`In China telt alleen het realisme'

De Chinese kunstenaars Zhuang Hong Yi en Lu Luo zijn gewilde exposanten in Nederlandse musea en galeries. Hij werkt met rijstpapier, zij met kimono's. Chinese traditie gaat samen met Nederlandse vrijheid.

,,Je voelt je sterker als je twee culturen hebt. Het maakt je vrijer'', meent de Chinese kunstenares Lu Luo. Op de achtergrond klinken instemmende geluiden van haar man Zhuang Hong Yi, eveneens kunstenaar. Ze zijn aan het werk in hun atelier in Dordrecht. In de oude fabriekshal hangen grote schilderijen van Zhuang en bungelen metershoge kimono's van Lu Luo in de ruimte. Expositieruimte De Boterhal in Hoorn wijdde zojuist een tentoonstelling aan het kunstenaarsechtpaar, om daarmee de band tussen Hoorn en China in het VOC-verleden duidelijk te maken. Eerder exposeerden zij in De Kunsthal in Rotterdam, het Zwolse Stedelijk Museum en het Groninger Museum, dat een groot vijfluik van Zhuang aankocht. Het echtpaar is in opkomst.

Voordat Zhuang Hong Yi en Lu Luo naar Nederland kwamen, studeerden zij aan de Sichuan College of Fine Arts in het Chinese Chongqin. In 1992 vertrok Zhuang (1962) alleen naar Groningen om te studeren aan de Minerva Academie. Zhuang: ,,Het was in China onmogelijk je te ontwikkelen. Je kreeg daar vooral de techniek aangeleerd. Hier kreeg ik meer ideeën en kwam ik in aanraking met verschillende soorten kunst.'' Ook Lu Luo deed meer inspiratie op door de veelzijdigheid in de Nederlandse kunstwereld. ,,Het is in China wel vrij'', meent Lu Luo. ,,Maar je voelde dat je ideeën daar beperkt werden. Alles stond in het teken van de realistische kunst. Je ziet hier zoveel, zoveel kwaliteit. Het opent je ogen.''

De negen jaar jongere Lu Luo volgde Zhuang na drie jaar naar de Minerva Academie. Ze kende hem al vanaf haar negende, uit hun geboorteplaats Guanghan in de zuidwestelijke provincie Sichuan. Toen Zhuang naar Nederland vertrok had Lu Luo al wel haar opleiding afgerond, maar ze moest nog twee jaar voor de overheid werken, verplicht voor elke emigrant.

Hoewel Zhuang en Lu Luo geen gemeenschappelijk werk maken, exposeren zij meestal samen. In 1997 hadden ze hun eerste gezamenlijke tentoonstelling in galerie Waalkens in het Friese Finsterwolde. Daarvoor maakten ze om snel geld te verdienen figuratieve wandtekeningen voor restaurants. Inmiddels brengt de verkoop van hun werk voldoende geld op om samen met hun zoon en dochter rond te komen. Anderhalf jaar geleden kon Zhuang als binnenhuisarchitect gaan werken, maar hij koos toch liever voor de kunst dan voor het geld.

Chinese tekens en stempels, het gebruik van kimono's en rijstpapier verraden in het werk van Zhuang en Lu Luo de band met hun vaderland. Toch hebben beiden een geheel eigen stijl. Lu Luo is minder traditioneel en experimenteert meer. Zij maakt abstracte schilderijen, van rijstpapier gefabriceerde worstjes en doorzichtige boxjes gevuld met materialen als haren en roesjes. ,,Mijn werk heeft geen vorm'', zegt Luo lachend vanaf een trap.

Op de achtergrond hangen drie lijsten, waarin verknipte theaterkostuums uit de Chinese opera zijn geplakt. Lu Luo groeide op met de opera. Haar vader maakte het decor en haar moeder was operazangeres. ,,Ik mis het. We waren één familie en we deden alles samen, leefden samen. Net als zigeuners. Ik vind het jammer dat de opera is verdwenen. Met dit werk heb ik voor mezelf een herinnering gemaakt.'' De oude kimono's vond ze in China bij een kleine operagroep. Soms gebruikt Lu Luo de binnenkant van de kostuums, waarmee ze wil aangeven dat de schoonheid van de opera verleden tijd is. Omdat ze emotioneel met het materiaal verbonden was, vond Lu Luo het moeilijk de kimono's te verknippen. Wat dat betreft is Zhuang volgens haar ,,moediger''.

Hij gebruikt veelal zijn oude werk in nieuwe composities. Op een tafel achter in het atelier liggen grote vellen door Zhuang beschilderd rijstpapier, de kleuren rood en zwart zijn dominant. Die vellen gaat hij verknippen. ,,Ik hou niet van herhaling en wil graag veranderen, stapje voor stapje tot iets nieuws komen. Ik breek dan letterlijk met mijn oude werk om te vernieuwen.'' Zijn schilderijen hebben geen lijst, omdat ze volgens hem een deel van de ruimte zijn.

Omdat vrijheid voor Zhuang en Lu Luo zo belangrijk is, geven ze hun werken geen titels. ,,We willen geen boodschap overbrengen. Mensen kunnen ons werk vrij interpreteren. We willen hen niet beperken in hun gedachten.''

Werk van Zhuang Hong Yi en Lu Luo is t/m 8 augustus te zien in de Boterhal, Kerkplein 39 Hoorn. T/m 15 september in Galerie Van Dedem & Tielkemeijer, Kasteel de Haere, Haereweg 4 Olst.