Pingelen op de Europese grasmat

Het gehannes met de resultaten zoals bij het Amerikaanse Enron zal in Europa nooit gebeuren. Dat komt omdat wij hier zulke goede boekhoudregels hebben. Je hoort het in de bestuurskamers, op de handelsvloer van Euronext en in de skyboxen van Europese captains of industry.

De laatsten kijken wel goed naar de bal, maar niet naar de knikkers. De belangrijkste sponsors van de FIFA, de wereldvoetbalbond, staan er met hun neus bovenop hoe de bond roofbouw pleegt op de garanties die de sponsors geven. Onder hen bedrijven als Philips, McDonald's en Coca-Cola.

De noodlijdende FIFA heeft de afgelopen jaren steeds meer zijn toevlucht genomen tot onconventionele methoden om aan geld te komen. De non-profitorganisatie haalt op grote schaal toekomstig te verwachten omzet naar voren alsof ze al gerealiseerd is. Op die manier zijn de betalingen van de belangrijkste sponsors tot 2007 nu al verzilverd. Het gaat om bijna 400 miljoen euro, vergelijkbaar met 15 procent van de omzet die de FIFA in de komende jaren verwacht.

De bond krijgt elk wereldkampioenschap een grote stroom geld binnen en vindt dat boekhoudkundig geen recht doen aan de werkelijkheid. Daarom verkoopt de FIFA de verwachte omzet aan een special purpose vehicle dat de winst erop meteen uitkeert, dezelfde vehikels waar Enron zo verzot op was. Per saldo spreidt de FIFA niet zijn inkomsten, maar leeft de bond op de pof. Van de 400 miljoen euro blijkt bovendien ruim eenderde onzeker, de onderhandelingen met de sponsors lopen nog.

Waarom zou iemand zo'n hersenschim van de FIFA willen kopen? Enron gaf het antwoord al: zolang de verkoper maar garant staat en vette rendementen betaalt, wordt iedere onzinnige aankoop alsnog rationeel.

De FIFA zetelt in Zürich en heeft geen beursnotering. Dus ook geen last van een toezichthouder als de SEC. Alleen controlerend accountant KPMG heeft steeds meer toelichting nodig om de FIFA-fratsen alnog van een handtekening te kunnen voorzien. De omstreden president Sepp Blatter, onder wiens leiding het allemaal gebeurt, is vanochtend niettemin herkozen.

Vanaf 2003 zal de bond zijn cijfers rapporteren volgens `IAS', een nieuwe wereldwijde boekhoudstandaard waarover meer dan een kwart eeuw wordt onderhandeld en die al aan vreemde compromisrichtlijnen het leven heeft gegeven. Het streven is IAS in 2005 aan alle Europese bedrijven op te leggen. De reden dat FIFA voor de troepen uitloopt, geeft te denken: onder IAS kan de bond zijn inkomsten makkelijker uitsmeren. Dat belooft wat voor de vooruitgang die de nieuwe Europese regels prediken.