Het slechtste in de mens

We weten het, de hel dat zijn de anderen. Neem Veenhuizen, waar de NCRV vanavond een reportage over uitzendt. De gevangenis is niet alleen een straf omdat je vrijheid van bewegen aan banden is gelegd, maar ook en vooral omdat je sociale vrijheid, om te gaan met wie je wilt, ernstig is beknot. Die beknotting haalt het slechtste in je naar boven.

We zien een domme vleesberg van een gedetineerde die zijn buurman heeft bedreigd. Die bedreigingen moeten, zo blijkt uit verdere gesprekken, in een onverstaanbare variant van het Nederlands zijn geuit. Het slachtoffer van deze dikzak is een magere en lichtbruine meneer van onbekende herkomst. De goede man spreekt nauwelijks Nederlands. De vleesberg is in quarantaine gelegd en tussen hem en de bruine is ene Gré geschoven. Gré is het soort maatschappelijk werkster waarvan je plaatsvervangend jeuk onder je geitenwollen sokken krijgt.

Gré spreekt op temerige toon Nederlands. Type: mag ik een half uur van uw tijd, want ik wou vijf minuten met u spreken. Ze praat eerst met de vleesberg. ,,Moest dat nou'' en vervolgens met de bruine meneer ,,Vond u het niet erg dat u gediscrimineerd werd? Gediscrimineerd ja. Dat hij iets onaardigs zei over uw huidskleur. Dat mag hij toch niet zeggen wel?''. Vervolgens gaan ze gedrieën het gesprek aan en geven elkaar na afloop een hand. Gré met gelukzalige glimlach af door de zijdeur.

Dit miniverhaal wordt onderbroken door beelden van een ander voorval. Een Nigeriaanse huilebalk zit in de isoleercel. Er wordt met hem een dialoog gevoerd door het sleutelgat waarvan niemand iets wijzer wordt. De Nigeriaan spreekt Engels en dat levert problemen op voor het bewakend personeel. Ook voor de psychiater trouwens, met dank aan ons onderwijssysteem. De Nigeriaanse man is bolletjesslikker en heeft zich op de een of andere manier indecent gedragen. Waarom, wat en hoe blijft duister.

Dat de cel een hel is, wisten we. Verder wordt niemand veel wijzer van deze documentaire. Waarom de chef van de bewakers in de bewaking is gegaan, is en blijft een raadsel. Waarom de vleesberg en de bruine man in de gevangenis zitten, kom je ook niet te weten. Door hun aanwezigheid en die van het gevangenispersoneel begrijp je dat je voor een goed gesprek niet in Veenhuizen moet zijn.

De mensen van de gevangenis, NRCV, 22.30-23.00u.