Sierlijke omwikkeling van schoonheid

Wie zou op het idee zijn gekomen om Indiase vrouwen te wikkelen in zeven meter stof?

De klederdracht heet `sari', de vrouwelijke variant van de lendedoek, maar dan met veel meer doek. Er zijn wetenschappelijke studies naar verricht en zo komen wij te weten dat de sari ontstond in de tijd waarin men de kunst van het naaien en stikken nog niet beheerste. En omdat het vrouwelijke lichaam desondanks moest worden bedekt ging men, althans in India, nogal rigoreus te werk: een lap van tussen de vijf en de elf meter moest voldoende zijn om het lijf te verbergen.

Dat deed men in moslimculturen ook. Daarvoor werd de burqa bedacht, een soort zak die over het hoofd wordt gedragen. De burqa, alsook de chador die een klein deel van neus en voorhoofd openlaat, moesten vooral lelijk zijn van maat en kleur, om de schoonheid van de vrouw effectief aan het oog te onttrekken. Maar de sari – en hier treffen we een raadselachtige tegenstrijdigheid die hindoes eigen is – moest ook sierlijk zijn. Schoonheid op sierlijke wijze verbergen, het is een vondst.

De sari bestaat uit twee delen: de eerste vijf meters die ongeborduurd zijn en de laatste twee met sierlijke rand. De vijf meters worden om het middel gedrapeerd met acht plooien aan de voorkant en het geborduurde gedeelte dat `palloe' heet, wordt om het bovenlijf over de linkerschouder geslagen.

Dat glijdt natuurlijk telkens van die schouder af en het is bij Indiase vrouwen een automatische reflex om de palloe op zijn plaats te zetten. Ook moderne vrouwen, die bereid zijn een vreemdeling een hand te geven, hebben die reflex behouden. Zelfs als de palloe op zijn plaats is, trekken ze die bij, alvorens iemand tegemoet te treden.

De sari is een buitenissigheid met vele varianten. Er is de variant die tussen de benen wordt getrokken, zoals hindoe-mannen met hun lendedoek doen. Dat is de klederdracht van vissersvrouwen en tribalen. Het voordeel is dat je er makkelijk mee kunt rennen, maar in het geval van vissersvrouwen is dat nut niet direct duidelijk.

Dan is er de zuidelijke variant die met behulp van stijvere, 'terlenka' stof veel meer plooien heeft, bijna als de schotse rok. Er is de oost-indiase variant van soepele zijde, waarbij de palloe over het hoofd wordt geslagen. En er is de west- en noord-indiase variant die de buik bloot laat.

Dat is ook zo'n hindoe-mysterie: waarom alles moet worden bedekt, maar de buik vanaf de borsten tot onder de navel bloot mag blijven. Indiers vinden de vrouwelijke buik kennelijk niet sexy. Schouders en knieën, ja, die hebben zware erotische associaties. Maar de buik, die in het Westen pas met de komst van de bikini werd prijs gegeven, daar maalt men in India totaal niet om. De buik is namelijk de plek waar het kindje in komt en daarom meer een symbool van moederschap. En moeders, die zijn niet sexy.

Het is niet zo dat alle Indiase vrouwen altijd een sari dragen. Schoolgaande meisjes dragen Engelse rokken, zoals de Britten tijdens hun heerschappij in India hadden verordonneerd. Meisjes die het geluk hebben verder te mogen studeren, dragen een vrij recent uitgevonden dracht, afkomstig uit Pakistan: `salwaar kamies', een jurk tot over de knie en daaronder een maatloze broek die hoog op de buik met een touwtje wordt vastgebonden.

De meeste vrouwen in India dragen voor het eerst een sari als ze trouwen, of als ze de bereidheid daartoe kenbaar willen maken. Een ongetrouwde vrouw in een sari vraagt om een man, wat niet wil zeggen dat iedere man daar gehoor aan kan geven. De man wordt per slot door de ouders van de vrouw uitgezocht, niet door de vrouw zelf.

Na het huwelijk is de sari het dagelijkse tenue. Vrouwen zeggen dat het handig is, maar dat is een zwakke poging om iets heel onhandigs goed te praten. Het meest onhandige aan de sari is natuurlijk het versierde deel, de palloe. Die sleept eeuwig over de grond als de vrouw haar handen vol heeft aan kleintjes. Die vliegt in brand als de kokende vrouw zich iets te zwierig omkeert. En uit de portieren van Indiase auto's zie je altijd een stuk van de palloe steken, alsof de straat moet worden schoon geveegd.

Men ziet ook vaak sari-dragende vrouwen op een scooter, met een helm op en de palloe als de mantel van zorro wapperend. Niemand vindt dat belachelijk.

De sari is in India een onbespreekbaar onderwerp. Het is er altijd al geweest en zal er altijd zijn. Feministen vinden het wikkelen van het vrouwelijke lichaam in zeven meter stof helemaal niet onderdrukkend. En dat zeggen ze, terwijl ze hun palloe snel even over de schouder schikken.