Macht moet herkenbaar zijn

Wie wil weten hoe Zimbabwe zou worden geregeerd als de oppositie aan de macht is moet naar Harare. De hoofdstad heeft sinds kort een MDC-burgemeester.

Als de elektrische poort van het burgemeestershuis in de Zimbabweaanse hoofdstad Harare langzaam openschuift, schrikt zelfs de woordvoerder die de afspraak heeft geregeld. ,,Oh, mijn God'', zegt hij terwijl hij aarzelend zijn oude Japanner de oprijlaan opstuurt. Ook hij heeft het meest besproken bouwwerk van Harare nog niet eerder gezien.

De Corinthische zuilen, de reusachtige voorgevel, de vier garages en de zeven badkamers hebben het herenhuis tot het symbool gemaakt van wanbestuur en corruptie. Gebouwd in de tijd dat de ZANU-PF partij van president Robert Mugabe nog de scepter zwaaide over de hoofdstad en huizen voor bestuurders niet groot genoeg konden zijn. De ZANU-burgemeester voor wie het huis eigenlijk was bedoeld, moest in 1998 wegens malversaties aftreden.

Tot afgrijzen van veel oppositieaanhangers zetelt sinds een paar maanden een politicus van hun eigen partij, Movement for Democratic Change (MDC), in het huis. De partij werd in maart de overwinning van de presidentsverkiezingen afgenomen maar won in de Zimbabweaanse hoofdstad en het oppositiebolwerk Harare wel de burgemeestersverkiezingen. MDC-burgemeester Elias Mudzuri is sindsdien de meest geplaagde bewoner van Harare.

,,Schandelijk'', noemen de commentatoren van de normaliter oppositiegezinde pers zijn intrek in het huis. Als Mudzuri geen `nee' zegt tegen zo'n huis, wat belooft dat voor de dag dat de MDC in heel het land de macht overneemt? ,,Obsceen'' zeggen inwoners in ingezonden brieven. ,,Alsof Zimbabwe nog niet genoeg heeft van politici die alleen om zichzelf geven zo gauw ze aan de macht zijn.''

De burgemeester zelf, is zich van geen kwaad bewust. Op zijn slippers sloft hij langs de rozenbedden in de tuin en wijst hij naar de plek waar bouwvakkers over een paar weken het zwembad zullen aanleggen. ,,Dat is toch leuk voor de kinderen als er hier straks feesten worden georganiseerd?''

In afwachting van een opknapbeurt van het herenhuis heeft hij zich voorlopig verschanst in het gastenhuis (vijf badkamers) aan de achterkant van het huis. Noch het huis, noch de Mercedes S-klasse waarin hij zich sinds zijn aantreden laat rondrijden, geeft volgens Mudzuri een verkeerd signaal af. ,,Dit is een garantie voor veiligheid en respect.'' Vergelijk het liever met Buckingham Palace in Engeland, stelt hij voor, of met de optrekjes van Lodewijk de Veertiende in Frankrijk. Of desnoods met de Britse en Chinese ambassades in Harare die in omvang het burgemeestershuis zelfs overtreffen. Macht moet herkenbaar zijn.

Mudzuri woont in een glazen huis. Nu MDC-leider Morgan Tsvangirai het presidentschap niet naar zich toe heeft kunnen trekken, zijn alle ogen op de burgemeester van Harare gericht. Als burgervader van in totaal 3 miljoen Zimbabweanen is hij de belangrijkste ambassadeur van de Movement for Democratic Change. Hij moet laten zien hoe het democratisch bestuur dat de MDC de afgelopen drie jaar heeft gepredikt, in praktijk wordt gebracht.

Daarom weegt zijn keuze voor zijn huis en zijn auto zwaar, vooral als ze allebei door de ZANU-PF regering worden betaald. Daarom heeft de partijleiding van de MDC hem een aantal maanden geleden vergeefs proberen te bewegen een andere woning te kiezen. En daarom noemt Mike Davies van de gezamenlijke bewonersverenigingen in Harare hem nu al ,,een ZANU-man in MDC-kleren.'' Davies is achterdochtig over het verleden van de burgemeester, die veertien jaar lang als ambtenaar werkte voor de regering van Robert Mugabe. ,,Hij heeft met zijn handen in de pot gezeten.'' Davies is ook teleurgesteld over het gebrek aan leiderschap dat Mudzuri tot nu toe heeft getoond. ,,Hij kan het leven van de regering Mugabe tot een hel maken. Hij kan het water afsluiten in de regeringsgebouwen. Hij kan weigeren het huisvuil op te halen. Hij is de springplank voor burgerlijke ongehoorzaamheid.''

Maar confrontatie zit niet in de aard van het beestje. Na vierenhalve maand somt de burgemeester trots zijn verdiensten op: de gaten zijn uit de weg, het drinkwater stinkt niet meer, en 's avonds schijnen de lichten weer op straat. ,,Ik presteer tenminste.''

In lijn met het beleid dat MDC-leider Morgan Tsvangirai heeft uitgezet, wil Mudzuri koste wat kost geen oorlog met ZANU-PF. Zelfs niet nu hij als MDC-burgemeester in een door ZANU geregeerd land het paard van Troje kan zijn. ,,We moeten het spel volgens de regels spelen, als je deze regering wilt verslaan.'' Volgens die filosofie doe je als burgemeester gewoon je werk en kijk je een gegeven paard niet in de bek. Ook al is het buiten oorlog.

Dit is het derde deel van een serie over Zimbabwe. Eerdere delen verschenen op 25 en 30 juli en zijn na te lezen op www.nrc.nl