EIGEN CANNABIS HELPT MUIZEN OM VERVELENDE ERVARING TE VERGETEN

Zonder de cannabisachtige moleculen die hun hersenen zelf maken, raken muizen vervelende herinneringen moeilijk kwijt. Muizen die ongevoelig zijn gemaakt voor dit lichaamseigen cannabis en die er ook aan gewend zijn dat ze na een geluidssignaal een elektrische schok krijgen, blijven bang voor het geluid, ook als daar al dagenlang geen schok meer op volgt. Gewone muizen waarbij de cannabinoïden die hun hersenen zelf maken nog wel werken vergeten langzaam maar zeker hun angst en `bevriezen' niet meer zodra de zoemer gaat.

De lichaamseigen cannabinoïden, waarvan de functie tot nu toe onduidelijk was, helpen dus om vervelende herinneringen uit te wissen, concluderen Duitse onderzoekers uit dit experiment (Nature, 1 aug). Het wissen van nare ervaringen is niet domweg een kwestie van slijten, het is een actief proces. De onderzoekers suggereren dat hun werk geneesmiddelen tegen posttraumatische stressstoornissen, fobieën en sommige vormen van chronische pijn dichterbij brengt.

In een commentaar legt Pankaj Sah, hersenonderzoeker aan de Australian National University in Canberra, een verband met het cannabisgebruik door mensen: misschien verklaart dit waarom mensen soms zwaar aan de hasj zijn in de beginfase van een psychiatrische ziekte. ``Vaak wordt gezegd dat dit bijdraagt aan het doorbreken van de ziekte'', schrijft hij in Nature. ``Maar het kan in plaats daarvan net zo goed een vorm van zelfmedicatie zijn om de vaak extreme angsten te onderdrukken waar deze mensen aan blootstaan.''

De Duitse onderzoekers maakten genetisch gemanipuleerde muizen waarin het gen voor de cannabisreceptor CB1 is uitgeschakeld. Die muizen waren verder gezond, en leerden net zoals hun soortgenoten waarbij alle genen nog intact zijn (de wildtypen) heel snel om het elektrische schokje aan hun poten te vrezen zodra er een bepaald geluid klonk. Maar het lukte ze niet om de angst kwijt te raken als in de dagen na hun conditionering de schok niet meer volgde na afloop van het geluid. In het algemeen duurt het aan- en afleren van de angstreactie enkele dagen. Tijdens het afleren steeg bij zowel wildtype als CB1-loze muizen de concentratie van de lichaamseigen cannabinoïden 2-arachidonylglycerol en anandamide in de hersenen. Maar in de CB1-loze muizen hadden die stoffen geen effect omdat de receptor waar ze aan moeten binden om hun werking uit te oefenen ontbrak.

Het opslaan en afleren van akelige ervaringen vindt waarschijnlijk plaats in de amygdala, twee nootgrote hersengedeelten die onderaan in beide hersenhelften liggen. Het vastleggen van een ervaring gebeurt doordat verbindingen tussen neuronen in de amygdala worden versterkt. Daarbij is de NMDA-receptor betrokken. Die receptor was wel kandidaat om een rol bij het uitsterven van slechte ervaringen te hebben, maar dat is nog niet aangetoond. Het afleergedrag via de CB1-receptor is nieuw.

De hersenen bevatten ook op andere plaatsen dan de amydala veel CB1-receptoren. De actieve bestanddelen van hasj en marihuana binden aan die receptoren en zorgen voor de kalmering en hallucinaties die deze drugs teweegbrengen. Maar waar wat gebeurt is nog onbekend.