Boeken zoeken in de Deventer ochtendnevel

De échte verzamelaars komen heel vroeg naar de Deventer Boekenmarkt. Op zoek naar het ontbrekende exemplaar uit de Pietje Bell-serie of Hollands Glorie.

Om 07.10 uur is de Deventer Boekenmarkt eigenlijk nog niet eens begonnen, maar A. Stevens uit Emmen heeft zijn eerste slag al geslagen. Op een kraam op de Brink vindt hij een elfde druk-exemplaar van Voorbeelden van Zwachtelverbanden, een EHBO-boek uit 1938.

Voor de zekerheid haalt hij een lijst uit de borstzak van zijn overhemd en controleert of hij dit boek per ongeluk niet al heeft. ,,Even kijken. De tiende druk heb ik, de twaalfde ook, maar de elfde nog niet. Mooi.'' Voor twee euro verdwijnt het boek, met een originele verkoopprijs van veertig cent, in de dan nog lege boodschappentas.

Stevens is een verwoed verzamelaar van EHBO-boeken over de hele wereld. Hij bezit er inmiddels 1900, afkomstig uit dertig landen. Om zijn verzameling uit te breiden is hij extra vroeg gekomen. ,,Je moet wel, anders is het leuke spul allang weg'', zegt Stevens.

Vóór elf uur kopen, daarna kijken, is het parool van A. Weitenberg uit Drachten. Op de Wellekade, waar de ochtendnevel nog boven de IJssel hangt, heeft hij zojuist voor 25 euro de vijfdelige serie Nederland in vroeger tijd over de provincie Groningen op de kop weten te tikken. Nu hoeft hij alleen nog maar de boekjes van de provincie Friesland te vinden. ,,Als je op tijd bent, vind je het meestal wel.''

De Deventer Boekenmarkt begint officieel om 10.00 uur maar voor de echte liefhebbers is dat te laat. Zij scharrelen al vanaf 06.00 uur, het moment dat de kramen opgebouwd mogen worden, tussen de boeken. Op zoek naar Engelstalige boeken van Tom Poes of de eerste en tweede druk van Havank.

W. van de Heuvel uit Leende houdt voor het gemak bij elke kraam een bordje omhoog met twee gezochte titels. ,,Hebt u deze misschien?'' Omnibus van Cees Buddingh vond hij bijna direct, de zoektocht naar Hollands Glorie van Jan de Hartog gaat verder. ,,Honderd keer laat je dat bordje zien, de 101-ste keer is het prijs.''

De echte bibliofiel is te herkennen aan een boodschappenwagen op wieltjes of een rugzak, want hij moet zijn handen vrij hebben om tussen de boeken te kunnen neuzen. Bij twijfel tovert hij een lijst te voorschijn waarop alle boeken vermeld staan die thuis al in de kast staan. J. Koel uit Wageningen hanteert in haar zoektocht naar oude kinderboeken een handgeschreven schrift. Samen met haar broer, verzamelaar van stripboeken van Donald Duck en Suske en Wiske, is ze van plan om alle kramen in de historische binnenstad en langs de IJssel af te struinen. Dat is al snel een wandeling van een paar kilometer. De speciale aandacht gaat uit naar boeken van Pietje Bell en Dik Trom.

Mevrouw Koel heeft alle veertien edities van de Deventer boekenmarkt bezocht. De eerste jaren, toen de markt nog niet zo groot was, kwam ze vanaf een uur of negen, de laatste jaren is ze er al om 07.00 uur. Als de eerste druk uit 1912 van Toen Dik Trom een jongen was, nu wél te koop wordt aangeboden, kun je er maar beter vroeg bij zijn.

,,De meesten zijn doodsbenauwd dat een boek voor hun neus weggekaapt wordt'', weet handelaar A. Huistra uit Veenwouden. Huistra bezit een antiquariaat in zijn woonplaats en is daarnaast present op verschillende boekenmarkten in het land. Volgens hem is Deventer door de aanwezigheid van de ware liefhebbers met geen enkele andere Nederlandse boekenmarkt te vergelijken. ,,Hier gaan mensen met een volle portemonnee naar toe en hebben ze een slechte dag als ze niets kunnen kopen. In een stad als Dordrecht is het meer kijken dan kopen.''

Verschillende steden hebben in de afgelopen jaren de Deventer boekenmarkt proberen te kopiëren, maar geen enkele stad kan vooralsnog aan de populariteit van Deventer tippen. Met 125.000 bezoekers, 878 kramen en nog eens vijftig handelaren op de wachtlijst mag de boekenmarkt zich de grootste van Europa noemen.

Groter moet het niet worden, zegt A. de Bont van de organiserende VVV Deventer. ,,Wij zijn niet commercieel, we doen het voor de stad.'' De Deventer Boekenmarkt trekt niet alleen bezoekers uit Nederland. Er komen ook steeds meer Engelsen, Duitsers en Belgen.

J. Vervloed, uit het Belgische Putte is om 04.30 uur in zijn auto gestapt, om in Deventer te zoeken naar boeken van Vlaamse auteurs. Zijn dag is geslaagd als hij de verhalenbundel Begijnhofsproken uit 1912 van Felix Timmermans weet te vinden. ,,Het liefst in een leren bandje'', voegt hij er nog aan toe, als hij gehaast wegloopt naar de volgende kraam. De boekenmarkt moet dan officieel nog beginnen.