Ga nou alsjeblieft slapen

Heeft u vanmorgen koffie gedronken, na het ontwaken? Ja? Dan bent ook u waarschijnlijk een slachtoffer van de moderne slaapvijandige cultuur. Althans volgens een vuistregel van de gerenommeerde slaaponderzoeker Bob Stickgold. Vanavond staat zijn onderzoek centraal in een herhaling van een Noorderlicht-documentaire. Gelukkig wordt het programma vrij vroeg uitgezonden. Kijk ernaar, en ga dan alsjeblieft eens vroeg naar bed.

Slaap wordt tegenwoordig veel te vaak geassocieerd met traagheid en tijdverspilling, merkt Stickgold op. Volkomen ten onrechte, helaas. Want wie niet genoeg slaapt, kan overdag slechter informatie verwerken en heeft ook meer moeite om dingen te leren. 's Nachts is het brein even actief als overdag – zelfs actiever in veel opzichten.

Stickgold doet in zijn slaaplab in Boston baanbrekend onderzoek naar het effect van slaap op het functioneren van het geheugen. Aangeleerde vaardigheden op allerlei testen blijken bijvoorbeeld de volgende dag flink vergroot te zijn zonder extra oefening, mits de proefpersoon die nacht voldoende heeft geslapen. Niet voor niets begint de documentaire met het beeld van Stickgold die 's avonds laat misprijzend omhoogkijkt naar het raam van een studentenhuis waarachter nog licht brandt. ,,Die zou beter kunnen gaan slapen, dan maakt hij meer kans om zijn tentamen te halen.''

Een groot deel van de alleraardigste documentaire (met de fotoreeksen van Stickgolds slapende kinderen als hoogtepunt) gaat natuurlijk over Stickgolds belangrijke onderzoek. Maar ook de terloopse opmerkingen van de slaaponderzoeker zijn de moeite waard. Bijvoorbeeld dat het voor het brein niet uitmaakt wát we doen: praten met collega's of gezellig ontbijten met het gezin kan evenzeer een belangrijk leerproces zijn als allerlei `serieuze' bezigheden als studeren voor een tentamen. Dáár zou ik ook wel meer van willen weten. Maar ja, een half uurtje is maar kort. Blijft het dus aan de kijker om te mijmeren over de slaapvijandigheid van onze cultuur. Natuurlijk is de dictatuur van de klok van belang. En het feit dat het middagdutje in sociale ongenade is gevallen. En natuurlijk die ellendige televisie, waardoor je veel te lang op de bank blijft hangen, te lui om naar bed te gaan. Zet na deze documentaire uw toestel dus onmiddellijk af!

Noorderlicht: De wijze slaper, VPRO, Ned.3, 19.55-20.25u.