`The Black Killer' is een echte Pool

Na zestien jaar maakt de eens `grote' voetbalnatie Polen haar rentree bij het WK voetbal. Ditmaal met een geheim wapen van Nigeriaanse origine: topschutter Emmanuel Olisadebe (23). ,,Het beste wat Polen kon overkomen.'' Morgen speelt Polen tegen Zuid-Korea.

Wat bezielt een getalenteerde voetballer uit Nigeria om zichzelf het Poolse staatsburgerschap aan te meten? Stel Emmanuel Olisadebe die vraag en de kans is groot dat de 23-jarige aanvaller een zucht van verveling slaakt. Al zo vaak heeft hij tekst en uitleg moeten geven over zijn opmerkelijke `transfer' dat hij het antwoord tegenwoordig afdoet met een even rake als simpele wedervraag: ,,Waarom niet?''

Soortgelijke gedachten spookten door het hoofd van een van Polens grootste voetballers aller tijden, Zbigniew Boniek, toen hij samen met bondscoach Jerzy Engel op het lumineuze idee kwam Olisadebe over te halen een Pools paspoort aan te vragen. Een veelscorende spits, daar ontbrak het de nationale ploeg aan, concludeerde Boniek, tegenwoordig vice-voorzitter van de Poolse voetbalbond. Terwijl bij de kersverse landskampioen Polonia Warschau op dat moment een topschutter van wereldklasse speelde. Weliswaar van Nigeriaanse afkomst, maar waarom zou Engel, voormalig coach van Polonia, zijn vroegere beschermeling niet vragen?

Amper twee jaar later is Polen voor het eerst sinds 1986 (Mexico) weer vertegenwoordigd bij de eindronde van het wereldkampioenschap voetbal. In Pusan treedt de ploeg, mét Olisadebe in de gelederen, morgen aan tegen gastland Zuid-Korea, dat onder leiding staat van de oud-bondscoach van het Nederlands elftal, Guus Hiddink. Die heeft zijn verdedigers na uitvoerige bestudering van videobeelden op het hart gedrukt ten overstaan van het eigen publiek rugnummer elf geen moment uit het oog te verliezen. Voor zover ze dat al niet wisten. In de Zuid-Koreaanse pers is de aalvlugge spits van het Griekse Panathinaikos al uitgeroepen tot The Black Killer.

Die hoopt op zijn beurt het imago van de eens `grote' (derde bij de WK's van 1974 en '82), maar sinds het midden van de jaren tachtig sukkelende voetbalnatie Polen op te poetsen. Al was het maar om de eveneens in Japan en Korea aanwezige Nigeriaanse bondsofficials wakker te schudden. Nog altijd kan Olisadebe zich opwinden over het vermeende onrecht dat hem, destijds actief in een minder aansprekende Europese competitie, is aangedaan. ,,Waarom zou ik langer wachten?'', zo vroeg hij zichzelf ruim anderhalf jaar geleden af in een vraaggesprek met het African Soccer Magazine, toen die hem vroeg naar de reden van zijn overstap. ,,Ik scoor, ben hier landskampioen geworden, maar heb desondanks nooit een uitnodiging ontvangen van de Nigeriaanse bond. Terwijl collega's die in Duitsland nota bene op de bank zitten bij een club uit de derde divisie wel worden opgeroepen voor de nationale ploeg. Ik zeg niet dat ik de beste ben, maar het enige wat ik wilde was een eerlijke kans en die heb ik dus niet gekregen.''

Toch beweert de sluipmoordenaar, die in Polen liefkozend Oli en/of Emsi wordt genoemd, zijn afkomst niet te verloochenen. ,,Nigeria stroomt voor altijd door mijn aderen, maar zodra ik op het voetbalveld sta, voel ik mij Pool'', zei hij de afgelopen jaren meer dan eens. Bovendien: ,,Een Pools paspoort biedt mij meer mogelijkheden, zeker na mijn voetbalcarrière.''

Die loopbaan begon bij een club uit het zuidoosten van Nigeria, Jasper United FC. Dáár `ontdekte' een Poolse Afrika-scout (Richard Szuster) vijf jaar geleden de talenten van de rasvoetballer die, omdat hij na een doelpunt zelden of nooit zijn emoties vertoonde, door ploeggenoten The Sad Striker (de droevige spits) werd genoemd. Szuster maakte een videocompilatie van Olisadebe's hoogstandjes en stuurde de band op naar zijn vaderland.

Daar bleek hij welkom voor een proeftraining, eerst bij Ruch Chorzow en later bij Wisla Krakau. Beide clubs wezen hem evenwel de deur, mede door de in hun ogen te hoge transfersom, waarna Olisadebe bij Polonia Warschau belandde de club die toentertijd onder leiding stond van de latere bondscoach Engel. Die onderkende al snel de gaven van de explosieve Nigeriaan en ruimde kort na diens entree (november 1997) een basisplaats in voor de op dat moment pas 18-jarige aanvaller, wiens eerste Poolse woorden naar verluidt ,,Wat is het hier koud!'' waren. Dat vertrouwen beschaamde hij niet: twee seizoenen later leidde Olisadebe zijn werkgever naar Polonia's eerste landstitel in 54 jaar én de nationale beker. Het Poolse voetbaltijdschrift Pilka Nozna riep hem daarop prompt uit tot speler van het jaar.

Boniek had Engel toen al aangespoord Olisadebe te overreden een Pools identiteitsbewijs aan te vragen. Met lede ogen zag de roodharige aanvaller van Widzew Lódz en Juventus sinds zijn afscheid van het internationale voetbal ('88) aan hoe zijn nalatenschap, alsmede die van legendarische Poolse voetballers als Wlodzimierz Lubañski, Jan Tomaszewski en Gregorsz Lato, werd verkwanseld. Groot was dan ook zijn opluchting toen Nigeriaan zijn bedenkingen overboord zette. ,,In eerste instantie dacht ik aan een grap, maar na een paar dagen zei ik tegen mezelf: waarom niet? Ik heb niets te verliezen.''

In juli 2000 kwam Olisadebe in het bezit van de vereiste papieren. Hoewel hij het gerucht nooit heeft willen bevestigen, is het een publiek geheim dat de opvallend snelle naturalisatieprocedure waar normaliter vijf jaar voor staat tot stand kwam door persoonlijk ingrijpen van president én fervent voetbalsupporter Aleksander Kwasniewski. Spijt van zijn interventie zal deze niet hebben gehad, want nog geen maand later, in een oefenduel tegen Roemenië (1-1), luisterde Olisadebe zijn debuut op met zijn eerste interlanddoelpunt.

Kort daarop volgde Polens eerste wedstrijd uit de reeks WK-kwalificatieduels tegen groepsfavoriet Oekraïne. In Kiev schoot Olisadebe opnieuw raak, tweemaal maar liefst, en op slag verdwenen was de wijdverbreide scepsis over de kansen op plaatsing van nationale ploeg. Mede dankzij acht doelpunten (in negen duels!) van Olisadebe eindigde Polen onbedreigd als eerste in een poule met stugge opponenten als Armenië, Noorwegen, Oekraïne, Wales en Wit-Rusland.

Sindsdien lopen de Polen weg met hun Czarnecky een verbastering van het woord `czarny' dat `zwart' betekent. Sterker nog: in het land waar kleurlingen een zeldzaamheid zijn weinig immigranten en geen overzeese gebiedsdelen is sprake van wat de Polen zelf een `Oli-manie' noemen. Op zijn website (www.olisadebe.com) dringen fans aan op een wijziging van zijn naam: van het Nigeriaanse Olisadebe naar het Poolse Olisadebowski. Geen krant of tijdschrift ook die de afgelopen twee jaar voorbij ging aan het sprookje van de voetballer die op 22 december 1978 werd geboren in Warri, een stad in het zuiden van Nigeria. Vooral de populaire media krijgen maar geen genoeg van de als een popster aanbeden volksheld, die is getrouwd met een Poolse schone, een voorliefde heeft voor snelle auto's en door Engel steevast ,,het beste wat Polen kon overkomen'' wordt genoemd.

Niet iedereen deelde die mening in het Oost-Europese land, waar minderheden nog maar al te vaak het mikpunt zijn van onversneden racisme. Zo ook Olisadebe, toen hij in september 2000 tijdens een competitiewedstrijd in Lubin door aanhangers van de thuisclub met bananen werd bekogeld. ,,Doodziek'' bekende het slachtoffer na afloop te zijn. Wat heb ik fout gedaan, vroeg Olisadebe zich tegenover verslaggevers vertwijfeld af. ,,Terwijl ik die mensen alleen maar probeer te helpen.''

Maar die twijfel heeft hij naar eigen zeggen inmiddels uit zijn hoofd gebannen. Samen met doelman Jerzy Dudek (ex-Feyenoord) en spelverdeler Piotr Swierczewski vormt hij in Japan en Zuid-Korea het hart van de nationale ploeg, op wie Engel blindelings vertrouwt. Een steun in de rug kreeg Olisadebe donderdag nog, toen Panathinaikos besloot, uit angst de spits te verliezen aan een kooplustige en bemiddelde concurrent, de huurling van Polonia Warschau definitief in te lijven. Tot de zomer van 2005 staat de Poolse Nigeriaan nu in Griekenland onder contract.

Tegen die tijd hoopt regisseur Janusz Zaorski de verfilming van Olisadebe's opmerkelijke levensverhaal afgerond te hebben. Want ja, hij loopt al geruime tijd rond met het idee, zo liet de filmmaker onlangs weten. In Japan en Zuid-Korea hoopt hij de komende weken het laatste hoofdstuk aangereikt te krijgen. Zaorski's droomfinale? Polen-Nigeria. Met het winnende doelpunt van Emmanuel Olisadebe.