Een linkerbeen te veel

Stelselmatige ontkenning van feiten en doorgeslagen nostalgie leiden soms tot wonderlijke, absurde toestanden. In de charmante Kroatische komedie Maršal (Marshal Tito's Spirit) staat een roemruchte dode op en wandelt: Maarschalk Josip Broz Tito (1892-1980). Nu ja, in het jaar onzes Heren 1999 wordt tijdens een avondlijke communistenbegrafenis op een eilandje in de Adriatische Zee een verschijning waargenomen die een frapperende gelijkenis vertoont met de Joegoslavische partizanenleider, rokkenjager en communistische dictator met eigen interpretatie van de Moskou-doctrine. Terugkerend eilandverlater-en-nu-politieagent Stipan (Drazan Kühn) onderzoekt het buitenissige voorval, valt ondertussen voor de blondgekrulde lerares Slavica (Linda Begonja) en fronst zijn dienderswenkbrauwen over de lumineuze ideeën van nieuw-rijke burgemeester Luka (Ivo Gregurevic).

Burgervader Luka is tevens restaurateur, hotelier en eigenaar van het plaatselijke Museum van de Revolutie; hij ziet uitstekende mogelijkheden om dankzij de wederopgestane Maarschalk (merkwaardigerwijs mèt linkerbeen, dat toch vóór zijn dood was geamputeerd) het zieltogende plaatsje tot Tito-bedevaartsoord annex lucratieve toeristenattractie te maken. ,,Ik had liever gehad dat St. Antonius was verschenen, maar we moeten roeien met de riemen die we hebben'', aldus de laconieke entrepreneur, die per omgaande persberichten verstuurt aan bejaardentehuizen en een ouderwetse arbeidersparade organiseert. Luka is maar een van de vele kleurrijke figuren in deze door vader Ivo en zoon Vinko Brešan gemaakte Balkan-bonbon, in z'n milde satire met volkse personages regelmatig herinnerend aan films van de Tsjech Jirí Menzel en de Joegoslaaf Goran Markovic. Onderkoeld geestige dialogen en situatiekomedie, popculturele verwijzingen naar The X-Files en The Twilight Zone, magische en bijna spookachtige beelden van het verlaten, nevelige dorp bij nacht – het door Vinko Brešans echtgenote Sandra Botica voorbeeldig gemonteerde Maršal overtuigt op alle fronten. Het suggestieve fantastiek-element is vader en co-scenarist Ivo Brešan (Kroatië, 1936) overigens niet vreemd: hij schreef mede het scenario voor het schitterende maar helaas vergeten Izbavitelj (De Rattengod; 1976, Krsto Papic), een sinistere allegorie over het totalitarisme. Maršal is een onweerstaanbaar Slavisch origineeltje, een plaats in het thuisvideoarchief waardig.

Maršal/Marshal Tito's Spirit (Vinko Brešan, 1999, Kroatië). Ned.3, 23.15-0.48u.