`Promotie' is belediging voor Harry Mulisch

Demissionair minister van Onderwijs, Hermans, opent morgen de universiteit Felix & Sofie in het filosofisch café Felix & Sofie. Vervolgens zal professor Frits Staal (Universiteit van Californië te Berkeley) zijn ius promovendi gebruiken om een doctoraat te verlenen aan de schrijver Harry Mulisch. Een commissie bestaande uit de hoogleraren Drees (Universiteit Leiden), Krabbe (Rijksuniversiteit Groningen), Hanegraaff (Universiteit van Amsterdam), Woldring (Vrije Universiteit te Amsterdam), Zwart (Katholieke Universiteit Nijmegen), De Mul (Erasmus Universiteit Rotterdam) en Elders (Universiteit voor Humanistiek te Utrecht) zal de auteur aan de tand voelen over zijn boek De Compositie van de wereld. Volgens de website van de organisatie (,,de promotie van Harry Mulisch is een co-productie van filosofisch café Felix & Sofie en cultureel debatcentrum Felix Meritis'' http://www.felix-en-sofie.nl) zal om 21.45 de bul worden uitgereikt en zal promotor Frits Staal de laudatio uitspreken, waarna ,,onder aanvoering van de pedel de gepromoveerde doctor en hoogleraren in een plechtige optocht de zaal verlaten''.

Men kan zich over deze voorstelling vrolijk maken, maar daarvoor is zij te ernstig. Betreft het hier een heuse promotie of niet? Is de universiteit Felix & Sofie een echte universiteit of is het een spel?

Indien het een serieuze aangelegenheid is, dan is de opening door minister Hermans onwettig. Bovendien bezit een minister niet de bevoegdheid een universiteit ook weer op te heffen. Dit betekent dat de promotie morgenavond een spel is.

In dat geval mogen de hoogleraren niet in hun functie optreden. Ze zitten daar als acteur in een toneelspel. Dit houdt in dat het ongepast is dat zij de toga van hun universiteit dragen en dus, zoals wordt aangekondigd, ,,in vol ornaat met toga en baret'' de zaal betreden. Het is op zijn zachtst gezegd merkwaardig dat de hoogleraren met hun titel en universiteit van herkomst worden geïntroduceerd. Hun academische titel wordt zodoende misbruikt om gewicht te verlenen aan een stuk theater in een café.

Het behalen van een doctorstitel wordt morgen gereduceerd tot een feestje. Je neemt als minister, als hoogleraar, als promovendus, als schrijver, zo'n titel serieus of je doet het niet. Maar als je het serieus neemt, ga je niet deelnemen aan een `co-productie' waarin iemand versierselen krijgt omgehangen die hij in het echt nog niet verkregen heeft. Dus moeten we concluderen dat de minister, de participerende hoogleraren en de promovendus zo'n doctorstitel niet serieus nemen.

Het programma suggereert dat de promotie van Harry Mulisch het karakter heeft van een eredoctoraat. Blijkbaar vinden de organisatoren het onterecht dat hij nog geen eredoctoraat van een `echte' universiteit ontvangen heeft. De deelnemende hoogleraren lijken het daarmee eens te zijn. Maar als ze dat echt van mening zijn, is het vreemd dat ze niet bij hun eigen universiteit bepleiten dat Mulisch een eredoctoraat wordt verleend. Nu geven ze monopolygeld alsof het echt geld is; nu verlenen ze een eredoctoraat van de universiteit Felix & Sofie. Blijkbaar vinden ze hem niet goed genoeg voor een echt eredoctoraat.

Daarom is deze hele gang van zaken in de kern een belediging van de schrijver Harry Mulisch. Hij wordt nu voor aap gezet door de uitbater van een café dat zichzelf filosofisch noemt. De schrijver van Het stenen bruidsbed, van Paralipomena Orphica, van Het zwarte licht en Oude lucht verdient een echt eredoctoraat van één van de universiteiten waar de hoogleraren werkzaam zijn die nu zogenaamd tegen hem opponeren.

Tenslotte is deze hele schertsvertoning een affront voor iedereen die gepromoveerd is in Nederland. Hier wordt eigenlijk gezegd dat zo'n promotie niets meer voorstelt. Als minister Hermans en de betrokken hoogleraren dat vinden, dan moeten ze dat maar verdedigen ook. Wanneer zij dit toneelspel zo serieus opvoeren als wordt aangekondigd, maken ze niet alleen zichzelf, maar het hele stelsel van academische titels belachelijk.

Menno Lievers is filosoof.