Moordende concurrentie studio's

Het gaat slecht met de geluidsindustrie in Nederland. Terwijl de cd-verkoop blijft teruglopen, bieden studio's hun diensten tegen steeds scherpere prijzen aan. De concurrentie is moordend geworden.

Verscholen achter een oude met klimplanten overwoekerde pakhuisdeur aan de Amsterdamse Lauriergracht ligt Studio 150. De onopvallende deur doet niet vermoeden dat de muziek die in menige Nederlandse huis- of slaapkamer te horen is, hier wordt opgenomen en gemixt. Gevestigde artiesten als De Dijk of Acda en de Munnik, maar ook beginnende experimentele bandjes, maken in deze studio hun cd's.

De studio van Peter Riebeek en Joeri Saal is van alle gemakken voorzien. In het vertrek voor de opnameruimte staat een grote luxe bank en een tv. Aan de muren hangen grote schilderijen in bijpassende lijsten. Er is een gloednieuwe designkeuken met een barretje, om de muzikanten en de technici door de lange opnamesessies heen te helpen.

Maar die luxe is bedrieglijk. Mooie aankleding en comfort zijn noodzakelijk om bekende artiesten binnen te halen, maar dat betekent niet dat Saal en zijn compagnon het breed kunnen laten hangen. Studio 150 moet knokken voor zijn bestaan. ,,Het is een fantastisch vak, maar het is iedere maand weer kijken of je het haalt'', zegt Saal.

Studio 150 is exemplarisch voor de meeste Nederlandse studio's, vertelt Erwin Angad Gaur van de Nederlandse Toonkunsten Bond (NTB). Studio's hebben volgens hem nooit het grote geld binnengehaald, maar de afgelopen jaren moeten ze tegen dumpprijzen werken om te blijven bestaan.

Volgens cijfers van de Universiteit van Amsterdam zijn er in Nederland ongeveer 680 mensen die in een geluidsstudio werken. De muziek die zij produceren was vorig jaar volgens de NVPI, de vertegenwoordiger van de Nederlandse muziekindustrie, goed voor ongeveer 116 miljoen euro. Maar doordat er minder cd's worden verkocht loopt die omzet gestaag terug. De afgelopen tien jaar is de cd-verkoop volgens de NVPI met ongeveer 16 procent gedaald. Dat komt doordat er te veel illegale kopieën gemaakt worden, stellen de platenmaatschappijen.

Vooral de eerste maanden van dit jaar waren moeilijk voor de geluidsindustrie. Aangezien muziek een luxe product is, wordt die sector hard geraakt als de economie stagneert. ,,Als de economie inzakt, merk je dat als studio onmiddellijk'', zegt Coen Bais, directeur van de Hilversumse studio Wisseloord.

Ook Nederlands grootste studio ontspringt de dans niet. Wisseloord, waar Mick Jagger en Elton John platen hebben opgenomen, bleef tot drie jaar geleden overeind door de steun van Philips. De elektronicafabrikant gebruikte de studio volgens Bais als testruimte en vlaggenschip: Wisseloord liet zien wat Philips allemaal in huis had. Wanneer Wisseloord verlies draaide en dat gebeurde vaak sprong Philips bij.

Tegenwoordig is Wisseloord een onafhankelijk bedrijf dat na enige reorganisatie `een paar ton' winst maakt. Dat is volgens Bais amper genoeg om serieuze investeringen te doen. Voor een iets kleinere studio als Studio 150 is dat helemaal moeilijk. Een nieuwe mengtafel kost zeker een half miljoen euro. Dat haalt de studio er met de huidige inkomsten niet uit.

,,Iedere accountant zou tegen ons zeggen: waarom zet je je geld niet op de bank? Dan verdien je meer'', zegt Saal. ,,En hij heeft gelijk. We zijn eigenlijk een ideële organisatie. Maar ondertussen moeten we er wel van leven.'' ,,Eigenlijk is er geen droog brood mee te verdienen'', zegt Ron Donselaar van studio Zeezicht in Spaarnwoude. ,,In dit vak zitten alleen idealisten'', vindt ook Bais van Wisseloord.

Juist dat `idealisme' breekt de studio's echter op. De dalende cd-verkoop is volgens de NTB namelijk niet de belangrijkste oorzaak van de concurrentie tussen studio's. Doordat elke studio-eigenaar naast professional eigenlijk ook hobbyist is, zijn zij volgens Angad Gaur van de NTB bereid om tegen `belachelijk lage' prijzen te werken. Daarmee maken ze het voor zichzelf erg moeilijk.

Tegelijkertijd moeten de professionele studio's steeds vaker concurreren met amateurs. Veel muzikanten willen volgens hem eigenlijk het liefst hun eigen studiootje hebben en dat kan tegenwoordig met beperkte middelen. ,,Alles wat een koffiezetapparaat en een computer heeft, noemt zich tegenwoordig studio'', zegt studio-eigenaar Saal. ,,De kwaliteit is natuurlijk minder, maar financieel is er niet tegenop te boksen.''

Het verloop onder de amateurstudio's is groot, volgens de NTB. Twintig procent van de studio's die twee jaar geleden bij de belangenorganisatie bekend waren, is inmiddels opgeheven en daar komen weer nieuwe voor in de plaats. ,,Maar ondertussen verpesten ze de markt'', vindt Angad Gaur. Er zijn studio's die 400 euro per dag vragen terwijl 800 euro een realistisch tarief is, vertelt hij.

De prijzen zijn de afgelopen twintig jaar weinig veranderd, erkent Wisseloord-directeur Bais. ,,Ik heb vorig jaar zelfs een verkapte prijsverlaging doorgevoerd'', zegt hij. Hoe ver de fanatieke studio-eigenaren ook bereid zijn te gaan, uiteindelijk is er volgens hem geen ontkomen aan. De markt is te krap geworden. ,,In Nederland en België zijn zeven grote studio's. Daar zijn er binnenkort nog maar vijf van over'', voorspelt Bais.