Zuivelstakers kijken voetbal

In Friesland begon gisteren een landelijke zuivelstaking voor een betere CAO. Een dreigend melktekort? Stemmingmakerij, vinden de stakers.

De wit-blauwe CNV-linten hangen van boom tot boom voor het monumentale witstenen hoofdgebouw van de Coöperatieve Zuivelfabriek `Zuidelijke Westerkwartier' in Marum. In deze lommerrijk gelegen Frico-kaasfabriek (120 werknemers), waar ronde Edammers worden gemaakt, werd gisteren het startsein gegeven voor een landelijke zuivelstaking voor een betere CAO.

Het is stil in en om het bedrijf. Even verderop, in café Marktzicht, zitten zo'n vijftig stakers. Aan de bar volgen Frico-werknemers de WK-voetbalwedstrijd tussen Zuid-Korea en de VS. ,,Ja, leuk dat we dit nu kunnen zien, maar ik ben liever aan het werk'', zegt R. de Jong.

In 1986 staakte hij met succes voor het openhouden van de kaasfabriek in het Friese Sint Nicolaasga. Die ging drie jaar geleden toch dicht. Sindsdien werkt hij in Marum. ,,3,5 procent per jaar vind ik niks te veel. Zo slecht gaat het niet in de sector.'' In een zaaltje naast de bar zitten kaderleden van het CNV en FNV Bondgenoten. Op flappen valt te lezen wat een staker uit de stakingskas krijgt: 21 jaar en ouder 46 euro netto per dag.

CNV'er A. Noterman heeft het er voor over. Hij staakt voor het eerst in twintig jaar. Hij heeft genoeg van de houding van de werkgevers, zegt hij. ,,We willen een CAO met een looptijd van twee jaar en een loonsverhoging van respectievelijk 4 en 3 procent. De directie biedt niks, traineert alleen.''

R. Melles, met oranje FNV-pet op, zegt dat dit ,,de tactiek van de laatste jaren'' is van de werkgevers. ,,Ze willen tijd rekken. Het is nu 10 juni, terwijl de CAO al op 1 april had moeten ingaan. Vanaf maart zijn we al bezig met onderhandelingen. Eerst boden ze niks, want de zuivel was te duur. Pas toen we handtekeningen inzamelden, wilde de directie verder praten.'' Hij ergert zich vooral aan de houding van ,,slikken of stikken'' van de werkgevers. ,,Wij moesten hun bod van 6,5 procent direct accepteren of niet. Maar we laten ons echt niet voor het blok zetten.''

Ook de regeling rond de feestdagen is verkeerd gevallen bij de werknemers. Mensen die zijn ingeroosterd voor een erkende feestdag, maar toch vrij willen, moeten daarvoor een snipperdag opnemen. ,,Terwijl het kantoorpersoneel, het laboratoriumpersoneel en de directie wel gewoon vrij zijn'', moppert kaasmaker K. Tjalsma. ,,Het productiepersoneel moet werken. Wil je toch vrij nemen, dan lever je een snipperdag in. Dat slaat gewoon nergens op''.

Het is een opeenstapeling van ergernissen, geeft een aantal werknemers aan: de eenjarige CAO, de feestdagenregeling, een werktijdvermindering voor ouderen voor slechts twee jaar. Het is genoeg.

FNV-districtsbestuurder A. van Dijk vertelt dat er vanmorgen vijf mensen op verzoek van de actieleiding aan het werk zijn gegaan om rauwe melk, die de kans liep te bederven, te verwerken. Dat er nu geluiden opgaan in de media dat door de zuivelstaking de consument binnen enkele dagen verstoken zal blijven van dagverse melk, vindt hij stemmingmakerij. ,,In veel supermarkten ligt genoeg langhoudbare melk uit het buitenland. Er staat niet eens meer een Nederlandstalige tekst op de verpakking. Bejaarden en baby's zullen heus niet overlijden door deze staking.''