Gezocht: vandaalbestendige kunst

Bij De Verbeelding in Zeewolde, een centrum voor landschapskunst, zijn ze de wanhoop nabij. Een van de medewerkers is net terug van haar ronde langs de kunstwerken in het naastgelegen landschapspark en heeft ontdekt dat er voor de zoveelste keer een beeld vernield is. De Windtunnel van Roman Signer, een betonnen poort midden in het bos die passanten op een onverwachte zijwind trakteert, leek zo onverwoestbaar. Toch slaagden vandalen erin om de verlichting kapot te slaan, de reusachtige ventilator onklaar te maken en brokken uit het beton te hakken.

Hoe het zeven kilometer lange kunsttraject eruit zag toen het nog intact was, wordt duidelijk in het futuristische, midden in een vijver gelegen paviljoen van De Verbeelding. Daar ligt een map ter inzage met foto's van inmiddels verdwenen kunstwerken. De Field Library van Henrik Hakansson, een uitkijkpost aan de oever van het Wolverwijd, werd niet lang na de oplevering in brand gestoken. En een UFO-achtige sculptuur van het Deense collectief N55 is onlangs uit het bos gestolen. Ook is op de foto's te zien hoe een fraaie muurschildering van Jan van de Pavert, die nu tijdelijk achter houtplaten schuilgaat, eruit zag voordat deze met graffiti beklad werd.

Maar aan opgeven willen ze bij De Verbeelding voorlopig niet denken. Volgend jaar zullen internationaal gerenommeerde kunstenaars als Lawrence Weiner en Lothar Baumgarten de collectie met nieuwe beelden verrijken. Momenteel is in het paviljoen een tentoonstelling te zien van Ann Veronica Janssens en Mike Tyler, die ook werden uitgenodigd om een voorstel te doen voor een kunstwerk in de buitenruimte. Het is een summiere presentatie die vooral uit documentatie van oudere werken bestaat, bedoeld om de bezoekers kennis te laten maken met de werkwijze en het gedachtegoed van de kunstenaars.

De Belgische Ann Veronica Janssens (1956) toont een vijftal korte filmpjes waarin haar fascinatie voor ongrijpbare materialen als rook, licht en mist naar voren komt. We zien hoe een berglandschap theatraal belicht wordt door de ondergaande zon, hoe voetballers een wedstrijd spelen in dichte mist, en hoe bezoekers van een tentoonstelling hun weg proberen te vinden in een roodverlichte, met rook gevulde ruimte. Het zijn mooie, poëtische fragmenten, ieder met de lengte van een videoclip. Maar de vraag hoe Janssens vage ideeën vertaald zullen worden naar een vandaalbestendig kunstwerk voor de openbare ruimte blijft onbeantwoord.

De Amerikaan Mike Tyler (1964) speelt met zijn bijdrage wel in op de lokale situatie. Hij verkende het traject van De Verbeelding alvast met zijn camera, en maakte foto's van recreërende mensen op de kunstmatig aangelegde stranden en de nabijgelegen kampeerterreinen. De foto's zijn onscherp en grofkorrelig, alsof ze in de jaren zeventig door een paparazzo gemaakt zijn, en tonen weinig spectaculaire taferelen: een zoenend stelletje onder een boom of een vrouw die met haar kind aan de waterkant speelt. Wat er in Zeewolde gebeurt zodra de duisternis valt, wanneer de plaatselijke jeugd de bossen in trekt, blijft buiten beeld. Terwijl juist dat zo ontluisterend zou kunnen zijn.

Ann Veronica Janssens en Mike Tyler. T/m 29 sept in De Verbeelding, De Verbeelding 25, Zeewolde. Wo t/m vr 11-17u, za en zo 12-17u. Informatie: 036-5227037 of www.verbeelding.nl.