Op zoek naar de god Shiva in het ijs

Elk jaar weer begeven zich duizenden hindoes op een pelgrimstrocht naar Kashmir. Ze worden daarbij bedreigd door zowel de elementen als moslims.

Van alle Indiase pelgrimstochten, ofwel yatras, is de Amarnath-Yatra de beroemdste en meest spectaculaire. Het gaat om een tocht van 350 kilometer, vanaf de winterhoofdstad Jammu in het door India bestuurde deel van Kashmir, naar de grotten van Amarnath, diep in het Himalaya-gebergte, op een hoogte van 4270 meter.

Hindoes geloven namelijk dat de god Shiva in de grotten van Amarnath verblijft en in augustus verschijnt in de vorm van een klomp ijs. Shiva is de machtigste van de drie-eenheid van Brahma, de schepper, Vishnu, de onderhouder en Shiva, de vernietiger.

De meeste pelgrims leggen de tocht naar de grotten van Amarnath op blote voeten af, anderen dragen een zware last met zich mee of een kruik met water waarvan geen druppel mag worden gemorst, en sommigen kruipen op handen en voeten over de steeds steiler wordende weg.

De grootste moeilijkheid is echter niet de afstand of de steilheid, maar het gebied waarin de grotten van Amarnath zich bevinden: in het deel van Kashmir, waar verreweg de meeste mensen moslim zijn. De moslims vinden de kleurrijke en soms bizarre optocht van hindoes in `hun' land beledigend en de Indiase overheid moet steeds meer politiemensen inzetten om de pelgrims te beveiligen tegen aanslagen. De bewaking heeft het vanochtend dus af laten weten, toen acht pelgrims werden gedood, en Shiva heeft de acht pelgrims niet gespaard.

De god Brahma wordt nauwelijks apart aanbeden. Voor de rest zijn hindoes verdeeld in aanhangers van Vishnu en Shiva. Vishnu is zachtaardig. Hij verscheen in verschillende gedaanten onder de mensen, waarvan Krishna en Rama de bekendste zijn.

Shiva daarentegen heeft een bijna kwaadaardige inborst die er behagen in schept in de bergen woeste dansen uit te voeren en waar mogelijk de schepping van Brahma te tarten.

Toch is Shiva niet te vergelijken met de duivel of het kwaad in het algemeen. Hij is levensnoodzakelijk, omdat hij de krachten verpersoonlijkt die nodig zijn om de cyclus te volbrengen van schepping, vernietiging en herschepping. Zonder Shiva zou de schepping tot stilstand komen. Zonder dood geen wedergeboorte, zonder tijd geen verval.

De vurigste aanbidders van Shiva, met name de heilige mannen die naakt door het leven gaan, trekken ieder jaar naar Amarnath om Shiva te danken voor wat hij (nog) niet heeft vernietigd. Ook gewone gelovigen ondernemen de tocht als bij voorbeeld een ernstig ziek kind beter is geworden. Dat betekent namelijk dat Shiva het kind heeft willen sparen.