen kan frustreren, bijvoorbeeld door het verlagen van de advertentietarieven. Bovendien houdt de veiling geen rekening met de door de commerciële stations opgebouwde goodwill en gedane investeringen. Ook wordt geen rekening gehouden met de achterstandspositie waarin de regionale commerciële radio zich nog bevindt.

De stelling dat de commerciële radiostations niet aan de overheid willen betalen is onjuist. De huidige commerciële radiostations betalen nu al substantiële bedragen aan de overheid. In de door het vorige kabinet vastgestelde nieuwe regeling betalen alle commerciële radiostations gezamenlijk 14,5 miljoen euro per jaar, afgezien van additionele toezichtskosten en vennootschapsbelasting. Dit is fors hoger dan in de rest van Europa en de publieke radio betaalt niets.

Onterecht wordt gesteld dat nieuwkomers zich uitsluitend via een veiling toegang tot de radiomarkt kunnen verschaffen. Nieuwe frequenties kunnen door middel van een vergelijkende toets immers ook aan nieuwkomers worden toegewezen. Bovendien kunnen nieuwkomers bestaande vergunninghouders overnemen, hetgeen in andere branches en landen vaak voorkomt. Het is bovendien de vraag of nieuwkomers veel zullen toevoegen aan de diversiteit voor de luisteraars. Zij zullen vooral bestaande succesvolle commerciële programmeringen kopiëren.

De rechtelijke uitspraak over de veiling is gedaan in een door de potentiële nieuwkomer Veronica aangespannen procedure. Veronica heeft onlangs voor vele tientallen miljoenen haar aandelen in HMG verkocht en daarmee onder meer afstand gedaan van het FM-radiostation. Het is nu kennelijk de bedoeling van Veronica om met een deel van die opbrengst de frequenties van een ander commercieel radiostation via de overheid te verwerven zonder enige vorm van compensatie voor de desbetreffende huidige vergunninghouder.

Regelgeving dient politieke besluitvorming te faciliteren. Het is ongewenst dat in het regeerakkoord vastgelegd nieuw beleid wordt beperkt door regelgeving en ondeugdelijk beleid van vorige kabinetten. Ieder nieuw beleid vergt een aanpassing van wetgeving en overige regelgeving. De Samenwerkende Commerciële Radiostations gaan er dan ook vanuit dat het kabinet zodanige maatregelen zal nemen dat het regeerakkoord kan worden uitgevoerd. Aangenomen mag worden dat het kabinet zijn eigen regeerakkoord serieus neemt en niet al in de eerste weken van zijn bestaan de politieke verantwoordelijkheid uit handen geeft aan de rechter.

Het radioaanbod in Nederland is zeer gevarieerd. Met vallen en opstaan hebben de commerciële radiostations bijgedragen aan veelzijdige keuzemogelijkheden en een succesvolle ontwikkeling van de reclamemarkt, waarvan ook de publieke radio heeft geprofiteerd. Door een veiling zal het aanbod verschralen en daarvan zullen de luisteraars de dupe zijn. De Tweede Kamer verzet zich al jaren tegen de veiling. De politiek dient haar verantwoordelijkheid te nemen en ervoor te zorgen dat de rechtelijke uitspraak het uitvoeren van dit onderdeel van het regeerakkoord niet belemmert.

Robin Linschoten is voorzitter van de Samenwerkende Commerciële Radiostations.