Gen versterkt agressie van mishandeld kind

Mannen die in hun jeugd ernstig mishandeld zijn en die een specifieke variant van het zogenoemde MAOA-gen hebben, vertonen op latere leeftijd bijna allemaal asociaal en gewelddadig gedrag. Mannen die als kind mishandeld zijn maar een andere variant van het MAOA-gen hebben, blijken veel minder gewelddadig. Dat schrijven enkele wetenschappers vandaag in het tijdschrift Science.

De onderzoeksresultaten geven antwoord op een vraag die kinderpsychiaters tot op heden niet hebben kunnen beantwoorden: hoe kan het dat slechts een deel van alle mishandelde kinderen op latere leeftijd gaat stelen, vernielen, moorden of verkrachten? Het vandaag gepubliceerde onderzoek laat zien dat dit deels samenhangt met erfelijke aanleg. ,,Schitterend onderzoek'', zegt prof.dr. T. Doreleijers, hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. ,,Het laat mooi zien hoe psychosociale en erfelijke factoren samenhangen.''

De wetenschappers onderzochten 442 mannen, allen geboren in 1972 in een dorpje in Nieuw-Zeeland. Van hen is bekend hoeveel in hun jeugd mishandeld zijn, hoeveel op latere leeftijd asociaal gedrag zijn gaan vertonen en hoeveel veroordeeld zijn voor geweldsdaden, zoals roof, verkrachting of moord.

De mannen werden onderzocht op hun MAOA-gen. Dit gen codeert voor het enzym monoamine oxidase A, dat in de hersenen werkt. Het breekt daar stoffen af die tijdens een stressvolle situatie vrijkomen. Als het MAOA-gen niet goed werkt, kunnen de hersenen als in de `stress-stand' blijven staan. Dat kan leiden tot agressief gedrag.

Bij alle onderzochte mannen werkt het MAOA-gen wel, maar bij de ene veel harder dan bij de andere. Van de 13 mannen die in hun jeugd ernstig mishandeld waren en een `luie' variant van het MAOA-gen hadden (en dus minder van het enzym aanmaakten), vertoonde 85 procent asociaal gedrag. Dertig procent was veroordeeld voor crimineel gedrag. Bij de groep die als kind mishandeld was maar een actief MAOA-gen had, lagen die percentages op 40 en 20 procent.

Morgen in Wetenschap & Onderwijs: recept voor geweld