Ontbrekende schakel

,,Een beetje dom.'' Dat is de opmerkelijke kwalificatie van de Nederlandse overheid in het jongste jaarverslag-in-stripvorm van de winkelketen Blokker. Aanleiding zijn de vele overvallen waaronder de winkels hebben te lijden. De bedrijfsleiding legt de blaam bij daders van allochtone herkomst en zoekt de oorzaak onomwonden bij het Nederlandse vreemdelingenbeleid, dat ze karakteriseert als een ,,complete asiel- en immigratie-industrie''. Voor de goede orde wordt ook nog een verband gelegd met WAO'ers en bijstandstrekkers.

Blokker, en niet alleen deze winkelketen, heeft ontegenzeggelijk een probleem. Naarmate banken en andere instellingen waar veel te halen valt, zich beter zijn gaan beveiligen, verschuift de overvalcriminaliteit zich meer en meer naar de detailhandel. De buit mag kleiner zijn, dat maakt een overval nog geen bagatel. Het zal je als winkelbediende maar gebeuren. Een verstandige werkgever doet aan beveiliging, training en nazorg, maar kan nooit helemaal op tegen de menselijke trauma's die zelfs een klungelige overval kan teweegbrengen. Winkels kunnen overdag geen stalen luiken voor de pui aanbrengen.

De verontwaardiging van Blokker is dan ook begrijpelijk en past in de huidige reactie op de politieke correctheid van de jaren negentig. Maar de uitdrukking die het jaarverslag hieraan geeft, is ook een beetje dom, om dezelfde terminologie aan te houden. De politie zegt de etnische herkomst van daders van winkelroof niet als zodanig te registreren. Het lineaire verband dat Blokker legt is dan ook niet zo eenvoudig aan te tonen als hij voorstelt. De factor sociale achterstand speelt ook een rol. Dat bleek wel bij alle commotie rond een noodkreet begin vorig jaar van de Groningse burgemeester Wallage over criminele asielzoekers. Een publieksbedrijf zoals Blokker behoort in zijn jaarverslag niet zulke onverifieerbare beweringen te doen.

Ook als de aanklacht een intuïtief element van waarheid gebaseerd op de bevindingen van de filiaalhouders bevat, wat zegt dit dan? De suggestie dat de overheid een allochtoon overval-gedoogbeleid zou voeren, is absurd. Getuige alleen al de instelling van speciale ,,roofteams'' van de politie, compleet met de inzet van helikopters zoals in Amsterdam tegen kleine criminelen. Deze jagen evenzeer op allochtone als autochtone daders, zo niet méér op de laatsten onder het geheiligde motto `round up the usual suspects'. Het staat buiten twijfel dat politie en justitie er zeer op gebrand zijn om eindelijk iets te doen aan de zogeheten draaideurcriminelen.

Ondanks de afwezigheid van een specifieke politieregistratie zijn er aanwijzingen dat sommige allochtone categorieën in het algemeen oververtegenwoordigd zijn in de criminele statistiek. Het vorige kabinet noteerde dat bijvoorbeeld vlak voor de aflossing van de wacht in een beleidsstuk over de problematiek van de Antilliaanse minderheid in Nederland. Dat was naar aanleiding van een rapport met de veelzeggende titel `De ontbrekende schakel'. Dit is natuurlijk een probleem. Er hapert iets in de relatie van deze bevolkingsgroep met de Nederlandse samenleving.

De overheid moet zich dat aantrekken, maar het midden- en kleinbedrijf – inclusief Blokker – kan de problemen niet geheel op haar afwentelen. De aanklacht in het jaarverslag van de winkelketen is zo ruim geformuleerd, dat deze ook betrekking heeft op de eigen klanten- en personeelskring. Blokker trekt veel klanten uit minderheidsgroepen en heeft zelf ook veel allochtoon personeel in dienst. Dat is een betere weg om op voort te gaan dan met de vinger naar een falende overheid te wijzen.