Financiële tegenvaller voor kabinet

Het kabinet-Balkenende is geconfronteerd met een forse tegenvaller. Volgens het Centraal Planbureau komt het financieringstekort in 2003 vier keer hoger uit dan was verwacht door het kabinet.

Tegenvallende belastinginkomsten en een snel oplopende werkloosheid, waardoor meer uitkeringen moeten worden verstrekt, zijn hiervan de voornaamste oorzaken. Het CPB heeft zijn laatste prognoses gisteren naar het ministerie van Financiën gestuurd. Deze dienen als basis voor de onderhandelingen in het kabinet over de begroting van 2003. Voor prinsjesdag kunnen de prognoses nog worden bijgesteld.

De financiële specialisten van CDA, LPF en VVD zeggen dat aanvullende bezuinigingen onvermijdelijk zijn. De coalitiepartijen zullen een licht tekort over 2003 wel accepteren.

De economische groei zal volgens het CPB volgend jaar uitkomen op 1,5 procent. In het voorjaar ging het planbureau nog uit van 2,25 procent. In het regeerakkoord verwachtte het kabinet een financieringstekort van 0,2 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Het CPB houdt het nu op een tekort van 0,8 procent, wat overeenkomt met 3,5 miljard euro. De coalitiepartijen vinden dit te groot. Daarmee zou de doelstelling om de staatsschuld binnen 25 jaar af te lossen in gevaar komen.

Ook dit jaar zal het financieringstekort met 0,5 procent groter zijn dan verwacht. Het ministerie van Financiën ging er tot dusverre vanuit dat dit jaar zonder tekort kon worden afgesloten. Met name de inkomsten uit loon- en vennootschapsbelasting vallen in 2003 tegen. De werkloosheid loopt dit jaar en volgend jaar op met 155.000 naar 385.000 personen. In het voorjaar was nog uitgegaan van een stijging naar 340.000 werklozen. De werkloze beroepsbevolking telde begin dit jaar ongeveer 230.000 personen.

Premier Balkenende heeft herhaaldelijk gezegd te streven naar een begroting zonder tekort. Over vier jaar moet er zelfs een overschot zijn van 1 procent. Als daaraan wordt vastgehouden moet het kabinet bij de komende besprekingen nog forse extra bezuinigingen inboeken. Het regeerakkoord voorziet al in 9,2 miljard euro aan bezuinigingen in de periode 2003-2006. ,,Als we nu geen aanvullende maatregelen nemen, moeten we dat later met rente en al terugbetalen', zegt VVD'er Van Beek. Maar hij noemt het haast onmogelijk om de begroting voor 2003 in evenwicht te krijgen.

Ook het CDA lijkt dat niet nodig te vinden. CDA'er De Haan: ,,Het kabinet moet een evenwicht vinden tussen de zure appel wel heel erg zuur maken en de zaak op zijn beloop laten. De staatsschuld moet omlaag. De vergrijzing komt er snel aan. Die moeten we opvangen.' Hij vindt het overdreven om in de huidige periode naar een begrotingsevenwicht te streven.

Ook het Kamerlid Van As (LPF) sluit extra bezuinigingen niet uit. Maar hij zegt vooral te willen dat bijstandgerechtigden sneller gedwongen worden te gaan te werken. [Vervolg TEGENVALLER: pagina 2]

TEGENVALLER

LPF komt terug op plan Heinsbroek

[Vervolg van pagina 1] Minister Heinsbroek (Economische Zaken, LPF) pleitte afgelopen weekend juist voor extra lastenverlichting om de economie op te peppen. Hij zei de teruggave van het kwartje van Kok en de afschaffing van de onroerende zaaksbelasting al in 2003 te willen doorvoeren in plaats van 2004 en 2005.

Van Beek wijst er op dat dat ,,nu helemaal onmogelijk wordt'. VVD en CDA hadden zich al negatief uitgelaten over het pleidooi van Heinsbroek. LPF'er Van As zegt nu dat ook de LPF hier geen voorstander meer van is. ,,Eerder de OZB afschaffen en het kwartje van Kok teruggeven lijkt niet veel effect te sorteren. Wat dat betreft kunnen we ons dus beter aan het regeerakkoord houden.'

Wel moet volgens Van As worden bekeken of de economie gestimuleerd kan worden door de werkgeverspremies voor WW en WAO te verlagen. De miljardenoverschotten in de sociale fondsen maken dit volgens Van As mogelijk.

Het CDA liet zich deze week ook positief uit over het aanspreken van de sociale fondsen. ,,Maar ik zie ook wel dat dat nadelen heeft', zegt CDA-er De Haan. De reserves in de sociale fondsen tellen mee bij het EMU-saldo (het begrotingssaldo volgens de Europese definitie). De Haan en VVD-er Van Beek beklemtonen het belang van lage loonkosten. Het kabinet moet volgens hen hierover proberen met werkgevers en vakbonden afspraken te maken.

Van Beek betreurt daarom de recente ruzie tussen de vakbeweging en werkgeversvoorman Schraven. ,,Men heeft elkaar heel hard nodig. Als na de vakantie iedereen goed is uitgerust moet het kabinet maar eens met werkgevers en werknemers om de tafel gaan zitten.'

Gerectificeerd

Tegenvaller

In het artikel Financiële tegenvaller voor kabinet (in de krant van woensdag 7 augustus, pagina 1) is gemeld dat het regeerakkoord voorziet in 9,2 miljard euro aan bezuinigingen. Daar had moeten staan 7,1 miljard euro.