De lotgevallen van een zoekmachine

De geschiedenis van internetzoekmachine Yahoo kent ups en downs: wat ooit begon als een lijstje met favoriete webpagina's van twee studenten groeide uit tot een beursfonds dat meer waard was dan Disney. Daarna ging het echter weer bergafwaarts.

Ooit was zoekportaal Yahoo de lieveling van Wall Street. Wat het internetbedrijf ook verzon of kocht, alles leek te lukken. Begin 2000 wisten zeker 200 miljoen gebruikers de zoekportaal te vinden. Maar een jaar later behoorde het ooit zo succesvolle `fly or die'-beleid van het bedrijf, waarbij soms letterlijk in luttele uren nieuwe diensten werden ontwikkeld en gelanceerd, alweer definitief tot het verleden. Yahoo leed zes kwartalen achtereen verlies en bijna wekelijks meldden de kranten nieuwe tegenvallers. Eerder dit jaar maakte Yahoo bekend dat het zijn onlineveilingactiviteiten in een groot aantal Europese landen gaat beëindigen wegens tegenvallende inkomsten. Die activiteiten worden overgenomen door eBay, het veilingbedrijf waarop Yahoo al eens vergeefs een bod heeft uitgebracht.

Ooit was Yahoo niet meer dan een lijstje met favoriete webpagina's van Stanford-studenten Jerry Yang en David Filo. Die zetten vanuit een inmiddels legendarische caravan op de campus van de universiteit hun eerste schreden op het zakenpad met een startkapitaal voor slechts zes weken.

Hoewel Yahoo zich bleef onderscheiden van klassieke zoekmotoren op het web dankzij een door redacteuren onderhouden wegwijzer, werden de kernactiviteiten al spoedig uitgebreid (in de ogen van sommige gebruikers `verzaakt') met tal van andere diensten, variërend van gratis e-mail tot elektronische commercie. De slag om de webportalen was daarmee een feit.

Beleggers vonden het aanvankelijk allemaal prachtig. De beursgang in 1996 werd een groot succes en Yahoo was op het hoogtepunt van de hype zelfs meer waard dan Disney en News Corporation van Rupert Murdoch. Vanaf 2000 ging het echter bergafwaarts. In eerste instantie doordat beleggers zeer gecharmeerd waren van de fusie van Time Warner en America Online, en maar niet konden begrijpen waarom Yahoo onafhankelijk wilde blijven. Sterker nog: zowel America Online als (aandeelhouder) Softbank had al eens vergeefs pogingen gedaan om de wegwijzer in te lijven.

Maar niet alleen daardoor deden de aandelen van Yahoo het steeds minder goed. Na het uiteenspatten van de internetluchtbel kregen beleggers steeds minder vertrouwen in de onderneming, ook al kon Yahoo aanvankelijk nog gunstige resultaten rapporteren. In 2001 was de euforie voorgoed voorbij: de advertentiemarkt stortte in en Yahoo meldde zijn eerste verliezen. Met name de winstwaarschuwing van Yahoo in maart 2001 liet op de beurs diepe sporen na. Directeur Tim Koogle stapte op om plaats te maken voor Warner Brothers veteraan Terry Semel, die met zijn 58 jaar veruit de oudste werknemer is van Yahoo. Semel kocht uit eigen middelen meteen één miljoen Yahoo-aandelen, maar veel indruk heeft dat op beleggers niet gemaakt. Semel mag dan voor Warner verantwoordelijk zijn geweest voor filmsuccessen als Batman en Driving Miss Daisy, ervaring met de advertentiemarkt en technologie heeft hij niet. De altijd van ideeën bruisende Jerry Yang is min of meer onder curatele komen te staan en tweede man Jeff Mallett kreeg verantwoordelijkheden toegeschoven die hij niet billijkte. In januari was hij verdwenen, in navolging van veel andere directeuren.

Door de zwakke advertentiemarkt is Yahoo druk doende zijn inkomstenbronnen te verbreden. Nu nog bestaat 75 procent van de inkomsten uit advertenties, maar dat moet terug naar de helft. Onlangs liet Yahoo voor het eerst weer zwarte cijfers zien, bovendien steeg de omzet met 24 procent. Inkomsten uit betaalde diensten droegen hieraan sterk bij.

Dat herstel kwam uiteraard te laat voor het boek van Karen Angel, die de geschiedenis van het bedrijf heeft samengevat in een heldere chronologie, maar niet tot een duidelijke conclusie komt. Het boek heeft daardoor een ietwat onbevredigend einde. Hoe het Yahoo zal vergaan in deze woelige tijden, daar moet de lezer maar naar gissen.

Inside Yahoo: Reinvention and The Road Ahead, door Karen Angel. Uitg. Wiley Books. ISBN 0-474-00793-5, $27,95