Armoede in de geldwereld

Een golf van negatief bedrijfsnieuws wordt door Europese banken en verzekeraars over de markt gespoeld. Het is nog slechter dan beleggers vreesden.

Bedrijven die tegen korting in de etalage liggen, en niemand die ze koopt. Het begon in de internetsector, de telecomsector volgde en het is nu voor het eerst in de verzekeringsbranche waar te nemen.

Verzekeraars blijven geliefd en de bestuurders van de financiële instellingen kijken nog steeds begerig naar elkaar. Maar net als in de telecomsector is het geldgebrek bij de concurrent het struikelblok. Je moet niet alleen willen, maar ook kunnen.

De Britse verzekeraar Brittanic sprak vier maanden lang met een keur aan geïnteresseerde branchegenoten om te worden overgenomen. De gesprekken zijn onlangs gestaakt. Kijkend naar de zuinige biedingen heeft Brittanic besloten om dan toch maar zelfstandig verder te gaan. Zo'n scenario werd een jaar geleden nog voor onmogelijk gehouden.

Het slechte beursklimaat neemt de verzekeraars in de houdgreep. De financiële gezondheid holt achteruit door de sterke waardedaling van de beleggingsportefeuilles. En de eigen koersdaling op de beurs brengt een tweede aanslag teweeg op de koopkracht. Voormalige overnamemachines als Aegon kunnen nauwelijks nog een aankoop doen die rendabel is als wordt betaald met hun gedevalueerde aandelen.

De afgelopen dagen duikelen verzekeraars over elkaar heen met slechte cijfers. Allianz, de grootste Duitse verzekeraar, is in het tweede kwartaal in de rode cijfers gedoken. Achmea (Centraal Beheer, Zilveren Kruis) zou dat in het eerste halfjaar ook hebben gedaan als zij geen boekhoudkundige kunstgreep had toegepast. Delta Lloyd zag het resultaat met ruim eenvijfde dalen.

De banken in Europa spuwen vergelijkbaar slechte cijfers uit. In Groot-Brittannië waren het Barclays en Lloyds TSB, in Duitsland Deutsche Bank en in Frankrijk BNP Paribas, Credit Lyonnais en Société Générale. Allemaal kampen ze met een groeiend aantal oninbare leningen en de verwachting dat het aantal wanbetalers zal blijven toenemen. Daarnaast moeten bezittingen worden afgewaardeerd en verliezen worden genomen op leningen in Argentinië. De Spaanse bank Santander Central Hispano heeft vooral last van de groeiende crisis in Latijns Amerika.

Van de in Nederland gevestigde banken kwam beurshandelsbedrijf Van der Moolen met een kwart lagere winst. Beleggers vrezen het meest de prestaties van ABN Amro dat komende donderdag met zijn cijfers komt. ABN's consumentenbank in Brazilië was in het eerste kwartaal na de Amerikaanse activiteiten de belangrijkste winstmaker. Maar sindsdien is de economische en politieke onrust in Brazilië gestegen en heeft de real ruim een kwart van zijn waarde verloren.

Effectenbank CSFB blaast in een rapport de speculatie nieuw leven in dat ABN Amro het zakenbankieren volledig zal staken. De bank sloot eerder de aandelenhandel en adviespraktijk voor fusie en overnames in New York. Volgens CSFB kan de strategie om de Europese zakenbankdivisie te sparen als mislukt project worden beschouwd. Volgens het effectenhuis is de kruisbestuiving tussen de zakenbankdivisie van ABN Amro en de overige bank te beperkt. De grote partijen domineren steeds meer de markt, een markt die er toch al belabberd voor staat. En kleine spelers als ABN Amro zien hun marktaandeel almaar verder dalen. CSFB schat dat ABN dit jaar 900 miljoen euro op zijn zakenbankdivisie zal moeten toeleggen.

Dat verzekeraars sterker op de beurs dalen dan de banken, ligt aan hun directe relatie met de beurs. Het grootste bezit van verzekeraars bestaat uit hun beleggingsportefeuille. Na Fortis liet Achmea deze week zien hoe diep de beursmalaise een verzekeraar kan treffen. De beleggingsportefeuilles van deze verzekeraars zijn onder hun oorspronkelijke aanschafwaarde gedoken. Bij Fortis komt dat onder meer doordat de financiële instelling de afgelopen jaren met bovengemiddelde snelheid zijn winstgevende aandelenbeleggingen te gelde maakte. Achmea staat er nog slechter voor. Deze verzekeraar zat al op 30 juni met zijn beleggingen onder water.

De realiteit van de beurs maakt op deze manier een rigoureus eind aan een langslepende discussie hoe verzekeraars hun beleggingsopbrengsten in de boekhouding dienen te verwerken. Diverse verzekeraars, waaronder Aegon, hanteren een techniek waarbij de resultaten over diverse jaren worden uitgesmeerd. Zij redeneren dat hun verplichtingen langlopend zijn en daarom de opbrengsten ook aan een langere periode dienen te worden toegerekend. Het nadeel hiervan is dat bij dalende koersen toch beleggingswinsten worden geboekt: boekhouden blijft een kunst.

Achmea was tot voor kort ook aanhanger van de `Aegon-methode'. De verzekeraar heeft nu besloten over te stappen op de Europese verslaggevingregels die dat niet meer toestaan. De keus was makkelijk. Achmea is door zijn reserves heen waarmee de winst kon worden uitgesmeerd. Al had Achmea de Aegon-methode willen handhaven, ze kon het eenvoudig niet meer. Verzekeraars hebben in het huidige beursklimaat niet zo veel meer te kiezen.