Weg met de knuffelregels!

Welke onderstromen bepalen de `rechtse' golf? Hoe de betutteling van allochtonen de weg bereidde voor het multicultureel conservatisme. Kamerlid voor de LPF Fieroes Zeroual: ,,De knuffelregels hebben onze achterstandpositie alleen maar vergroot.'

Pim zei nog tegen me: `Fieroes, ik weet dat je familie niet trots op je is. Na de verkiezingen gaan we zulke goede dingen doen, we zorgen dat mensen trots op je worden'. Maar je kunt nooit aan de verwachtingen van je ouders voldoen', zegt Tweede-Kamerlid voor de LPF, Firouze (Fieroes) Zeroual. ,,Juist als ik het goed wil doen voor mijn ouders, verpest ik het weer.'

Fieroes Zeroual (29) zit aan een picknicktafel in de tuin van haar huis in Middelbeers. Alweer tegen de zin van haar ouders. Drie jaar geleden verbond Zeroual zich in de echt met een Nederlandse man uit dit Brabantse dorp. Haar ouders kunnen dit huwelijk niet verkroppen en weigeren haar echtgenoot te accepteren. Paul, haar man, moet moslim worden, eist haar moeder op z'n minst. Zeroual, die trots is haar afkomst en religie, zou dat alleen maar toejuichen, maar wil hem ook niet onder druk zetten. ,,Mijn moeder is maar een keer hier geweest', zegt ze op gekrenkte toon. Haar vader? ,,Nooit, niet eens één keer.'

Dan tuurt ze de immense tuin in. Je hoort een haan kraaien, een hond blaft in de verte. Als je goed luistert, hoor je het zoemen van de vliegen. Overal bomen en groene velden, geen schoorstenen van fabrieken die de Middelbeerse hemel penetreren. ,,Ik ben de enige Marokkaan in dit dorp', zegt Zeroual. Het zouden er meer moeten zijn, in het kader van integratie. `Ze', allochtonen, zitten opeengehoopt in bepaalde wijken in de Randstad. Ze zal ervoor zorgen dat hier fabrieken uit de grond worden gestampt, grapt Zeroual. En dan zegt ze, gemeend: ,,Verspreiden, moeten we ze', en daar bedoelt ze de allochtonen mee.

Fieroes Zeroual, geboren in een ziekenhuis in Helmond, was aanvankelijk een van de weinige kinderen van Marokkaanse afkomst op straat en op school in Asten, waar ze opgroeide. Met de jaren kwamen er steeds meer Marokkanen wonen. Met de bijbehorende sociale controle. Ging ze een keer stiekem shoppen in Eindhoven, bleek bij thuiskomst haar moeder al ingelicht.

Het is moeilijk om als Marokkaans meisje op te groeien in Nederland, zegt jeugdvriendin Amel, die Fieroes op de mavo Ter Houtert in Nijmegen leerde kennen. ,,Ouders willen dat je islamitisch bent, terwijl je je eigen weg wilt vinden om jezelf te zijn en toch te functioneren in de maatschappij.' Vandaar ook dat ze zich met hand en tand verzette tegen de wens van haar vader voortaan met hoofddoek op door het leven te gaan. ,,Als mensen druk op je uitoefenen, doe je het juist niet.' Nu de beide vriendinnen hun leven naar eigen inzicht hebben ingericht – Amel woont sindskort op zichzelf – hebben ze in alle vrijheid de schoonheid van de islam ontdekt. Amel doelt op de spiritualiteit, op een ongedwongen manier. ,,Ik vast nu wel, omdat ik het zelf wil en wanneer ik het wil. Op mijn manier.'

Amel is, tot verdriet van haar ouders, nog steeds ongetrouwd. Veel Marokkaanse jongens zijn leuk, vindt ze, maar ze ziet ze telkens weer een meisje uit Marokko huwen. ,,Wij zijn niet goed genoeg om mee te trouwen, te vrij en zo.' Dat irriteert haar uitermate. ,,Ze zouden trouwen met mensen uit het buitenland moeten verbieden.'

Ook de vader van Zeroual zag zijn dochter het liefst een gezin stichten met een jongen uit Marokko. Jongens in Nederland deugen niet, vond hij, allemaal criminelen. Elke keer als het gezin met vakantie in Marokko was, kwamen ouders van vele huwelijkkandidaten de hand van de jonge Fieroes vragen. Toen zij keer op keer de kandidaten koppig bleef weigeren, werd openlijk aan haar maagdelijkheid getwijfeld.

Als ze toch zo jong moest trouwen, dan liever met een Marokkaan in Nederland, dacht Zeroual en ze trouwde op achttienjarige leeftijd met een broer van een vriendin. Hij bleek een crimineel te zijn. Zes jaar later scheidde ze van hem, nadat hij voor jaren in de cel belandde. ,,De eerste beslissing die ik zelfstandig nam, bleek meteen fout te zijn.'

Op zakelijk gebied presteerde Zeroual aanzienlijk beter. Een ondernemend typetje, zo wordt ze door haar vrienden omschreven. Het nieuwe Kamerlid heeft in het verleden verschillende nagelstudio's opgezet en heeft kranten opgericht – de RSI-krant en de in Oirschot en omgeving verspreide de Uitstraling – en ze weer van de hand gedaan als ze eenmaal liepen. Momenteel heeft ze een groothandel in sieraden. Daarvoor doet ze nog steeds zelf de inkoop in Italië.

Ondanks haar zakelijke successen werd de teleurstelling bij haar ouders des te groter toen ze zich ook nog eens aansloot bij de partij van ,,de kale', zoals haar moeder Pim Fortuyn denigrerend noemde. Fieroes Zeroual belde Pim Fortuyn op na diens uitlatingen over de islam in een geruchtmakend Volkskrant-interview. ,,Ik was teleurgesteld. Ik las zijn columns in Elsevier en ik was het vaak met hem eens en nu bestempelde hij mijn geloof als achterlijk, dat kon ik niet hebben.'

Hans Smolders nam medio maart dit jaar aan de andere kant de telefoon op en incasseerde eerst de lading kritiek en meteen erna de lof voor Pim Fortuyn. De steun van Zeroual kwam voor Smolders niet uit onverwachte hoek. ,,Ik ben in die tijd vaak genoeg gebeld door allochtonen, vooral vrouwen. Van zulke telefoontjes kreeg ik er wel tien per dag.'

In tegenstelling tot de anderen liet Zeroual zich niet snel afpoeieren; ze moest en zou Fortuyn zelf spreken. Een gesprek van een half uur met Smolders volgde. Er zit veel in deze dame, dacht die, haar assertiviteit, haar doorzettingsvermogen, en hij regelde voor de volgende dag een afspraak met Fortuyn. Vervolgens introduceerde hij, met de goedkeuring van Fortuyn, Zeroual bij de selectiecommissie voor kandidaat-Kamerleden, waarin oprichter Langendam en de latere partijleider Mat Herben zaten. Smolders: ,,Haar allochtone afkomst heeft niet de doorslaggevende rol gespeeld bij haar selectie, maar een rol heeft het wel gespeeld. We konden vrouwen goed gebruiken. En Fieroes is een allochtone vrouw, die zich wél heeft aangepast.'

Smolders zegt dat bij de formatie de naam van Zeroual is gevallen in verband met het staatssecretariaat voor Emancipatiezaken. Zeroual had die ambitie niet, zegt ze nu. ,,Mensen uit andere culturen weten hoe het er aan toe gaat, ze kunnen het beter inschatten wat het beste beleid is, voor die mensen en voor de samenleving. Ze hoeven het niet uit de boeken te halen, ze weten het wel uit eigen ervaring.' Uiteindelijk kwam de inmiddels weer afgetreden Philomena Bijlhout, een Surinaamse van geboorte, vanuit de fractie op die post.

Ook Bijlhout heeft er genoeg van zich telkens weer te moeten verwantwoorden voor haar LPF'erschap. ,,Waarom zou een allochtoon altijd links moeten zijn, trouwens?' vraagt Zeroual zich af. De onvrede, doceert ze in haar tuin, die nu waart door het land over veiligheid, onderwijs, gezondheidszorg, asielzoekers en vreemdelingen, gaat ook migranten aan. In de wens die bij veel migranten leeft om illegalen strenger aan te pakken, minder asielzoekers toe te laten, ziet zij dan ook geen contradictie. ,,Illegalen maken het nog erger voor migranten. Daar heb ik me altijd al aan geërgerd. Een deel van de illegalen die crimineel is, verpest het voor alle andere brave en hardwerkende illegalen en legale migranten. Je moet op de eerste plaats goed zorgen voor mensen die al hier zijn.'

Daarom is Zeroual blij met de strafbaarstelling van illegaal verblijf in Nederland. Daar heeft ze zelf ook voor gepleit bij formateur Balkenende en informateur Donner bij vorming van de nieuwe coalitie. De vraagtekens die wetenschappers als Van Kalmthout opwerpen over de praktische haalbaarheid, veegt Zeroual met de achterkant van haar hand van de tafel. ,,Als je je doelen hoog stelt, kom je op z'n minst ergens en dat is beter dan niets', zegt ze. De regering heeft geen geld vrijgemaakt voor de bouw van duizenden nieuwe cellen die nodig zijn om illegalen vast te zetten voor hun uitzetting, meent bijvoorbeeld Van Kalmthout. Zeroual: ,,Dan moeten we de asielzoekerscentra maar ombouwen tot detentiecentra voor illegalen. Er komen steeds minder asielzoekers binnen en die vrijgekomen capaciteit kunnen we nu voor illegalen gebruiken.'

Maar wat moet er gebeuren met de illegale familieleden van haar moeder?

,,Die moeten er gewoon uit. Terug naar Marokko. Van mij hadden ze om te beginnen helemaal niet naar Nederland hoeven komen.'

Het multicultureel conservatisme, waarvan politici als Bijlhout en Zeroual als vertegenwoordigers zijn, is een relatief nieuw verschijnsel in Nederland. Ze luiden het einde van de tijdperk in waarin allochtonen traditiegetrouw `links' stemmen. Bij de gemeenteraadsverkiezingen stemde bijvoorbeeld zeventien procent van de Turkse Amsterdammers op de VVD, en niet op de `allochtoonvriendelijke' PvdA of GroenLinks. Net als politicoloog J. Tillie ziet de scheidend directeur van het multiculturele instituut Forum Ahmed Aboutaleb het multicultureel conservatisme als voltooiing van de emancipatie, als volwassenwording van het politiek bewustzijn bij migranten. ,,Het is niet meer dan normaal', zegt Aboutaleb over de keus van Zeroual om bij de LPF te gaan.

Aboutaleb vergelijkt de rechtse allochtonen met voormalige asielzoekers die pleiten voor strenger asielbeleid. Nu ze zelf eenmaal `binnen' zijn, hangen ze een strenger asielbeleid aan, om de `dreiging' van buiten te weren. ,,Dat is ook zo'n natuurlijk proces', zegt hij. Aboutaleb twijfelt echter over de oorsprong van de rechts ideeën. ,,Die kunnen ook ontstaan uit behoefte om te willen voldoen aan de maatschappelijke eisen. Ook geaccepteerd willen worden speelt een rol bij een aantal mensen', aldus Aboutaleb vanuit zijn vakantieadres in Marokko.

Het PvdA-Kamerlid Nebahat Albayrak, van Turkse origine, noemt de aanwezigheid van Zeroual bij de LPF een soort excuus. Ze gelooft niet in de emancipatie-theorie. ,,Dan had de LPF hun aanwezigheid niet in deze mate benadrukt. En Mat Herben heeft eens tegen me gezegd dat juist allochtonen in zijn fractie tegen een algemeen pardon voor illegalen wijn. Ze lijken wel schaamlapjes.'

De harde lijn is ,,absoluut' in het voordeel van allochtonen, vindt ook haar fractiegenoot Bijlhout. De voormalige staatssecretaris en Zeroual hekelen de betutteling van allochtonen. ,,De knuffelregels', zegt Zeroual, ,,moesten de integratie van migranten bevorderen, terwijl iedereen met een beetje gezond verstand toch kon zien dat ze niet werkten. En als ze al werkten, dan toch averechts.'

De sociale voorzieningen sieren de Nederlandse samenleving, vinden Bijlhout en Zeroual. ,,Maar je moet ook niet overdrijven', zegt Bijlhout. ,,Veel voorzieningen, projecten maken mensen lamlendig. Mensen moeten zelf voor werk zorgen, nieuwe kansen voor zichzelf creëren. Hun achterstand is op de eerste plaats te wijten aan deze mensen zelf', vindt Zeroual, ,,en de politiek heeft er niets aan gedaan.' Neem nou het onderwijs in eigen taal en cultuur. ,,Waar is dat nou in godsnaam goed voor? Het is wel leuk hoor, de eigen taal spreken, maar doe dat in je eigen tijd. Wil je verder komen in de Nederlandse samenleving moet je Nederlands leren.'

Bijlhout, vertelt ze ter illustratie, heeft een kennis die leeft van de bijstand. Ze weigert te gaan werken omdat ze dan de huursubsidie en de vergoeding van de contributie van de voetbalvereniging van haar zoon zal kwijtraken. ,,Als ze werkt, gaat ze er netto op achteruit, dus blijft ze thuis. Nog even en zij is onmogelijk te bemiddelen op de arbeidsmarkt. Wat voor een toekomst heeft ze nou! Dat besef moet ze krijgen, dat ze in zichzelf moet investeren.'

Zeroual zegt uit een soort plichtsbesef in de politiek te zijn gegaan. Jonge allochtonen moeten af van hun slachtofferrol, en hun mond opendoen en zeggen wat ze willen. Ze moeten betere banen opeisen, hun idealen verwezenlijken, gelooft Zeroual. ,,Onze generatie moet bepalen in welke richting we moeten opgaan als samenleving.'

Dit is de aflevering van een serie over de rechtse omslag. Eerdere afleveringen verschenen op 13, 15, 18, 24, 30 juli en 1 augustus en zijn te lezen op www.nrc.nl.