Derde front

De Verenigde Staten en Rusland beginnen elkaar tegen te komen aan het derde front van de oorlog tegen het terrorisme. Het is de vraag of die ontmoeting louter vriendschappelijk zal zijn. Het derde front bevindt zich in de Kaukasus, nader toegespitst, in de Pankisivallei langs de grens tussen Georgië en Tsjetsjenië. Aan de noordelijke kant bevinden zich tienduizenden Russische soldaten, die al drie jaar vergeefs proberen het Tsjetsjeense separatisme de kop in te drukken. Aan de zuidelijke zijde vertoeven sinds drie maanden honderden Amerikaanse militaire adviseurs, die de Georgische autoriteiten uitleggen hoe het terrorisme het best kan worden bestreden.

De Pankisivallei en het grensgebied zijn voor allen nagenoeg ontoegankelijk. De streek is daarom een geliefde uitwijkplaats voor Tsjetsjenen die de oorlog ontvluchten of zaken (wapens, drugs, olie) willen doen, en voor rebellen die er even op adem moeten komen.

Volgens zowel de Russen als de Amerikanen is de Pankisivallei een roversnest met vertakkingen naar het internationale terrorisme. Dat was voor president Bush een van de redenen Georgië tot derde front te bestempelen en de regering van Sjevardnadze met adviseurs te hulp te komen. President Poetin had geen onoverkomelijk bezwaar, omdat het nieuwe bondgenootschap met de VS even prevaleerde boven het oude eigenbelang in de Kaukasus.

Tot nu toe hebben de Amerikanen weinig klaargespeeld. Sinds een week escaleert de Tsjetsjeense oorlog langs de grens met Georgië, met tientallen slachtoffers onder de Russen. Een week geleden verklaarde minister Ivanov van Defensie geen andere middelen te zien dan een militaire interventie in Georgië. Een paar dagen later beschuldigde zijn collega en naamgenoot van Buitenlandse Zaken het buurland openlijk van agressie. De bevelhebber van de luchtmacht voegde er aan toe dat zijn troepen klaarstaan voor een Israëlische aanpak. De Georgische regering op haar beurt interpreteerde deze uitspraken als een oorlogsverklaring. Volgens Tbilisi hebben de Russen zondag de daad bij het woord gevoegd met luchtaanvallen op Georgisch grondgebied.

Op zichzelf is dit soort krachtpatserij normaal in het verkeer tussen Moskou en Tbilisi. Georgië gedraagt zich in Russische ogen irritant arrogant. Omgekeerd wensen de Georgiërs zich niet door de Russen te laten koeioneren. Ongebruikelijk is echter de rol die de Amerikanen spelen. Afgelopen dagen hebben ze er de nadruk op gelegd dat de soevereiniteit van het Georgische grondgebied niet ter discussie staat en er over de aanpak van de Pankisivallei dus moet worden gepraat. Maar als het onrustig blijft in de vallei en de grensstreek kunnen ze zich niet meer verschuilen achter hun goede bedoelingen. De tweehonderd Amerikaanse militaire adviseurs zijn in mei immers niet naar Tbilisi gekomen om te praten, maar om te leveren. Als ze niet snel iets presteren in Georgië, hebben de Russen formeel nog geen recht eenzijdig in een onafhankelijk buurland te interveniëren, maar politiek wel reden om ontevreden te zijn over de prestaties van de Amerikanen. Het derde front in de Kaukasus wordt dan voor Washington geen spectaculair, maar wel een heel vervelend front.