,,Het gaat mij om mooie ideeën''

Met een virtuele politieke partij wilde kunstenares Toebosch Nederland een spiegel voorhouden. De kiezers bepalen waar de partij voor staat.

Dat de aanloop naar de landelijke verkiezingen zo tumultueus en grimmig zou zijn, had ze een jaar geleden niet kunnen voorzien. Vorig jaar augustus besloot beeldend kunstenaar Moniek Toebosch (1948) om in het kader van het Festival aan de Werf in Utrecht een virtuele politieke partij op te richten, om de kiezers ervan bewust te maken dat er belangrijke verkiezingen op komst waren. ,,Leefbaar Nederland was toen nauwelijks aan de orde,'' vertelt Toebosch. ,,Ik maakte me vooral zorgen om Leefbaar Utrecht, dat flink in de cultuur aan het hakken was. In sommige Franse steden waren onder invloed van Le Pen festivals afgelast en bibliotheken gesloten. Ik wilde eerst met een postercampagne de Utrechters een spiegel voorhouden. Toen bleek dat de opening van het Festival aan de Werf een dag na de landelijke verkiezingen was, vond ik het beter om daar de aandacht op te vestigen.''

Toebosch riep de idealepartij.nl in het leven, een partij die alleen op internet bestaat. Idealepartij.nl heeft een programma zonder punten en een virtuele lijsttrekker, Wil, die zowel man als vrouw kan zijn. Het zijn de kiezers zelf die de partij inhoud kunnen geven, en de lijsttrekker van een imago voorzien. De afgelopen weken riep Toebosch de kiezers middels advertenties en posters op om hun idealen naar de website te sturen en voorstellen voor een ideaal kabinet te doen. Zo kreeg de idealepartij.nl een eigen gezicht.

De keuken van Toebosch' Amsterdamse woning dient nu als partijbureau. Op tafel liggen de dagbladen hoog opgestapeld, een hypermoderne laptop is ingelogd op de fraai vormgegeven website. Op het scherm zijn recent ingezonden idealen te lezen, variërend van het voorstel om de sluitingstijden van musea af te schaffen tot de wens meer minuten in een uur te proppen. Er wordt gepleit voor grotere balkons, maar ook voor een wapenverbod voor idealisten (,,dat spaart levens''). Alle idealen worden vanaf morgen geëxposeerd in het Huis aan de Werf, het `partijlokaal'.

,,Het gaat mij om ideeën, niet om kiezerswinst'', zegt Toebosch. ,,Met de idealepartij wilde ik de verbeelding aan de macht helpen. Juist in deze tijd van wanhoop kan dit kunstwerk helpen bij het vertalen van ongrijpbare gebeurtenissen in begrijpelijke teksten en beelden.''

Uiterlijk, maar ook inhoudelijk vertoont Moniek Toebosch veel gelijkenissen met haar alter ego, Wil. Wanneer je Wils weblog leest, haar dagelijkse column, is het alsof je Toebosch zelf hoort praten. Want de idealepartij heeft wel degelijk een duidelijke kleur: de meeste idealen komen uit linkse, culturele of intellectuele hoek. Toebosch: ,,Binnen het weblog kan ik mijn eigen mening kwijt. Ik maak me kwaad over alle leugens die worden verteld, bijvoorbeeld over de relatie tussen criminaliteit en allochtonen. Blanke voetbalvandalen die 's avonds de boel afbreken roepen de volgende dag dat buitenlanders crimineel zijn. Ik droom ervan dat Nederland als enige land ter wereld, als antwoord op al die angstige nationalistische gevoelens, massaal links zal stemmen. Ik moet er niet aan denken dat de verworvenheden die elders jaloers worden bekeken het homohuwelijk, de coffeeshops, het recht op euthanasie en abortus straks worden teruggedraaid door de christelijke partijen en de rechtse rakkers van het midden. Waarom verdedigden de ministers hun beleid niet beter? Waarom kon niemand helder uitleggen wat wel is gedaan, zoals het bouwen van al die fraaie Vinexwijken waar iedereen dik tevreden in zijn premie A- of B-woning zit?''

Wat wil Toebosch met haar partij bereiken? ,,Ik wil niets bereiken, ik wil er zijn. Mijn functie als kunstenaar is altijd die van hofnar geweest, iemand die opereert aan de zijkant van het officiële circuit, of dat nu de wereld van de kunst, de muziek of de politiek is. Mijn werk heeft geen concrete waarde, je kunt het niet kopen, maar het is altijd onderhuids aanwezig. Dat dit project niet door iedereen als kunstwerk zal worden herkend vind ik niet erg. Nu is het een open podium waar iedereen kan optreden.''

,,Idealepartij.nl is een kunstwerk in de openbare ruimte. Wanneer je een beeld maakt voor de publieke ruimte, hoop je dat er eens iemand bij stilstaat en ernaar kijkt. In dit geval hoop ik dat mensen de bijdragen zullen lezen. Ik wilde een platform voor mooie ideeën creëren, voor idealen die troost kunnen bieden of tot nadenken stemmen. Meer kan ik niet najagen. Of ik zou echt politicus moeten worden, maar dat is nooit mijn ambitie geweest.''

Huis aan de Werf, Boorstraat 107, Utrecht. Dag.open 18-23u. Inl. www.idealepartij.nl. Festival aan de Werf, 16 t/m 25-5, Utrecht. Inl. 030-2315355 of www.festivalaandewerf.nl.