Bij Carver is de zee weemoedig en gevaarlijk

De Hollandse zee, die veroorzaakt in de woorden van de schrijver Nescio vooral ontroering. De zee stemt weemoedig, de zee wil iets van de mens maar hij weet niet wat. Is het de zee die roept om een verre reis waar elk kind van droomt, is het Kapitein Rob of de jongens van Kameleon? Alles tegelijk, denk ik.

Met deze wonderlijke mengeling van melancholie en geluksverlangen maken acteurs René van 't Hof en Jim van der Woude de zomervoorstelling Overstag, die gespeeld wordt op het festival De Parade in de grote steden. Met minimale middelen als een mast en giek, witte doeken die de zeilen verbeelden, een helmstok en een kajuit met patrijspoorten geven zij een zinnebeeldige voorstelling over twee jongens en de zee. De sfeerrijke muziek is gecomponeerd door Wim Conradi. Er is gedruis te horen als van golven, soms avantgardistisch van toonzetting en dan wordt de zee angstaanjagend. Het is fraai te zien hoe sterk illusie werkt. Zo smookt Van der Woude zijn pijp, de helmstok ligt vast in zijn hand en alles is vredig. Van 't Hof zorgt voor koffie. Woordloos is de taal waarmee de acteurs zich met elkaar verstaan. Regisseuse Beppie Melissen heeft met oog voor het dramatische detail de invallen en de ideeën van de beide spelers tot een verhalende eenheid weten te brengen.

Natuurlijk gaat het fout. Ze raken verzeild in verraderlijke windstilte, hun baard en haren groeien uit tot een wildemansuiterlijk en de vis die ze wilden verschalken ontsnapt. In een razende storm, 8 à 9 op de schaal van Beaufort, gaan scheepje en bemanning jammerlijk ten onder. Visueel vormt deze verdrinking een hoogtepunt: het witte zeildoek transformeert tot opzwiepende, witte golven als doodlakens waarin de mannen verdwijnen. Als laatste duikt de rode koffiekan nog even op uit het water. Mooi tragisch beeld, als een kinderpop bij een ongeluk.

Van 't Hof en Van der Woude zijn meesters in het spel met suggestie, wat theater altijd is. De melancholieke, weerloze toon geeft aan Overstag dezelfde ervaring die een lezer heeft bij het werk van Nescio, maar ook bij dichters als Hans Lodeizen of Remco Campert: de wereld is voor een tijdlang gehuld in een wonderlijke onbestemdheid, juist als de almaar golvende zee die iets wil van de mens.

Voorstelling: Overstag door Theatergroep Carver. Gezien 8/6 Panama, Amsterdam. Te zien 10-14/7 De Parade, Den Haag; 24-28/7 De Parade, Utrecht; 2-10/8 De Parade, Amsterdam. Inl. 033-4654577 of www.theatergroepcarver.nl.