Sollicitatieplicht voor ouderen zinloos

Het nieuwe kabinet wil dat ouderen boven de 57,5 jaar weer actief gaan solliciteren.

Dit is typisch weer een voornemen van politici die ver van de dagelijkse praktijk, in dit geval van de arbeidsmarkt, afstaan en die zich niet afvragen of datgene wat ze willen ook praktisch haalbaar is, zoals wel vaker bij maatregelen die uit Den Haag komen.

Uit eigen ervaring en veelvuldige contacten met collega's, weet ik dat werkgevers niet graag ouderen aannemen. De werkgevers hebben daar een aantal redenen voor. Oudere werknemers zijn in het algemeen duur, omdat de meeste salarissystemen leeftijd gerelateerd zijn. Bovendien kunnen ouderen vaak fysiek minder, zijn ze in het algemeen minder flexibel, verzuimen ze vaker en zijn meestal ook moeilijker in te passen in de leeftijdsopbouw van veel organisaties.

Maar werkgevers hebben zeker op dit moment, in het minder gunstige economische klimaat, nog een ander, meer maatschappelijk argument om, als ze al een vacature hebben, voor een jongere te kiezen.

Uit het rapport schoolverlaters van het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt van de Universiteit van Maastricht blijkt dat de werkloosheid voor schoolverlaters weer toeneemt (vooral voor vbo-ers en beroepsopleidingleerlingen). Het aantal ontslagen neemt ook weer onrustbarend toe. In de eerste drie maanden van dit jaar zijn 33.661 werknemers gedwongen ontslagen, dat is 57 procent meer dan in het eerste kwartaal van 2001.

Als de economie dit jaar niet of nauwelijks meer groeit zullen er in 2002 100.000 werklozen bijkomen. Vooral 45-plussers en allochtonen zullen hun positie op de arbeidsmarkt zien verslechteren volgens het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI), het vroegere Arbeidsbureau.

Hoe zuur ook voor de ouderen, het is maatschappelijk gezien natuurlijk best verantwoord als bij een vacature de keus op een jongere zonder werk valt. Een 57-plusser nadert toch het eind van zijn werkzaam leven, terwijl een jongere werkloze gemiddeld nog zo'n 25 jaar voor de boeg heeft.

Het aantal niet-werkende werkzoekenden van 57,5 jaar en ouder neemt de komende jaren met 16,6 procent toe. Eind 2003 zal ruim 28 procent van het aantal werkzoekenden boven de 50 jaar zijn. Het aantal werklozen telt volgens het CWI eind dit jaar alweer ruim 500.000 (en zal als de economie helemaal niet meer groeit de 600.000 naderen), terwijl het aantal banen afneemt en er ook geen geld is om nieuwe banen te creëren.

Vacatures zijn er eigenlijk alleen nog maar in de zorg, onderwijs en horeca. Geloven de politici nu echt dat alle werkzoekende 57-plussers in die vakken omgeschoold kunnen worden? Het CWI erkent dan ook dat de groep van 57,5 jaar en ouder nauwelijks kansen heeft op de arbeidsmarkt.

Het is dan ook onbegrijpelijk, dat politici nu met dit plan komen. Enige jaren geleden toen de economie op volle toeren draaide had een dergelijke maatregel meer voor de hand gelegen.

Als de overheid inderdaad wil dat ouderen aan het werk blijven, wat op zichzelf een goede zaak zou zijn, moet de overheid voorkomen dat deze categorie mensen op straat komt te staan. Dat kan door ze ontslagbescherming te bieden bij reorganisaties en fusies en bij faillissementen de werkgever of curator verplichting tot herplaatsing of outplacement op te leggen. Dan kan een 57 plusser alleen nog maar ontslagen worden bij `dringende reden' of door `ontslag op staande voet'.

Er is nog een argument om deze groep niet meer tot solliciteren te verplichten.Een groot deel van de groep werkloze 57-plussers werkt als vrijwilliger, in de (mantel)zorg, als jeugdbegeleider of elders. Het is algemeen bekend hoe ontzettend belangrijk dit vrijwilligerswerk is. Als deze groep geen vrijwilligerswerk meer kan doen, vallen er gaten in de hele samenleving.

De vraag is of we dat willen.

Drs. Eric van Bruggen was van 1979 tot 1993 werkzaam als Director Human Resources bij Fokker.