Protest Jakarta: stoeien uit traditie

De studenten die voor het parlement van Indonesië demonstreren, vormen het laatste restant van de beweging die ex-dictator Soeharto ten val bracht.

Al vijf dagen stonden de waterkanonnen werkloos achter de hekken van het Indonesische parlement. Maar op dag zes van de vergadering van het jaarlijkse Volkscongres kon de politie ze eindelijk aanzetten.

Een groep van driehonderd studenten rolde het toegangshek voor het parlementsgebouw de straat op en werd prompt door de waterkanonnen onder vuur genomen. Een paar duizend studenten moedigden de rest aan. Fotografen en cameramensen deden hun werk, hun beelden gingen de wereld over en het leek allemaal heel wat.

Enige ervaring om verslaggevers indrukwekkende plaatjes te laten schieten, kan de studenten niet worden ontzegd. Ze doen het sinds 1998 toen ze ex-dictator Soeharto omver wierpen. Maar de studentenaantallen van weleer worden nu niet meer gehaald. Het doel van de demonstraties is ook niet meer zo concreet. Ging het eerder vooral om machthebbers die moesten wijken, nu gaat het om aanpassingen van de grondwet. En daar zijn de studenten vóór.

Dit jaar staat het Vierde Amendement op de grondwet van 1945 bovenaan de agenda van het Volkscongres. Het gaat om ja of nee rechtstreekse presidents- en Assembleeverkiezingen en om het wel of niet invoeren van de islamitische wetgeving voor moslims. Voor dat laatste demonstreerden zaterdag 5.000 uiterst gedisciplineerde leden van de Bevrijdingspartij. Ze vormen in het Volkscongres echter een minderheid en weinigen menen dat Indonesië zich op kan maken voor de shari'a, recht op basis van de Koran.

Maar naarmate de vergadering van het Volkscongres voortduurt, is het steeds onduidelijker geworden hoe de 700 leden over de rest van het amendement gaan stemmen. Er is een tweederde meerderheid voor nodig en het zal tot de laatste vergaderdag, zaterdag, spannend blijven of die er zal komen. De tegenstanders van het amendement hebben tegengestelde redenen voor hun verzet. Een deel stemt tegen om zo een presidentieel decreet te forceren. Dan wordt de klok 57 jaar terug gedraaid, vervallen alle amendementen en wordt de oorspronkelijke en als voorlopig bedoelde grondwet van 1945, die organisaties als het leger grotere macht geeft, weer van kracht. Anderen zijn tegen het amendement omdat aanname ervan de komst van een gewenste totaal nieuwe grondwet – wars van partijpolitieke belangen – vrijwel onmogelijk maakt.

De demonstrerende studenten van gisteren zien het amendement als een van de uitingen van `reformasi', de hervormingsvlag die de lading van al hun demonstraties de afgelopen jaren heeft gedekt. Dag na dag hebben ze in de kranten gelezen dat steeds meer congresleden tegen het Vierde Amendement lijken te stemmen. En dus gingen ze maar weer eens doen waar ze de afgelopen jaren zo succesvol in zijn geweest. Ze zorgden dat ze in beeld waren, lieten hervormingsgezinde politici naar buiten komen, stoeiden even met de bewaking en gingen weer op huis aan.