Jongeren op zoek naar liefde en geluk

Twee films met een klein Nederlands tintje maken kans op de Gouden Luipaard in Locarno. `Szép napok' en `Tan de repente' tonen onverwachte tederheid in Hongarije en Argentinië.

Naast de Belgisch/Nederlandse coproductie Meisje draaien er nog twee films met een Nederlandse connectie in het competitieprogramma van het Filmfestival Locarno. De Argentijnse film Tan de repente werd medegefinancierd door het Hubert Bals Fonds van het Filmfestival Rotterdam, bedoeld voor ondersteuning van films uit Azië, Afrika en Latijns-Amerika. De wereldrechten van de Hongaarse film Szép napok (Pleasant Days) zijn in handen van Orange Films, een nieuw bedrijf voor verkoop van filmrechten van Michiel Berkel, ex-directeur van het Nederlands Film Festival. Beide films maken kans op een Gouden Luipaard, de hoofdprijs van het festival die aanstaande zondag wordt uitgereikt.

Szép napok is de tweede film van Kornel Mundruczó, die een groot visueel talent tentoonspreidt. Het portret van een aantal jongeren die opgroeien in een treurige provincieplaats is misschien niet bijster origineel als verhaal, evenmin als het idee dat ruzies, slaan en schoppen een vorm van tedere expressie, of zelfs liefde kunnen verraden. Je toevlucht nemen tot geweld als enig aangeleerd communicatiemiddel in barre omstandigheden levert rauwe scènes op, die de laatste jaren echter al te veel in films te zien zijn geweest.

Mundruczó maakt echter veel goed door mooi gecomponeerde beelden en de sfeer die hij weet te creëren. De belangrijkste locatie is een wasserette, met machines die hels dreunen en eeuwig ronddraaiende trommels. Eveneens een mooie metafoor voor het jezelf willen reinigen, en schoon willen beginnen met een nieuwe, misschien betere dag. Het levert in ieder geval een prachtige scène op als Peter, de hoofdpersoon die net uit de jeugdgevangenis komt, in zo'n machine gewassen wordt door zijn zus. Het surreële beeld van Peter die erin klimt en liefdevol wordt ingezeept, is origineel en fantasievol. En net als in andere sequenties spreekt uit deze scène een soort verboden incestueuze erotiek die tegelijk een krachtige, nonverbale tederheid uitstraalt.

De 27-jarige Mundruczó is iemand om in de gaten te houden. Evenals de 26-jarige Diego Lerman, die met Tan de repente indrukwekkend debuteert. Ook zijn film gaat over jongeren op zoek naar liefde en een plaats in de wereld waar ze enigszins gelukkig kunnen worden. En ook hier is sfeer belangrijker dan plot. Het in zwart-wit gedraaide Tan de repente is hoopvoller dan Szép napok. Het schild van hardheid dat de karakters bindt, wordt aan het eind – na elkaar eindeloos uitgedaagd, teleurgesteld en pijn te hebben gedaan – voorzichtig afgeschud. Door de avontuurlijke terloopsheid in de ontwikkeling van het verhaal blijft de film fris, waardoor plotseling in het laatste kwartier een voor zowel toeschouwer als personages verrassende warmte aan de oppervlakte komt.

Maar Tan de repente karakteriseren als `feelgood movie' zou onjuist zijn. Heel onnadrukkelijk en even subtiel terloops als de rest van de film heeft de regisseur tekenen van de huidige economische crisis in Argentinië in zijn beelden gevangen. ,,Het bewijs van liefde is even belangrijk als het gevoel'', zegt een van de hoofdpersonen. Gelukkig zal dit bewijs ook in Nederland te zien zijn: de film wordt zeker door een Nederlandse distributeur aangekocht. Net als Szép napok, want die was dat al. Nu nog even afwachten of een van beide een Gouden Luipaard wint. Eigenlijk kan alleen Gerry van Gus Van Sant roet in het eten gooien.