Nieuwe fase

Een relatieve oase van rust en orde in Jeruzalem is verwoest. Op het eerste gezicht lijkt de bomaanslag in de kantine van de Hebrew University gisteren de zoveelste stap in de keten van actie en reactie. Vorige week voerde Israël een aanval uit op de residentie van een Hamas-leider in Gaza waarbij veertien slachtoffers vielen. Gisteren nam Hamas naar eigen zeggen wraak met de aanslag in Jeruzalem die zeven levens eiste. Onmiddellijk daarna werden over en weer represailles aangekondigd, zodat met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid kan worden voorspeld dat het binnenkort weer raak is. Toch is de aanslag op de universiteit anders.

Ten eerste het doelwit. De Hebrew University is een internationale academie die openstaat voor studenten uit alle windstreken. In het Frank Sinatra International Center, waar de bom gisteren ontplofte, vertoefden dan ook joodse, christelijke en islamitische studenten uit oost en west. Sinds de onafhankelijkheidsoorlog van 1948 was de alma mater een plek zonder geweld. Door juist deze liberale omgeving te treffen, lijken de daders erop uit het Israëlisch/Palestijnse conflict te verbreden. De boodschap: iedereen, ongeacht afkomst, geloof of overtuiging, is voortaan een potentieel doelwit.

Ten tweede is de aanslag nu eens niet gepleegd door een zelfmoordcommando, maar op gewone wijze beraamd. Vermoedelijk is iemand erin geslaagd de explosieven naar binnen te brengen en op afstand te laten ontploffen. De veiligheid van de universiteit was niet waterdicht, hadden studenten een halfjaar geleden al vastgesteld. Zelfmoordcommando's zijn bedreigend omdat een samenleving zich amper kan verdedigen tegen mensen die hun eigen leven willen offeren. Maar min of meer klassieke bomaanslagen zijn ook ondermijnend. Bij een zelfmoordactie is de dader bekend en vooral dood. Bij een conventionele aanslag zijn de daders daarentegen nog onder de mensen. Dat gegeven versterkt het onderlinge wantrouwen binnen een gemeenschap.

Dat geldt eens te meer voor de Hebrew University. Misschien is de bom in de kantine geplaatst door een buitenstaander, misschien door een leerling van de universiteit zelf. De Arabische studenten werden gisteren daarom apart gezet. En dat is vermoedelijk precies wat Hamas beoogt. Het is koren op de molen van Hamas als de Israëlische autoriteiten op andere dan justitiële gronden onderscheid tussen studenten gaan maken. Het biedt Hamas de kans verder door te dringen in de (semi-)intellectuele Palestijnse kring.

President Bush heeft de aanslag gisteren uiteraard onverwijld veroordeeld. Ook Yasser Arafat deed dat, zij het dat hij Israëls premier Sharon erbij betrok. Het is helaas een illusie te denken dat deze woorden er veel toe doen. De bomaanslag in de mensa gisteren markeert een nieuwe fase in de geweldspiraal die door niemand is te stuiten, behalve door de daders en hun opdrachtgevers.