Pro forma zaak toch een spektakel

De rechtszaak tegen Volkert van der G., verdacht van de moord op toenmalig LPF-leider Pim Fortuyn, begint morgen met een pro forma zitting. De televisie zal er rechtstreeks verslag van doen.

Voor het eerst in Nederland zal morgen een rechtszaak live op de televisie worden uitgezonden. Het NOS-Journaal zendt vanaf tien uur 's ochtends de eerste zitting uit in de zaak van Volkert van der G., verdacht van de moord op Pim Fortuyn. De verdachte zelf zal niet aanwezig zijn. Volgens woordvoerster Mercedes Grootscholten van de Amsterdamse rechtbank mag niet de indruk ontstaan dat de rechtbank zou hebben aangedrongen op directe uitzending van de zitting. ,,Integendeel. De circussfeer die nu ontstaat door de rechtstreekse uitzending, wordt veroorzaakt door de media zelf.'' De zaak van Volkert van der G. is net als elke andere rechtzaak openbaar. Grootscholten: ,,Vaste onderdelen van de zitting mogen altijd worden uitgezonden. Openbaarheid is een grondrecht. Dat de NOS besluit dat live te doen, is hun beslissing. Daar gaan wij niet over.''

De moord op LPF-leider Pim Fortuyn heeft tot zoveel maatschappelijke onrust geleid, zegt Patricia de Chiara van de NOS, dat de omroep heeft besloten de zaak integraal uit te zenden. Hoogleraar strafrecht P. Tak van de Katholieke Universiteit Nijmegen zal de rechtszaak morgen in de uitzending analyseren. Grootscholten: ,,Meteen een analyse hoeft niet schadelijk te zijn voor het proces. De rechters zijn toch wel onafhankelijk. Maar voor ons is dit wél wat nieuws.''

De zitting wordt gehouden in de extra beveiligde rechtbank in Amsterdam-Osdorp, ook wel de `bunker' genoemd. De zitting zal `pro forma' worden gehouden, een zitting `voor de wet'. In Nederland moet een rechter de zaak van een verdachte na 103 dagen in behandeling nemen. Deze termijn is bedoeld om het voorarrest niet te lang te laten duren. Vaak is zo'n behandeling zeer specialistisch. De officier van justitie spreekt de tenlastelegging uit en geeft een toelichting op de stand van het onderzoek. Eventueel kan ook de verdediging nog verzoeken doen. Daarna beslist de rechtbank hoe de zaak verder zal verlopen.

Omdat het onderzoek van het openbaar ministerie nog niet klaar is en er ook nog getuigen moeten worden gehoord, zal de zaak morgen hoogstwaarschijnlijk worden terugverwezen naar de rechter-commissaris. De `echte', inhoudelijke behandeling van de zaak zal nog geruime tijd duren.

Grootscholten: ,,Juist omdat het een pro forma zitting is, dachten we: het zal wel rustig blijven. De rechtbank beschouwt deze zitting slechts als een ,,generale repetitie'' voor de `echte' rechtszaak. Maar alleen al het NOS-Journaal vroeg accreditatie voor vijftien journalisten. Grootscholten zal morgen naast de cameraman in de rechtszaal zitten. Niet alles mag worden gefilmd. De camera moet uit als de persoonlijke gegevens van Volkert van der G. worden behandeld. Officier van justitie K. Plooy heeft zijn verhaal aangepast voor de televisie-uitzending. Hij zal niet, zoals gebruikelijk is, de naam van de verdachte noemen, maar hem aanduiden als `verdachte'.

De rechters en de advocaat van Van der G., S. Franken, zullen zijn naam wel noemen. Die gedeeltes zullen daarom later worden uitgezonden.

PVDA'ER: pagina 3