Chirac krijgt steun voor rechtse coalitie

De eerste ronde van de Franse parlementsverkiezingen heeft gisteren een ruime meerderheid voor het rechtse blok van president Chirac opgeleverd. Extreem-rechts kreeg veel minder stemmen dan bij de presidentsverkiezingen in april.

Verzameld rechts van Chirac vergaarde 43 procent van de stemmen, verzameld links 37 procent. Het extreem-rechtse Front National van Jean-Marie Le Pen kreeg ongeveer twaalf procent van de stemmen, een grote terugval na de score van ruim zeventien procent bij de in april gehouden eerste ronde van de presidentsverkiezingen. Niet eerder is de opkomst voor parlementsverkiezingen in Frankrijk zo laag geweest. Ruim een derde van de 41 miljoen kiezers bleef thuis.

De uitslag betekent vrijwel zeker het einde van de cohabitation, de `samenwoning' van een president en een kabinet van verschillende politieke signatuuur. De centrum-rechtse president Jacques Chirac regeerde de afgelopen vijf jaar met een centrum-linkse coalitie, onder leiding van Lionel Jospin, die kon bogen op een ruime meerderheid in de Assemblée. Gisteren namen de rechtse partijen die meerderheidspositie over, een verschuiving die zich de afgelopen jaren ook in een groot aantal andere Europese landen, waaronder Nederland, voltrok. De definitieve Franse uitslag volgt volgende week in de tweede ronde.

Het absolute verschil in stemmen tussen verzameld links en verzameld rechts bedraagt ongeveer zeven procentpunten. De uiteindelijke zetelverdeling levert een veel groter verschil op. Dit is het gevolg van het gehanteerde districtenstelsel, waarbij de zetel van het kiesdistrict gaat naar de kandidaat die in de eerste ronde een absolute meerderheid haalt of in de tweede ronde de meeste stemmen.

Rechts zou na gisteren kunnen rekenen op tussen 380 en 446 van de 577 zetels in de Assemblée. Het kreeg zeven procentpunten meer dan in 1997, toen links de meerderheid behaalde. De Union pour la Majorité Présidentielle (UMP) van Chirac heeft de steun van `dissident' rechts, zoals de UDF van François Bayrou, niet nodig voor de meerderheidspositie. De UMP kreeg 35 procent van de stemmen. Voor de absolute meerderheid zijn 289 zetels nodig.

Links zou nu tussen de 127 en 192 zetels in de Assemblée krijgen. De Parti Socialiste heeft het met ongeveer 28 procent van de stemmen even goed gedaan als in 1997, maar haar bondgenoten, de communisten en de Groenen, hebben een gevoelig verlies geleden. Van de huidige 35 zetels van de communisten blijven er acht tot zeventien over. Dat is te weinig om als `groep' aangemerkt te worden in de Assemblée. Een `groep' beschikt over minstens twintig zetels en kan zitting nemen in parlementaire commissies.

Extreem-links, waarvan de score in de presidentsverkiezingen mede de nederlaag van de socialistische premier Jospin heeft veroorzaakt, is weggevaagd. Het kreeg, net als in 1997, 2,5 procent van de stemmen. Extreem-rechts zou nu goed zijn voor tussen de nul en hooguit vier zetels. Met 12 procent van de stemmen heeft extreem-rechts het ook slechter gedaan dan in 1997, toen het bijna 16 procent van de stemmen kreeg. Het betekent dat het aantal van de gevreesde `triangulaires' – districten waar in de tweede ronde gestreden wordt door drie kandidaten – beperkt blijft. In 1997 kreeg het Front National in 132 districten meer dan 12,5 procent van de stemmen, voorwaarde voor deelname aan de tweede ronde. Nu is dat slechts in dertig districten het geval.

ANALYSE: pagina 5