Ook overheid VS klopte cijfers op

Niet alleen Amerikaanse bedrijven overdreven hun omzetten over de afgelopen jaren. Ook de overheid rapporteerde stelselmatig te gunstig over de economie.

Worldcom mag dan met zijn omzetcijfers hebben gerommeld, of AOL Time Warner, Global Crossing en al die andere epigonen van de nieuwe economie van weleer, maar de Amerikaanse overheid kan er ook wat van. Voor het tweede achtereenvolgende jaar heeft het Amerikaanse ministerie van Handel forse revisies toegepast op eerder gepubliceerde cijfers over de economische groei.

Wie niet beter weet, verkeert nog in de veronderstelling dat de Amerikaanse economie in 2000 krachtig met 5 procent groeide, en in 2001 met een groei van 1,2 procent comfortabel boven de grens van een recessie bleef.

Vorig jaar augustus kwam de eerste koude douche. De groei over het wonderjaar 2000, toen de beurskoersen records bereikten, werd fors teruggeschaald naar 4,1 procent. Het eerste kwartaal van dat jaar herbergde de grootste misslag: het groeicijfer over dat kwartaal bleek bij nader inzien geen 4,8 procent maar 2,3 procent – minder dan de helft van wat was gerapporteerd.

Gisteren kwam het ministerie met de nieuwste inzichten. 2000 blijkt nóg slechter te zijn geweest, met een economische groei van niet 5,0 procent, niet 4,1 procent, maar nog maar 3,8 procent. Maar de grootste schok betreft het groeicijfer over 2001, het jaar waarin de recessie niet zou hebben plaatsgevonden.

De gereviseerde cijfers laten zien dat de recessie er tóch was. De groei in het eerste kwartaal én in het tweede kwartaal is alsnog van positief herzien in negatief. Omdat de economie ook al in het derde kwartaal kromp, is er sprake van drie achtereenvolgende kwartalen van krimp. Over heel 2001 is de groei geen 1,2 procent, maar slechts 0,3 procent.

De bijstellingen die vorig jaar en gisteren plaatsvonden, hebben grote gevolgen. Zo is de bovengemiddelde productiviteitsgroei – nog steeds de onderpinning van het economische en monetaire beleid in de Verenigde Staten – nu al lang niet zo bovengemiddeld meer. Budgettair krijgt de regering-Bush te maken met een tegenslag. Want ook het mooie economische herstel van het eerste kwartaal, van 6,1 procent, is herzien tot 5 procent. En de 1,1 procent groei die gisteren over het tweede kwartaal werd gepubliceerd, is maar de helft van wat analisten verwachtten.

De gevolgen zijn er niet alleen voor de economie en de staatshuishouding. De geloofwaardigheid van Amerikaanse statistieken staat op het spel. Vorig jaar kon, op basis van de forse bijstelling over 2000, al worden voorspeld dat de recessie van 2001 pas een jaar later met terugwerkende kracht zou worden toegegeven. En dat is precies wat er gisteren is gebeurd.

Er zijn tal van oorzaken voor de bijstellingen. De belangrijkste is de manier waarop Amerikanen prijsveranderingen registreren, om van de ruwe data in dollars reële, voor inflatie gecorrigeerde, data te maken. De Amerikaanse wijze van het toepassen van de invloed van kwaliteitsveranderingen op prijsveranderingen behoort tot de agressiefste onder de industrielanden. Dat geldt met name voor technologische goederen.

Dat kweekt wantrouwen over de cijfers van 2002 tot nu toe, en zelfs over die van 2001. Hoe staat de Amerikaanse economie er voor? Neem de publicaties dit jaar hooguit als leidraad; volgend jaar rond deze tijd weten we het pas écht.