Pionier in informatica

,,Als je nu een computer koopt, krijg je daar een massa smerige software bij: onvoldoende gedocumenteerd, onduidelijke eigenschappen, bijzonder slecht gemaakt allemaal het aantal malen dat je systeem in elkaar stuitert, is niet te tellen, ik vind het, met permissie, puin.'' Deze uitspraak, twee jaar geleden gedaan in Trouw, was typerend voor de informaticus Edsger Wybe Dijkstra, die op 6 augustus in Nuenen is overleden. De emeritus hoogleraar aan de universiteit van Austin, Texas, die aan kanker leed, is 72 jaar geworden.

Dijkstra, die in 1930 in Rotterdam werd geboren, in Leiden wiskunde en natuurkunde studeerde en in 1959 promoveerde op een onderzoek naar communicatie met de computer, is een wereldberoemde pionier op het gebied van de computerwetenschappen. Hij werkte van 1952 tot 1962 op het Mathematisch Centrum in Amsterdam, het tegenwoordige Centrum voor Wiskunde en Informatica (CWI). Hij was daar de eerste computerprogrammeur. Van 1962 tot 1984 was hij hoogleraar aan de Technische Universiteit Eindhoven. Van 1984 tot zijn pensioen in 1999 werkte Dijkstra aan de University of Austin in Texas.

De informaticus heeft veel eredoctoraten en onderscheidingen gekregen, waaronder de Turing Award van ACM (1972). Deze prijs wordt wel de `Nobelprijs voor informatica' genoemd.

Dijkstra is bekend geworden door zijn theorieën over gestructureerd programmeren. Zijn ideeën zijn terug te vinden in tal van programmeertalen. De informaticus, die in het buitenland veel bekender was dan in Nederland, streefde naar een tranparante en foutloze manier van programmeren. Voor de huidige computer- en software-industrie had hij geen goed woord over. ,,Het enige dat van belang is, is dat je iets in elkaar kunt flansen wat je kunt verkopen. Het hoeft helemaal niet goed te zijn'', zei hij vorig jaar in de VPRO-documentaire Denken als discipline.

De tragiek van Dijkstra's wetenschappelijke werk, dat hij overigens met de hand schreef en niet met de computer, is dat er buiten de academische wereld weinig belangstelling voor was. Fouten in software (denk aan computervirussen, verloren bestanden, vastgelopen systemen) zorgen elk jaar voor miljarden euro's aan schade. Toch is er vrijwel niemand die Dijkstra's programmeermethoden toepast in commerciële software. Van informaticastudenten had Dijkstra ook geen hoge pet op. ,,De jongeren gaan liever miljoenen verdienen in het bedrijfsleven'', zei hij in Trouw. Een verkeerde motivatie om aan een studie te beginnen, vond de voormalig hoogleraar. Studeren doe je ,,niet omdat je geld wilt verdienen, maar om je de rest van je leven niet te hoeven vervelen.''

Dijkstra's wetenschappelijke werk is te lezen op: www.cs.utexas.edu/users/EWD