Van powerhouse tot bankzitter

Volleyballer Guido Görtzen heeft zich als reservespeler uit de Italiaanse clubcompetitie gemeld bij het Nederlands team, dat dit weekeinde een EK-kwalificatietoernooi speelt. Hem wacht ook nog de frustratie van salarisinkrimping. ,,De grens van wat acceptabel is, is bijna bereikt.''

Als laatste voegde routinier Guido Görtzen (31) zich deze week bij de selectie van de nationale volleybalploeg. Met ambivalente gevoelens, want de Limburger heeft afgelopen weekeinde het kampioenschap van zijn Italiaanse club Modena als reservespeler gevierd. Zijn veroordeling tot de bank moet volgens Görtzen niet worden uitgelegd als een eerste teken van verval. En dat wil hij maar wat graag aantonen, te beginnen dit weekeinde in Rotterdam, waar Nederland de eerste van twee kwalificatietoernooien voor het Europees kampioenschap van 2003 in Duitsland speelt. ,,Ik ben zéér gemotiveerd'', beklemtoont hij.

Görtzen wist niet wat hem overkwam toen Modenatrainer Angelo Lorenzetti hem halverwege het seizoen op de bank zette. De Dutch Powerhouse veronderstelde dat zijn mokerslagen hem altijd een basisplaats zouden garanderen. In zijn naïviteit dacht Görtzen dat hij tijdelijk aan de zijlijn was geparkeerd. Dat bleek een misrekening, waarvoor hij geen verklaring kan geven.

Görtzen: ,,Als gevolg van een reeks blessures zijn we in de competitie vanaf de bodem opgekropen naar boven. Voor mijn gevoel heb ik die periode veel vuil werk opgeknapt, want het viel tegen steeds maar weer met een kleine groep te trainen of in een fantasie-opstelling te spelen. Als dan de mooie wedstrijden komen, word je ernaast gezet. Dat was een hard gelag.''

Een toelichting kreeg Görtzen nog wel, ook al stuitten de woorden van Lorenzetti op onbegrip. ,,Ik heb amper naar hem geluisterd, want hij is mij geen verklaring schuldig. Als hij vindt dat ik slecht speel, moet hij me wisselen en is het aan mij te bewijzen dat ik in de basis hoor. Hij vond het even wat minder met me gaan en achtte het moment aangebroken om mijn `schaduwspeler', de oud-international Luca Cantagalli, een kans te geven. `Aanvallend iets minder, passend iets beter', zei hij. Het zal wel. Ik werd nog wel eens ingewisseld en tijdens de playoffs heb ik zeker drie keer de wedstrijd in ons voordeel omgedraaid, maar ik kreeg niet meer de credits voor een basisplaats.''

De vraag is of zijn gedwongen passiviteit gevolgen heeft voor de Nederlandse ploeg, die is begonnen aan een lang seizoen, dat pas in oktober eindigt met het wereldkampioenschap in Argentinië. Volgens Görtzen hoeft niemand zich over zijn vorm en niveau zorgen te maken. ,,Ik mag dan weinig hebben gespeeld de laatste maanden, de trainingen gingen gewoon door. En het niveau in Italië is hoog genoeg voor de nationale ploeg. Bovendien heb ik acht jaar ervaring als international en weet ik wat ik moet doen om in vorm te komen. De situatie is voor mij vervelend, niet voor het Nederlands team.''

Görtzens gewijzigde status bij Modena heeft hem emotioneel geraakt en aan het twijfelen gebracht over zijn toekomst bij de club uit Noord-Italië. In de loop van het seizoen had de Nederlander een voorcontract getekend voor een periode van nog eens twee jaar, maar Görtzen spreekt zijn twijfels uit over de gewenstheid van een verlengd verblijf bij de kampioen van Italië. ,,Ik ben er nog niet uit. Ik weet alleen dat ik niet nog zo'n seizoen wil meemaken. Mijn beslissing hangen af van de samenstelling van de selectie bij Modena en de kansen die ik krijg naar een andere club te gaan. Modena zal mij geen strobreed in de weg leggen. Als de president veel geld aan een transfer kan verdienen, zal hij dat niet laten. Zo werkt dat in Italië.''

Op die manier wordt het Nederlands team het komende halfjaar een uitlaatklep voor Görtzens frustraties. En die beperken zich niet tot ergernis over zijn bijrol bij Modena. Amper terug in Nederland wond de volleyballer zich al weer op over twee brieven van Topvolleybal Nederland (TVN), de stichting waaronder de nationale ploeg ressorteert. De eerste brief bevatte een contract, de tweede een aanpassing daarop. Zo kent Görtzen TVN weer, de organisatie die hij verfoeit, maar waarmee hij zit opgezadeld. ,,Ik heb de papieren terzijde gelegd, die lees ik later wel een keer'', moppert Görtzen. ,,Ik speel eerst het EK-kwalificatietoernooi, ga dan drie weken met vakantie naar de Dominicaanse Republiek en bekijk daarna wel wat er zoal niet klopt aan het contract.''

Zijn vertrouwen in TVN is tot een dieptepunt gedaald. Een gevolg van menig conflict over achterstallige betalingen. ,,Het is altijd wat met TVN'', weet Görtzen, die tot best betaalde internationals behoort. ,,Het contract is nooit in één keer goed geweest en dat verwacht ik deze keer evenmin. Het zijn altijd van de slordigheden; afspraken die wel in oude en niet in het nieuwe zijn opgenomen.''

Zo lang de nationale volleybalploeg geen hoofdsponsor heeft, is er voor Görtzen en zijn collega-internationals geen loonsverhoging weggelegd. Zelfs een doorberekening van de inflatiecorrectie in zijn ogen een minimum voorwaarde zit er waarschijnlijk niet in. ,,Vorig jaar ging ik er op achteruit. Ik kreeg toen van TVN te horen, dat het gekorte bedrag bij het vinden van een hoofdsponsor alsnog zou worden uitgekeerd. Die kwam niet, zodat ik geld heb moeten inleveren. En dat verwacht ik dit jaar weer.''

Görtzen neemt het de leiding van TVN kwalijk, dat er nog geen hoofdsponsor is gevonden. Het kan er bij hem niet in, dat de nationale ploeg zo moeilijk is uit te venten. ,,Het verbaast me zeer, dat TVN geen bedrijf voor het Nederlands team heeft weten te interesseren. Ze hadden tijd genoeg. Bovendien zijn er bedrijven bereid in de volleybalploeg te investeren. De firma waarvan ik dat persoonlijk weet, wil geen zaken doen met de directeuren Jan Tilmans en Jos Smulders van TVN. In bepaalde gevallen staan die twee persoonlijk een verbintenis in de weg. Hun voorgangers zorgden tenminste voor goede sponsors. Sinds hun vertrek is het hopeloos.''

Mocht dit seizoen evenmin een hoofdsponsor worden gevonden, dan sluit Görtzen niet uit dat de spelersgroep in opstand komt. ,,De grens van wat acceptabel is, is zo langzamerhand bereikt'', meent de speler met driehonderd interlands achter zijn naam. ,,Als de financiële situatie niet verbetert, duurt het niet lang meer of er gaat iets gebeuren. En TVN moet niet aankomen met bezuinigingen, dat is de makkelijkste oplossing. Het lijkt me ook niet nodig, omdat TVN voor het programma van de nationale ploeg jaarlijks een fors bedrag ontvangt van de sportkoepel NOC*NSF. Het zou mooi zijn als er meer geld komt. Niet alleen voor onze verdiensten, maar ook voor het programma. Hoeven we niet voortdurend in Nederland oefenwedstrijden te spelen, maar kunnen we ook weer eens naar het buitenland.''

Naast twijfels over de financiën heeft Görtzen zorgen over de sportieve mogelijkheden van de nationale ploeg. Hij vindt de nieuwe lichting spelers getalenteerd, maar betwijfelt of iedereen wel mentaal tegen topvolleybal bestand is. ,,Er zit ook nog geen goede structuur in de huidige ploeg'', vindt hij. ,,Helemaal niet in vergelijking met de ploeg die in 1996 op de Spelen in Atlanta de gouden medaille won. Van dat team waren acht spelers héél goed. De doorstroming is nadien veel te snel gegaan, waarmee de stevig basis onder de ploeg is weggeslagen. Daarnaast had de `gouden ploeg' spelers met karakter die coûte que coûte wilden winnen. Die mentaliteit zal de huidige generatie internationals ook hebben, alleen zie ik dat niet altijd terug in het veld. Ik zou wat meer expressie en emotie willen zien. Aan de andere kant moeten we niet vergeten dat het volleybal door allerlei spelregelwijzigingen ingrijpend is veranderd. Geen ploeg steekt er tegenwoordig met kop en schouders bovenuit. Ondanks mijn bedenkingen kan Nederland met de huidige selectie de strijd met de toplanden aan gaan.''

De kritische houding van Görtzen is een erfenis van zijn speeltijd met sterke persoonlijkheden als Ron Zwerver en Peter Blangé. Zij stelden hoge eisen aan hun medespelers. Met als gevolg dat Görtzen hard is aangepakt; hij werd menigmaal tot op het bot beledigd. ,,Misschien was het ook wel dé manier mij te prikkelen'', zegt hij achteraf. ,,De kritiek en het gepiepel heeft me gestimuleerd door te gaan. Terwijl de verleiding groot was het bijltje er bij neer te gooien, won de passie voor het volleybal het steeds weer van de pesterijen.''

Görtzen wenste zich niet zijn pleziertje te laten afnemen door een paar etterbakken. Het bracht hem de olympische gouden medaille. Nadat de succesformatie uit elkaar viel, was Görtzen zo gedeformeerd, dat hij de pikorde in de nieuwe spelersgroep met een brute houding mede bepaalde. Geheel tegen zijn natuur in, want Görtzen is een aimabel mens. ,,Onbewust stelde ik me uitgesproken kritisch tegenover nieuwe spelers op. Omdat ik dacht dat het zo hoorde. Na verloop van tijd ben ik daarvan afgestapt, omdat het niet bij me past en het geen zin heeft. In het veld komt dat fanatisme bij vlagen weer naar boven. Als het om de prijzen gaat, kan ik flink uit mijn slof schieten.''

Als enig overgeblevene van de succesformatie zou het voor de hand hebben gelegen als Görtzen de nieuwe aanvoerder van het Nederlands team zou zijn geworden. Hij bedankte voor die eer. ,,Ik ben het een paar wedstrijden geweest, maar het is niks voor mij'', heeft hij vastgesteld. ,,Ik hoef ook niet zo nodig. Ik heb mijn inbreng in het veld ook zonder streepje onder mijn borstnummer. Aan het aanvoerderschap kleven verplichtingen die ik niet wil. Zo heb ik geen zin na elke wedstrijd op een persconferentie te verschijnen. En als de spelers er sterk op hadden aangedrongen, zou het anders zijn geweest. Maar dat is niet gebeurd. En bovendien voelde Reiner Nummerdor zich vereerd om aanvoerder te zijn. Van mij mag hij.''

Hoewel de sleet er nog niet opzit, beseft Görtzen dat de nadagen van zijn carrière zijn aangebroken. Hij wil nog één kunstje opvoeren tijdens de Olympische Spelen, maar na `Athene 2004' is het moment van bezinning aangebroken. Dan wordt het ook tijd om thuis te komen. Zijn dochtertje Alissa wordt dat jaar vier en is dan leerplichtig. Ook volgens de volleyballer is dat een mooi moment zijn momenteel in aanbouw zijnde huis in Deurne te betrekken en zijn laatste jaren als volleyballer in de Nederlandse competitie te slijten. ,,Daar zal het uiteindelijk wel op uitdraaien'', voorspelt Görtzen. ,,Het buitenland is mooi en verrijkend, maar ik ben en blijf een Nederlander, die geniet van Hollandse gewoonten en vooral Hollands eten.''