Strategisch

Een goede column hoeft maar aan één criterium te voldoen: je moet hem willen lezen. Een column die je niet wilt lezen is een slechte column, ook al staat hij op de voorpagina. Een columnist wiens columns ik altijd lees is J.L. Heldring. Soms lees ik hem met instemming, soms lees ik hem met opgetrokken wenkbrauwen, maar dat doet er helemaal niet toe. Sinds ik lezen kan, lees ik hem, en ik vermoed dat hij mij als columnist ook gaat overleven. Voor zijn vasthoudendheid heb ik slechts respect, om dat modewoord te gebruiken. Als columnist leer ik nog elke keer van hem. Om de lezer van deze krant enig inzicht in dit leerproces te geven zal ik proberen Heldrings column van gisteren na te vertellen.

In die column legt Heldring uit waarom hij op het CDA heeft gestemd. Heldring ziet niets in de ideologie van het CDA en de politieke denkbeelden van CDA-leider Balkenende zijn niet de zijne. Heldring is niet christelijk, hij is zelfs niet religieus. Hij vindt dat godsdienst en staat principieel gescheiden dienen te zijn. Bovendien heeft het CDA in de oppositie niet erg veel gepresteerd.

Waarom dan toch op het CDA gestemd?

Heldring heeft op het CDA gestemd vanwege de duidelijkheid. De PvdA is sprekend op de VVD gaan lijken en de VVD sprekend op de PvdA. Zag je Melkert, dan zag je Dijkstal. Ach, je kon die twee nauwelijks meer uit elkaar houden! Maar nu hoor ik u al vragen: als Heldring werkelijk voor duidelijkheid was, waarom heeft hij dan niet op de ChristenUnie gestemd? Dat is een goeie vraag. De ChristenUnie is nog christelijker dan het CDA, en daarom nog duidelijker. Er is praktisch geen programmapunt van de ChristenUnie dat Heldring kan onderschrijven, een extra reden dus voor Heldring om op deze partij te stemmen. Hetzelfde geldt voor de Socialistische Partij: reuze duidelijk in haar afkeer van paars, maar ideologisch ver van Heldrings bed. De economische paragraaf van de SP boezemt Heldring geen enkel vertrouwen in, maar de logica van de politieke strategie gebood hem bijna op die partij te stemmen.

Maar ten slotte is het toch is het CDA geworden. Waarom?

Om die keus te begrijpen moeten wij de volgende redenering volgen. Om het politieke landschap weer contouren te geven was het nodig CDA te stemmen. Een stem voor de PvdA zou een stem zijn voor ideologische vaagheid, zoals een stem voor de VVD eveneens een bonus zou zijn voor het genereren van politieke mist. Een stem op het CDA daarentegen is een stem voor een klaroenheldere duidelijkheid, al is het een klaroenheldere duidelijkheid waar J.L. Heldring inhoudelijk geen enkele affiniteit mee heeft. Vroeger was het CDA door de invloed van katholieken als Van Agt en Lubbers erg onduidelijk, maar dat is volgens Heldring veranderd met de opkomst van de gereformeerde Balkenende. Weliswaar is Heldring zelf helemaal niet gereformeerd en moet hij er niet aan denken dat ooit te worden – hij is per saldo niet gek – maar Balkenende verpakte zijn gereformeerd gedachtegoed tenminste in persklare zinnen.

Met wat die klaarheid inhoudelijk te betekenen heeft is Heldring het volstrekt oneens, maar gezien het feit dat de PvdA de PvdA niet meer is en de VVD niet meer de VVD en de hele wereld maar verandert, zodat je er ten slotte geen zicht meer op hebt, was het nodig CDA te stemmen.

Wat hebben wij nu van Heldring geleerd? Wij hebben geleerd dat de ware democraat stemt op een partij waar hij het vooral niet mee eens is. Zelf was ik deze keer nog te dom om dat te begrijpen. Ik stemde op Melkert. Waarom? Ik vond het wel een aardige man en de sociaal-democratische ideologie is mij niet onsympathiek. Maar ik geef toe: dat zijn oppervlakkige overwegingen van een oppervlakkig mens. Waarvoor mijn excuses.