Schröder vervroegt zijn eindsprint

Gealarmeerd door slechte prognoses gaan de Duitse sociaal-democraten vandaag vervroegd op verkiezingstournee. Met Duitslands internationale rol als nieuw issue.

Achttien dagen eerder dan de bedoeling was is de sociaal-democratische SPD vandaag begonnen aan de eindsprint voor de Duitse parlementsverkiezingen van 22 september.

Het vervroegde slotoffensief moet het politieke tij keren waarin de centrumrechtse oppositie van christen-democraten (CDU/CSU) en liberalen (FDP) lijkt af te stevenen op een overwinning.

De campagneleiding van de SPD van bondskanselier Gerhard Schröder hees eind vorige week de stormbal na aanhoudend slechte prognoses. De voorspellingen duiden weliswaar al maanden op verlies voor de rood-groene coalitie, maar op de vraag wie de nieuwe bondskanselier moet worden, scoort de zittende kanselier steevast beter dan zijn Beierse uitdager Edmund Stoiber (CSU).

Althans tót vorige week. Want toen peilde bureau Allensbach voor het eerst een voorsprong voor Stoiber. ,,De verkiezingen lijken een gelopen race. Na de recente gebeurtenissen zie ik een groeiend sentiment voor een verandering van Schröder naar Stoiber'', zei Elisabeth Nölle-Neumann van Allensbach tegen persbureau Reuters. De roemloze afgang van SPD-minister Rudolf Scharping van Defensie wegens een voorschot van een pr-adviseur voor een nog te schrijven boek – was eind juli het omslagpunt geweest.

,,De regering verkeert in staat van ontbinding'', schamperde de oppositie. En toen moesten de onthullingen van het boulevardblad Bild Zeitung nog beginnen over politici die, in strijd met de huisregels van het parlement, airmiles van politieke vliegreizen hebben aangewend voor privé-vluchten. Geen commentator spreekt van een politieke hoofdzonde, maar even eensgezind is het oordeel dat de gebleken kreukbaarheid het toch al niet grote publieke vertrouwen in `de politiek' verder schaadt.

In de affaire blijken tot dusver vooral politici verwikkeld van de Groenen en de PDS (voortgekomen uit de vroegere communistische partij van de DDR). Maar niemand weet welke kaarten het populaire Bild nog in de mouw heeft. Onder de eerste slachtoffers was de Berlijnse stadsbestuurder Gregor Gysi, jarenlang PDS-fractieleider in de Bondsdag en boegbeeld van de partij. Zijn zelfverkozen vertrek wordt, niet alleen in eigen kring, gezien als groot verlies, dat de partij onder de kiesdrempel van 5 procent kan duwen.

Behalve de slechte prognoses en de ongemakkelijke airmileszaak is er voor de sociaal-democraten nog een derde reden om de heisse Fase eerder in te luiden. Van begin af aan rekenden de SPD-strategen erop dat de conservatieve Stoiber in de verkiezingsstrijd een polariserende toon zou aanslaan, die de alom mediagenieker geachte Schröder dan vervolgens succesvol zou kunnen afstraffen.

Maar Stoiber polariseert helemaal niet, ook niet over immigratie, waarover coalitie en oppositie afgelopen voorjaar nog ruzieden. Integendeel, hij munt in de campagne tot dusver uit in omzichtigheid. [Vervolg EINDSPRINT: pagina 4]

EINDSPRINT

Stoiber koestert conservatieve trend

[Vervolg van pagina 1] Stoiber concentreert zich volledig op twee nauwelijks te weerleggen punten: de zwakke prestaties van de Duitse economie in het algemeen, en meer in het bijzonder Schröders niet-ingeloste belofte om deze regeerperiode te eindigen met minder dan 3,5 miljoen werklozen.

Dat doel wordt bij lange na niet gehaald. De hardnekkig tegenzittende wereldeconomie is er mede debet aan, maar uit opinieonderzoek blijkt dat veel kiezers aan die verzachtende omstandigheid geen boodschap hebben. Zij rekenen de minieme economische groei en de hoge werkloosheid vooral de regering-Schröder aan.

Europa's grootste economie verkeert in ,,een staat van lethargie'', schreef de invloedrijke Duitse management-consultant Roland Berger vorige maand in The Financial Times. Deze week komen nieuwe cijfers en de verwachting is dat ze zullen pieken naar meer dan vier miljoen werklozen, hetzelfde niveau als in 1998 toen Schröders coalitie de centrum-rechtse regering van Helmut Kohl afloste en de nieuwe bondskanselier zijn onvoorzichtige belofte deed.

De breed samengestelde adviescommissie voor de arbeidsmarktproblemen die Schröder op de valreep nog uit de hoed toverde, zien de meeste politieke commentatoren voornamelijk als een doorzichtige poging om de aandacht af te leiden van zijn achilleshiel: ook urgent ook, het initiatief kwam vooral te laat, want diagnose van de Duitse ziekte is al jaren oud. Over anderhalve week presenteert de commissie haar aanbevelingen. Ze kunnen snel worden ingevoerd, ongeacht de politieke signatuur van de nieuwe regering, voorspelde voorzitter Peter Hartz, bestuurslid van het Volkswagen-concern, dit weekeinde in de Süddeutsche Zeitung. Speculaties dat hij in een nieuwe regering-Schröder als superminister voor Economie en Werkgelegenheid zelf de noodzakelijke hervorming van het Duitse arbeidsbestel zou gaan leiden, wees hij resoluut van de hand.

Als nieuw issue wil de SPD nu de buitenlandse politiek en de internationale veiligheid in de verkiezingsstrijd brengen, zo lichtte Schröder toe in Hannover, waar hij de vervroegde eindsprint inzette. Rood-groen heeft Duitsland – zelf in de overgang van een terughoudende naar een meer assertieve buitenlandse politiek – op ,,behoedzame en solidaire wijze'' (Schröder) door een turbulente fase in de internationale betrekkingen geleid. Het respect dat de coalitiepartijen daarvoor opeisen willen zij de resterende zeven weken electoraal zien te verzilveren. De bondskanselier herhaalde zijn afwijzing van een eventuele aanval van de Verenigde Staten op Irak als daar geen mandaat van de VN-Veiligheidsraad voor komt.

Ondertussen bekommert opponent Stoiber zich prudent om het vasthouden van de conservatieve opmars, waarin hij zich gesteund weet door recente centrum-rechtse overwinningen in omringende landen. Zijn nachtmerrie is de ontknoping van de voetbalfinale in de Champions League van drie jaar geleden tussen `zijn' Bayern München en Manchester United. Vlak voor tijd stonden Stoibers favorieten nog met 1-0 voor, maar door twee goals in de slotfase gingen de Mancunians met de beker naar huis. ,,Dat zal ons beslist niet overkomen. Daar kan Gerhard Schröder van op aan'', vertrouwde hij weekblad Die Zeit toe.