Dit is een artikel uit het NRC-archief

Milieu en natuur

Milieu-Offensief pakt boeren en fokkers juridisch aan

De verdachte van de moord op Pim Fortuyn werkte bij Milieu Offensief. Wat is dat voor organisatie?

De Vereniging Milieu-Offensief in Wageningen heeft in de loop van de tien jaar van haar bestaan vooral onder boeren een reputatie opgebouwd als succesvol én onverzoenlijke strijder tegen de bio-industie. De land- en tuinbouworganisatie GLTO spreekt van ,,opzettelijke frustratie van economische processen''. De Nederlandse Vereniging van Fokkers van Edelpelsdieren (NFE) maakt gewag van een ,,zeer groot fanatisme''.

Bij de vereniging werkt sinds acht jaar de van de moord op Pim Fortuyn verdachte V. van der G. De kleine milieuclub legt zich vooral toe op het procederen tegen vestiging en uitbreiding van varkenshouders, kippenhouders en pelsdierfokkers. Daarbij gaat het niet om lobby-activiteiten of acties, politiek of gericht op het publiek, maar vooral om het juridisch aanvechten van ,,ondeugdelijke'' vergunningen.

Drie op de vier beroepszaken worden jaarlijks gewonnen, zo meldt het laatst gepubliceerde jaarverslag over augustus 1999 tot juli 2000. Daarin staat: ,,Sinds onze oprichting in 1992 zijn we reeds zeer succesvol geweest in het voorkomen van een verdere uitbreiding van intensieve veehouderijen. De inspraak bij 2.200 procedures heeft er concreet toe geleid dat er circa 650.000 kg minder ammoniakuitstoot per jaar plaatsvindt. De procedures hebben ook tot minder stankuitstoot, een lager energieverbruik en een lagere geluidsuitstoot geleid en betere milieuvoorschriften in milieuvergunningen. Omgerekend naar dieraantallen komt de ammoniakuitstoot overeen met circa 120.000 varkens plus 2.000.000 kippen plus 100.000 nertsen plus 10.000 kistkalveren en nog vele vossen, kalkoenen en konijnen. Daartoe houdt de vereniging in Gelderland, Utrecht en Limburg structurele controles van elke vergunningaanvraag in honderdtwintig gemeenten.''

Volgens woordvoerder Patric Hanselman van GLTO in Deventer zijn ,,honderden, zo niet duizenden'' boerenbedrijven onzacht met de juridische actievoerders van Milieu-Offensief in aanraking gekomen. ,,Ze zijn vrij meedogenloos. Ze spannen procedures aan en met hen is verder geen discussie mogelijk. Ze zijn dan ook vrijwel nooit gesprekspartner.''

De meeste boeren in Oost-Nederland kennen vooral twee mensen van de Vereniging Milieu-Offensief, Van der G. en Sjoerd van de Wouw. Van de Wouw is als vrijwilliger voorzitter van de vereniging. Hij is werkzaam bij Wakker Dier, een organisatie die opkomt voor de rechten van het dier. De procedures werden gevoerd door Van de Wouw en Van der G. Zij werden voor de Raad van State vaak bijgestaan door juridisch adviseur mr. Valentijn Wösten in Amsterdam.

Wakker Dier, Bont voor Dieren en Compassion in World Farming staat de Vereniging Milieu-Offensief goed aangeschreven. Woordvoerders roemen de ,,keurige'' middelen die worden gebruikt om het milieubelang te dienen. Andere milieuverenigingen noemen de methoden van de Wageningse club daarentegen ,,verwerpelijk''. Voorzitter Jaap Dirkmaat van Vereniging Das & Boom: ,,Als je de bio-industrie wilt aanpakken, dan moet je geen boertjes de nek omdraaien, maar politiek verantwoordelijken aanspreken. We hebben last van de activiteiten van Milieu-Offensief, omdat boeren ons met hen associëren.''

Sommigen trekken de ,,nette werkwijze'' van Milieu-Offensief in twijfel. Vier jaar geleden kwam de club in opspraak omdat het ,,onorthodoxe'' actiemethoden gebruikte. Zo staakte het procedures als een boer bereid was een som geld te geven, waarmee de vereniging elders ammoniakrechten opkocht. Ook kocht de gemeente Harderwijk een procedure af door zelf elders ammoniakrechten op te kopen. De pelsdierfokkerijen vermoeden bovendien dat de informatie uit de vergunningen, inclusief plattegronden van de bedrijven, die de vereniging opvroeg bij gemeenten, werd doorgespeeld aan actievoerders die pelsdieren `bevrijden'.

Milieu-Offensief voerde ook actie tegen de pelsdierfokkerij samen met Bont voor Dieren. Dit in verband met het verbod op het fokken van pelsdieren, een wetsvoorstel dat bij de Tweede Kamer ligt maar door de val van het kabinet niet meer behandeld kon worden. Fortuyn liet eerder weten dat wat hem betreft het verbod ingetrokken moest worden. Op 18 maart voerde Bont voor Dieren nog een actie voor de deur van het ministerie van LNV, waarbij een lookalike van Fortuyn `Pimfletten' uitdeelde aan ambtenaren.