`Makers lesstof kiezen partij in conflicten'

Op Nederlandse scholen circuleren lespakketten die conflicthaarden in de wereld eenzijdig behandelen. Hoe neutraal moet lesstof zijn?

`Door aanvallen op Israëlische doelen probeert de PLO Palestina te bevrijden'. Deze samenvatting van het conflict in het Midden-Oosten geeft de lesmap `Palestina een land in wording'. Het is een scriptiepakket voor leerlingen tot en met vijftien jaar uit 1995 dat nog steeds op enkele scholen wordt gebruikt.

Tweede-Kamerlid K. Veling (ChristenUnie) stelde recent Kamervragen over IRA-vriendelijk lesmateriaal op driehonderd basis- en middelbare scholen. Het informatiepakket `Noord-Ierland, een gespleten land' beschrijft de IRA als een legitieme verzetsorganisatie en laat slachtoffers van IRA-aanslagen veelal onvermeld.

In het Palestina-lespakket blijven burgerslachtoffers bij Palestijnse aanslagen, bijvoorbeeld de Olympische sportlieden in 1972, onvermeld. Maar door Arabische christenen gepleegde moorden in Sabra en Shatila worden beschreven als een `bloedbad'. ,,En wie kent niet'', schrijft auteur Harry de Ridder, ,,de televisiebeelden van Israëlische militairen die met stenen de botten van twee Palestijnse jongeren proberen te breken?''

De uitgever van beide pakketten is het Nijmeegse Centrum voor Mondiaal Onderwijs (CMO). Het IRA-pakket werd geschreven door een lid van het Ierland Komitee Nederland, dat onder meer werd opgericht om geld voor de IRA in te zamelen. Het Palestinapakket werd gemaakt in opdracht van het Palestina Komitee, dat anti-Israëldemonstraties en -avonden organiseert. Martha Hovy van het Palestina Komitee vindt het terecht dat het pakket alleen de Palestijnse kant schetst van het Midden-Oostenconflict. ,,In de pers komt de Israëlische kant al genoeg naar voren.''

Fred Grünfeld, hoofddocent internationale betrekkingen aan de universiteit van Maastricht, is geschokt door het Palestinapakket. ,,Dit kan echt niet, al die getroffen burgers niet noemen. Een verstoring van elke realiteit.'' Directeur Ronny Naftaniel van het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) vindt het extra kwalijk dat het materiaal uit 1995 stamt. ,,Toen waren de vredesbesprekingen nog in volle gang. Natuurlijk heeft het Palestina Komitee het recht te proberen om zijn denkbeelden op scholen te verkondigen, maar dan moet wel duidelijk zijn waar zo'n organisatie voor staat.''

Het CMO, dat dit lesmateriaal samenstelde, maakt deel uit van het Centrum voor Internationaal Conflict- Analyse & Management (CICAM), een onderdeel van de Katholieke Universiteit Nijmegen (KUN). Het CICAM werd in 1965 opgericht onder de naam Studiecentrum voor Vredesvraagstukken. Wetenschappelijk onderzoek naar oorzaken van oorlog en voorwaarden voor vrede en het verzorgen van onderwijs op dit gebied zijn de hoofdtaken van het centrum. Het CMO wordt gefinancierd door de universiteit en door opdrachtgevers, zoals het Palestina Komitee, de Novib, de Stichting Vluchteling en kreeg ook geld van het ministerie van Ontwikkelingssamenwerking.

De overheid kan weinig doen tegen lesmateriaal dat conflicthaarden in de wereld niet objectief behandelt. Scholen zijn immers vrij in de keuze van lespakketten, zegt een woordvoerster van het ministerie van Onderwijs.

Via de website van het CMO is ook lesmateriaal over het Koerdische volk te downloaden. Dit werd gesubsidieerd door het particuliere VSB Fonds. ,,We hebben een algemene bijdrage gegeven voor de lesbrief van het CMO'', zegt woordvoerder Lucas van Term. ,,De bedoeling was het wereldnieuws toegankelijker te maken voor kinderen. De inhoud was de keus van de redactie.''

Dit pakket bevat werkbladen waarin de leerlingen wordt opgeroepen deel te nemen aan een brievenactie van Amnesty International. Van Term vindt dat te ver gaan: ,,Wij hebben met CMO afgesproken dat de aangeboden informatie zo objectief mogelijk zou zijn. Het lesmateriaal zou politiek neutraal blijven; de oproep om brieven voor Amnesty te schrijven strookt niet met onze doelstellingen.'' Consequenties verbindt het fonds hier niet aan.

Historicus Bert Bomert, eindverantwoordelijk voor het CMO, begrijpt de reactie van het VSB-fonds niet. ,,Ik vind het vreemd dat het VSB Fonds de rekening voor een lespakket betaalt en niet aan de bel trekt als er iets niet klopt.'' Bomert noemt het Palestinapakket overigens wel degelijk `evenwichtig'.

De Novib laat weten tevreden te zijn met de samenwerking.