Beurs in nood hoopt op Greenspan

De beurzen veerden gisteren weer op, nadat het idee postvatte dat de Amerikaanse rente volgende week toch kan worden verlaagd. Hoe groot is de kans op het verlossende hoefgetrappel van ridder Alan Greenspan?

Ridders plegen te hulp te komen in tijden van nood. Gisteren stegen de beurskoersen op Wall Street flink, in de hoop op de verlossende komst van een kersvers exemplaar: Alan Greenspan, Knight Commander of the British Empire.

Van Greenspan, in het dagelijks leven voorzitter van de Federal Reserve, het Amerikaanse stelsel van centrale banken, werd lang verondersteld dat hij de rentetarieven op zijn best nog een tijdje onveranderd zou laten. En misschien al dit najaar met een verhoging van de rente zou beginnen. De Amerikaanse rente werd vorig jaar al in elf stappen drastisch verlaagd van 6,5 procent naar 1,75 procent – het laagste niveau sinds begin jaren zestig.

Maar het verwachtingspatroon op de financiële markten is veranderd. De enorme koersdalingen op de beurzen leken tot voor vorige week los te staan van wat er in de Amerikaanse economie gebeurde. Die scheen op weg naar een voorzichtig herstel in de loop van dit jaar.

Een serie negatieve berichten, variërend van tegenvallend consumentenvertrouwen, een roerloze arbeidsmarkt, sombere inkoopmanagers en een teruggeschaalde economische groei, heeft de stemming doen omslaan. Het Internationale Monetaire Fonds stelde gisteren in zijn periodieke bericht over de Amerikaanse economie zijn economische groeiverwachtingen neerwaarts bij tot 2,5 procent dit jaar, en dat is hoog vergeleken bij wat er in de markt wordt verwacht.

Vrijdag brak de zakenbank Goldman Sachs in de VS de ban door te verwachten dat de Fed zijn rente toch nog verder zal verlagen, en wel van de huidige 1,75 procent naar 1 procent. Sindsdien groeit het koor: de meest extreme verwachting komt van Lehman Brothers, dat gisteren zijn prognose voor de Amerikaanse geldmarktrente terugschroefde tot een daling met een vol procentpunt, tot 0,75 procent. In Europa was Rabo International vroeg met het voorzien van een Amerikaanse renteverlaging: begin juli werd al gepubliceerd dat er een kwart procentpunt van af kon gaan. Volgens strateeg B. Walschots kan een verlaging nog groter uitpakken, maar was het destijds al revolutionair genoeg om überhaupt een verlaging te voorspellen.

De spanning loopt inmiddels op: volgende week komt het beleidsbepalende comité van de Fed bijeen op zijn tweemaandelijkse vergadering. De effectieve geldmarktrente in de VS is inmiddels al gedaald tot ruim een kwart procentpunt onder de 1,75 procent: de geldhandel calculeert de verlaging al in.

De vraag is wel of nóg zo'n renteverlaging, na de elf van 2001, wel helpt. De enige reden om er toe over te gaan moet zijn dat Greenspan rekening houdt met een economisch scenario waarin er niet langer inflatie optreedt, maar deflatie. Walschots van Rabo International stelt dat er, gezien de ontwikkelingen in de economie en op de financiële markten, reden is om met zo'n scenario te werken. Zelfs als de kans er op klein is, is een deflatieperiode potentieel zo destructief dat het geen kwaad kan hem sowieso vóór te zijn. Hoewel de Verenigde Staten onvergelijkbaar zijn met Japan, laat het voorbeeld van tien jaar stagnatie na het spatten van de Japanse zeepbel zien hoe desastreus deflatie werkt.

Als de Fed gaat, gaat de Europese Centrale Bank dan mee? Gisteren gaf de Europese rentetermijnmarkt een kwart procent lagere rente aan, vanaf het huidige officiële ECB-tarief van 3,25 procent. Maar dat effect was vanmorgen weer verdwenen.

En als de Fed volgende week niets doet? Een reden af te zien van zo'n stap is dat een verlaging juist het signaal geeft dat er iets flink mis is in de VS, en zo zorgt voor extra onrust. Maar volgens Walschots zal er toch een signaal moeten komen, op zijn minst in de vorm van de publicatie van een negatievere inschatting van de economische vooruitzichten door de Fed. Dat zou de verwachting van een renteverlaging in ieder geval levend houden. Want wat de teleurgestelde markt zou doen als ridder Greenspan volgende week niet eens aan de horizon verschijnt, laat zich raden.