LPF op weg naar droomcoalitie

Voor de succesvolle nieuwkomer Lijst Pim Fortuyn hoeft de formatie niet spannend te worden. ,,Iedereen weet wat er in dit land moet veranderen.''

Het probleem voor de LPF is niet de toekomst, maar het verleden, zegt LPF-woordvoerder Mat Herben ver na middernacht. De verkiezingsavond in het Haagse hotel Des Indes loopt op zijn eind. De moord op Pim Fortuyn heeft volgens Herben tot gevolg dat kandidaten steeds weer en onverwachts door emoties worden overmand. ,,Dát vooral bezorgt ons problemen.''

Nieuwkomer LPF is in het formatiespel een even onzekere als onvermijdelijke factor. Volgens Herben zal de formatie geen spannende gebeurtenis worden. ,,Iedereen weet wat er in dit land moet veranderen'', zegt hij. ,,De gedroomde coalitie van CDA, LPF en VVD komt er aan.'' De samenstelling van de fractie? ,,Daar komen we uit'', zegt Herben, al spreekt hij niet tegen dat er twijfels zijn over enkele kandidaten. De vraag is ook of Herben wel de regie in handen heeft. Op de ene plek verduidelijkt nummer 2 op de lijst Joao Varela wat er moet gebeuren, ergens anders geeft voormalig CDA-politicus Jim Janssen van Raay een afwijkende toekomstschets.

In de Mata Hari-salon van Des Indes klonk rond negen uur gisteravond een beheerst applaus na de mededeling dat LPF 24 zetels heeft gewonnen. Gerard Joling, aan de piano begeleid door Jan Rietman, zingt het partijlied At your service, together we are strong. Kort daarop weer gejuich: nog twee zetels erbij. De LPF is uit het niets met 26 zetels de tweede partij van Nederland geworden. Herben en veel lijstgenoten herhalen keer op keer dat ze ,,niet echt blij'' zijn. De moord op Fortuyn werpt een zware schaduw over het succes.

Even na half elf begint Herben aan zijn speech, die hij na enkele alinea's met een snik onderbreekt. Kandidaten en bestuursleden komen om hem heen staan. Herben maakt duidelijk dat hij het optreden van premier Kok in de laatste dagen van de campagne afkeurt: ,,Hij verlaagde zich zelfs door bij Barend en Van Dorp te gaan zitten.''

De hele avond klinkt de vraag: ,,Waar is Winny de Jong?'' Ze is de nummer vier op de lijst en de gedoodverfde fractieleider. ,,Winny kon er vanavond niet bij zijn'', zegt Herben. Veiligheidsredenen. Haar grote fan, Janssen van Raay, zelf nummer drie, is stomverbaasd. ,,Hoogst merkwaardig'', zegt hij. ,,Ik ben van allemaal het zwaarst beveiligd, volgens schaal zeven of zo. En ik loop hier toch ook?''

Tegen middernacht schalt plotseling door het trappenhuis: ,,John, John, waar is John?'' De Jong is toch gearriveerd en naar boven gestormd. Happend naar adem stort ze zich in de armen van LPF-bestuurslid en zakenman John Dost. ,,Ik was bang dat we de grootste zouden worden.'' Het lukt haar niet zichzelf onder controle te krijgen en Dost voert haar weg van de toegestroomde pers. Na ruim een uur komt iemand melden dat ze geen commentaar meer geeft: ,,Ze wil niet en ze kan niet.'' Om half twee beantwoordt Herben de laatste vraag: of het denkbaar is dat de gevestigde partijen er op uit zijn om de LPF buiten een kabinet te houden. ,,Dat zou een enorm affront voor de kiezers zijn.''