Europeaan stamt uit Oriënt

Het DNA van de huidige Europese bevolking is waarschijnlijk voor 50 procent afkomstig van immigrerende prehistorische boeren uit het Midden-Oosten. In het Middellandse-Zeegebied, waar de landbouw eerder verscheen dan elders in Europa, ligt dat gemiddelde percentage hoger (56), in Noordwest-Europa lager (44).

Dit blijkt uit een analyse van 22 mutaties op het Y-chromosoom van ruim duizend mannen verspreid over 25 landen. Britse en Italiaanse genetici publiceren hun onderzoek vandaag in het tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences.

Deze genetische bijdrage van prehistorische boeren uit het Midden-Oosten is veel groter dan de laatste decennia werd aangenomen. Een paar jaar geleden werd een analyse van hetzelfde Y-chromosoom-sample van 1.000 mannen (maar andere mutaties en een andere rekenmethode) gepubliceerd in het tijdschrift Science, en toen was de conclusie dat slechts 22 procent van het huidige Europese DNA wortels had in de landbouwrevolutie in het Midden-Oosten. De huidige analyse komt wel overeen met berekeningen van de bekende geneticus Cavalli-Sforza uit begin jaren tachtig.

De landbouw werd 10.000 jaar geleden, na de laatste IJstijd, in het Midden-Oosten uitgevonden en verspreidde zich met een snelheid van ongeveer een kilometer per jaar over Europa. Nederland werd 7.000 jaar geleden bereikt, met de Bandkeramiek-cultuur op de Zuid-Limburgse lössgronden. Vroeger werd aangenomen dat deze verspreiding gepaard was gegaan met massale bevolkingsverplaatsingen, maar de laatste decennia neigden de meeste historici tot een meer cultureel beïnvloedingsmodel. Tenslotte nemen Europeanen nu ook massaal de Amerikaanse cultuur over, zonder dat er op grote schaal Amerikanen naar Europa emigreren. Met het nu gepubliceerde onderzoek krijgt de oude `kolonisatie'-these weer nieuwe steun.

De 22 markers op het Y-chromosoom die de Italiaanse en Britse genetici nu hebben onderzocht bestaan in twee varianten. De onderzoekers typeerden deze varianten als paleolithisch (dat wil zeggen van de oorspronkelijke jagersbevolking) dan wel neolithisch (van de prehistorische boeren uit het Midden-Oosten), op grond van de overeenkomsten met het genetisch materiaal van respectievelijk een steekproef van de huidige Baskische bevolking en een steekproef van de huidige Turkse, Syrische, Iraakse, Iraanse en Libanese bevolking. De Basken gelden als de meest `zuivere' nakomelingen van de IJstijd-bevolking in Europa.