Steun in EU voor visserijplan

De vandaag aangekondigde hervorming van de Europese visvangst stuit op bezwaren uit de lidstaten. Met name Spanje, goed voor een derde van de vissers in de EU, verzet zich. Maar de Eurocommissarissen zijn in meerderheid voor.

In Brussel is men aan enig diplomatiek gooi- en smijtwerk wel gewend. Elke lidstaat in de Europese Unie verdedigt immers z'n eigen belangen. Maar de Spaanse minister Arias Cañete (Landbouw, Visserij) ging wel erg ver. Hij verklaarde publiekelijk ,,instructies'' te hebben gegeven aan de Spaanse Eurocommissaris Loyola de Palacio (Transport, Energie) zich tegen het radicale visserijplan van haar collega Franz Fischler (Visserij) te keren.

Cañete was even vergeten dat commissarissen volgens het Europees Verdrag onafhankelijk zijn. Loyola de Palacio schreef Fischler vorige maand een brief met bezwaren, al had dat volgens haar niks te maken met de instructies. Ook werd bekend dat de door Spanje bekritiseerde hoogste Brusselse ambtenaar voor visserijbeleid een andere post krijgt. En de Spaanse premier (en fungerend EU-voorzitter) José Maria Aznar belde met Commissievoorzitter Romano Prodi over het visserijplan, al zijn zulke telefoontjes niet ongebruikelijk. Toen Fischler z'n plan ook nog eens met ruim een maand uitstelde, ontstond de indruk dat hij voor Spaanse druk bezweek.

Vorige week sprak Fischler in het Europees Parlement furieus alle ,,speculaties'' en ,,insinuaties'' tegen. De overplaatsing van de Deense topambtenaar Steffen Smidt gebeurde volgens hem in het kader van de periodieke rotatie in Brussel. En tot uitstel was al besloten vóór de Spaanse demarches, om vooral de sociale aspecten van het plan beter uit te werken. Volgens Fischler zou z'n definitieve voorstel bewijzen dat hij vasthoudt aan ,,diepgaande hervorming'' van de Europese visserij. Fischler zei vanmiddag dat de commisarissen ,,in meerderheid'' met zijn plannen hebben ingestemd.

De Oostenrijkse Eurocommissaris heeft met het vandaag gepresenteerde hervormingsplan woord gehouden. De radicale voorstellen komen vrijwel geheel overeen met de ideeën die Fischler ruim een jaar geleden al lanceerde in z'n als discussiestuk bedoelde `groenboek'. Volgens dit boek heeft de Europese visserij een overcapaciteit van zo'n 40 procent. Die overcapaciteit moet worden weggewerkt door inkrimping van de vloot.

De huidige inkrimpregeling is onvoldoende en wordt door lidstaten ontdoken. Ook Nederland kreeg het hierover met Brussel aan de stok.

In het definitieve hervormingsplan gaat Fischler uit van een zelfde of zelfs iets grotere overcapaciteit aan schepen als in z'n groenboek. ,,We zijn in een situatie waarin tien schepen op vis jagen, die door vijf of zes schepen kan worden gevangen zonder schade aan visstand of milieu aan te richten'', staat in het plan. Elk land moet de vloot inkrimpen, afhankelijk van de te formuleren eisen voor duurzame visserij. Dit jaar gingen de vangstquota voor twaalf vissoorten al fors (tot 55 procent) omlaag. Fischler toonde zich eerder al heel ongerust over de stand van kabeljauw en heek.

Ingewijden in Brussel hadden voorspeld dat de Spaanse druk op Fischler eerder averechts werkt. Fischler onderstreepte vandaag nog eens: ,,Of we hebben de moed om vergaande hervormingen door te voeren, òf we zullen de komende jaren getuige zijn van de ontmanteling van onze visserijsector.'' Tussen 1990 en 1998 gingen al 66.000 banen in de visvangst verloren, wat neerkomt op een daling met bijna een kwart. Tot 2006 zouden door Fischlers plan nog zo'n 28.000 banen verdwijnen.

Eurocommissaris Fischler wil zijn radicale hervormingsplan voor de visserij aanvaardbaar maken door meer middelen vrij te maken voor de opvang van de sociale gevolgen. Het ziet er naar uit dat het gemeenschappelijk visserijbeleid hierdoor de komende jaren meer gaat kosten dan de ruim één miljard euro per jaar die er nu mee gemoeid is, al dragen lidstaten via co-financiering ook zelf bij.

Fischler geeft zelf aan dat er zeker na 2004 extra geld nodig is. Het geld dat kan worden overgeheveld uit fondsen die nu voor de bouw en modernisering van schepen worden gebruikt, is onvoldoende. Ook Europese structuurgelden, voor steun aan achtergebleven gebieden, zijn nodig. Fischler wil over de sociale maatregelen nog bilaterale gesprekken voeren met lidstaten. Later dit jaar komt hij dan met een sociaal `Actieplan'.

Het scherpe Spaanse verzet laat zich eenvoudig verklaren. Ongeveer een derde van de Europese vissers komt uit Spanje. Bovendien heeft Spanje sinds enige tijd nog een extra probleem door het mislukte Europese visoverleg met Marokko, waardoor de voor Spaanse vissers belangrijke Marokkaanse wateren niet langer toegankelijk zijn. De zuidelijke landen – met name Spanje, Portugal, Italië en Griekenland – zijn de grootste tegenstanders. Bij hen komt het snijden in de vlootcapaciteit sociaal het hardst aan. Ook Frankrijk en Ierland hebben problemen.

De noord-zuid-tegenstelling houdt ook verband met het feit dat de oudste lidstaten (onder andere Nederland en Frankrijk) traditioneel meer in Europese wateren mogen vissen dan nieuwkomers als Spanje en Portugal. Deze regeling loopt eind dit jaar af, zo benadrukte Fischler vanmiddag, omdat de overgangstermijnen die Portugal en Spanje bij hun toetreding tot de EU kregen dan ook eindigen. Dat schept enige ruimte. Niet alleen Spanje maakt lawaai. ,,Het principe zelf van de herstructurering getuigt van een visie die niet de onze is'', zei de Franse minister Hervé Gaymard gisteren op voorhand. Al schreven sommigen in Brussel die uitlating toe aan de naderende Franse parlementsverkiezingen.