Natte weelde

Financiering is de eerste zorg bij de aanleg van een zwembad. Daarna volgen vele andere zorgen. Vooral de kwaliteit van het water vraagt blijvende aandacht.

Nederlanders associëren het bezit van een eigen bad in tuin of onder dak met puissante rijkdom. In eigen land is dat ook zo. Weliswaar bedraagt de aanschaf van een eenvoudig zwembad, gemaakt van polyester, slechts 1.400 euro, maar dan heb je alleen de kuip. Aanleg en onderhoud kosten een veelvoud daarvan.

Het op peil houden van de kwaliteit van water en de wanden van het bad vergt veel tijd, chemicaliën en kennis. Als voormalige bezitter van een heus zwembad van 8 bij 4 meter weet ik daar alles van. Dat was niet in het Nederlandse polderland maar in Zuid-Afrika, waar men voor 30.000 euro een vorstelijke villa mèt zwembad koopt. Helaas veranderde mijn heldere water na een weekeinde afwezigheid regelmatig in een troebele plas gevuld met groene algen. Grote hoeveelheden chloor, eventueel aangevuld met algendoder, moesten de reinheid herstellen.

Ondanks de relatief lage temperatuur mag de bezitter van een zwembad in Nederland het wateronderhoud niet veronachtzamen. Water is altijd H2O, waar ook ter wereld, en het kàn bederven. Bovendien heeft de Nederlandse eigenaar nog andere dingen aan zijn hoofd de temperatuur bij voorbeeld. Het water moet altijd worden verwarmd (met gas, elektriciteit of zon), anders zal het nooit op een behaaglijke 25 graden of meer kunnen komen. De Hollandse winterkou vereist speciale bescherming van het zwembad, met name de wand, die door de uitzetting van bevroren water – ook wel ijs genoemd – kan beschadigen.

Zwembadgroothandel Pomaz in Geldrop zit al 25 jaar in het vak, dat men zelf aanduidt als `de natte recreatie'. Commercieel directeur Leon Kersten zegt dat er 25.000 à 30.000 privé-zwembaden in Nederland zijn. ,,De meeste eigenaren wonen in ons bourgondische Brabant.'' Kersten verwacht een verdere, gestage groei van het aantal zwembadbezitters in de komende jaren. ,,Onze tak van industrie is relatief ongevoelig voor economische crises. Als het slecht gaat in het land, gaat het met de rijken, onze doelgroep, meestal nog net iets beter.''

Hoe bouwt men een zwembad? Of beter gezegd: hoe laat men het doen, want zelfs een doorgewinterde doe-het-zelver zal tegen de klus opkijken. Eerst moet men een plek kiezen: binnen, buiten, of bij genoeg geld allebei. Een binnenbad kan worden opgebouwd van beton en tegels of folie. Bij een buitenbad zijn tegels moeilijker te gebruiken in verband met de vorstwerking. Voor buiten gebruiken de bouwers ook wel geprefabriceerde kant-en-klaar baden, gemaakt van metaal of kunststof. Pomaz biedt pre-fab baden aan onder eigen naam, die volgens het bedrijf ook nog betaalbaar zijn voor middeninkomens. De kuip is gemaakt van vuurverzinkt en meervoudig gelakt staal, bekleed met pvc-folie. De baden, in verschillende formaten, hebben dieptes van 1,20 meter of 1,50 meter en kunnen desnoods boven de grond blijven staan. Een fraai gezicht is dat overigens niet.

Graven dus. De kuil moet in de lengte en breedte een meter groter zijn dan de badmaat. De tussenliggende ruimte is bestemd voor `mager beton' dat voor stevigheid en isolatie zorgt. De filterinstallatie van het zwembad (onder andere de pomp, filter en de verwarming) worden ondergebracht in de berging, waar het vorstgevaar het geringst is. Warmbloedigen kunnen het doen zonder een verwarmingssysteem en de natuur zijn werk laten doen. Bepaald aangenaam is dat niet. De zon werkt in ons land niet al te hard mee, een temperatuur van 15 graden hartje zomer is wel ongeveer het maximaal haalbare en niemand in Nederland doet dat dan ook. De meest gangbare verwarming is met gas. Zonnecollectoren kunnen zich verheugen in toenemende populariteit.

Water blijft niet uit zichzelf schoon, het onderhoud is een permanent proces en kan een probleem worden door laksheid of onoordeelkundig handelen. Het bijhouden van de waterkwaliteit gebeurt door het testen van het water en het toedienen van chemicaliën. Voor leken op het gebied van de chemie (zoals ik) lijkt het zuiver houden van zwemwater een heksentoer. Enige kennis van zwemwaterbehandeling is een vereiste. Regel nummer 1 is dat de pH-waarde (zuurgraad) van het water constant moet worden gehouden op een ideale waarde rond 7,2. Is de waarde lager dan 6,8 dan heet het water zuur, is het hoger dan 7,8 dan heet het basisch. Om de waarde omhoog te brengen voegt men een base zoals pH+ toe, naar beneden bijstellen vergt een zuur (pH-).

Waarom is dit nodig? Stilstaand water vervuilt snel door inwaaiend vuil, insecten, stof en algen. Bacil- en schimmelvorming leveren onaantrekkelijk zwemwater op. Vandaar dat het water gedurende een deel van de dag of nacht wordt rondgepompt, waarbij het door een zandfilter wordt gehaald. Een bodemreiniger, die als een stofzuiger door het bad loopt, zuigt het grof vuil op en voert het af naar het filter.

Dit alleen is niet voldoende om helder water te houden, de minuscule organische deeltjes blijven niet in het zand achter en komen terug in het bad. Om dit groene spul weg te houden of weg te werken gebruike men het aloude chloor, antwoord op alle schimmels en kwaden. In Zuid-Afrika pakte ik bij totaal verpest water een flacon met vier kilo chloorkorrels en smeet de hele inhoud in een keer woest het water in. Het kan veel subtieler, met drijvende chloorhouders, waarin een tablet zit dat langzaam chloor afgeeft. De tabletten gaan, afhankelijk van de grootte van het bad, twee tot vier weken mee.

Moderner en betrouwbaarder zijn apparaten die de kwaliteit van het water voortdurend meten en navenant aanpassen met de benodigde chemische stoffen. Bij de SEM Control 1000, vallen de zuurgraad (pH) en de vrij werkzame chloorwaarde af te lezen op een display en wordt de kwaliteit automatisch op het ideale peil gehouden. Het enige dat de eigenaar hoeft te doen is de doseerhouders voorzien van chemicaliën.

Volgens de nieuwste zwembadinzichten kan men tegenwoordig chloorarm werken doormiddel van UVsterilisatie, wat minder irritaties veroorzaakt (rode ogen, ruwe huid, etc.) en waardoor de bekende chloorlucht achterwege blijft. Een ander hulpmiddel is de ioniser, een instrument dat met behulp van micro-elektronica koper- en zilverionen aan het water toevoegt. Dit apparaat werkt in combinatie met chloor. Pomaz zegt dat de ioniser het gebruik van chloor met 90 procent vermindert. Mijn eigen ervaring was altijd dat, als ik weer eens verzuimd had het water te testen en te behandelen, chloor uiteindelijk toch de redder in nood was.

Wie optimaal zwemgenot wil hebben heeft bij de groothandel keus uit een groot assortiment aan jetstreams, waterspuiters, schijnwerpers en wandmassage-installaties op de markt. Voor het buitenbad bestaan ook overkappingen die men bij mooi weer kan openschuiven. Een eigen zwembad, het klinkt zo mooi. In de praktijk komt het er op neer dat alleen mensen die in grote weelde leven het zich kunnen veroorloven. Verwarming en onderhoud van een beetje bad kosten op jaarbasis duizenden euro's. Advies: wie toch genoeg geld heeft, besteedt het onderhoud uit. Dat doen de Zuid-Afrikanen ook. Zuinige Nederlanders proberen het zelf.