Alleen paukjes authentiek bij Beethoven

De Beethoven Academie bracht in de serie Zomerconcerten van het Amsterdamse Concertgebouw een bijzonder project: twee concerten met alle vijf pianoconcerten van Ludwig van Beethoven. De Braziliaanse pianiste Cristina Ortiz verving Stefan Vladar, die afzegde wegens een blessure aan zijn hand.

De Belgische Beethoven Academie streeft naar ,,zo authentiek mogelijke'' vertolkingen van laatklassiek en vroegromantisch repertoire. In feite wordt dat doel slechts uitgevoerd met een kleine orkestbezetting. Authentiek instrumentarium ontbreekt, behalve de oude paukjes met houten stokken. Maar welk orkest heeft die tegenwoordig niet?

Ortiz bespeelde een Steinway. Vorig jaar brachten Frans Brüggen en zijn Orkest van de 18de eeuw Beethovens pianoconcerten ten gehore met drie pianisten op drie authentieke pianofortes. Zo hoorde men hoe tussen 1788 en 1809 Beethovens compositorische ambities en de techniek van de pianobouw een enorme ontwikkeling doormaakten.

Zó instructief was het niet bij de Beethoven Academie. Aanvechtbaar was al de volgorde, gewoon van één tot en met vijf, terwijl het Tweede pianoconcert ouder is dan het Eerste pianoconcert. Dirigent Jan Caeyers en pianiste Ortiz deden wel moeite stijlverschillen te laten horen: het Tweede pianoconcert licht en Mozartiaans, het Eerste pianoconcert en het Derde pianoconcert krachtiger en Beethoveniaanser.

Cristina Ortiz toonde zich, zeker niet foutloos, een bevlogen pianiste, sterk betrokken bij het geheel. Indruk maakte ze tijdens het eerste concert in langzame en verstilde passages, waarin subtiliteit transformeerde tot magie.

Niets is mooier dan een pianoconcert van Beethoven, waarin stevigheid volmaakt samengaat met gevoeligheid, denkt men op zo'n moment. Maar gisteravond klonken het Vierde pianoconcert en het Vijfde pianoconcert veel gewoner, met minder raffinement, soms te hardhandig aangepakt. In het orkest waren de fortepassages af en toe grof van klank en afwerking.

De vraag is welk criterium men aanlegt bij de Beethoven Academie. Als men streng is en de pretentie `zo authentiek mogelijk' letterlijk neemt, was dit Beethovenproject een mislukking. Er was geen sprake van `authenticiteit', er klonken geen interessante, eigenzinnige opvattingen, zoals Nikolaus Harnoncourt die met gelijke middelen kan produceren. Maar wanneer het ging om een zomeravond prettig uit met redelijk goede vertolkingen, dan was men als onbevangen luisteraar tevreden.

Concerten: Beethoven Academie. Gehoord: 31/7; 1/8 Concertgebouw Amsterdam.