`Backhandslag blijkt een moordwapen'

Na het ongeluk waarbij hockeyer Karel Klaver vorige week werd geveld door een bal op zijn slaap en met zwaar hersenletsel in het ziekenhuis belandde, gaan stemmen op de omstreden backhandslag te verbieden.

Een spectaculaire verrijking van het hockey? Jazeker, knikt Floris Jan Bovelander in het clubhuis van Rotterdam. ,,Een prachtige slag, die backhand. Met één groot nadeel: het vereist een bijna perfecte techniek. Als die ontbreekt, wordt het link.''

Waartoe de verwoestende backhandslag met snelheden die kunnen oplopen tot 180 kilometer per uur kan leiden, zag de oud-international vorige week bij het oefenduel Bloemendaal-SCHC (6-0). Na een mislukte uithaal van oud-international Remco van Wijk belandde de bal op het hoofd van diens ploeggenoot Karel Klaver. Die werd met zwaar hersenletsel opgenomen in het ziekenhuis, waar hij nog altijd verblijft.

Bovelander onderkende meteen de ernst van de situatie. ,,Omdat ik zelf in de loop der jaren de nodige `slachtoffers' heb gemaakt, weet ik dat de schade meevalt zodra spelers kermen van de pijn. Maar Karel gaf geen krimp op het moment dat hij werd geraakt. Hij viel op de grond en bewoog vervolgens nauwelijks meer. Toen wist ik: dit is goed fout.''

Berucht is de uithaal waarmee Bovelander veertien jaar geleden, in de halve finales van het olympisch toernooi in Seoul, Stefan Blöcher op diens hoofd trof. Groggy ging de Duitser naar de grond. ,,De Spelen waren voor hem letterlijk en figuurlijk in één klap voorbij'', herinnert Bovelander zich. ,,Dat was des te vervelender omdat Blöcher een groot hockeyer dat toernooi afscheid zou nemen. Gelukkig bleef de schade beperkt tot een paar dagen flinke hoofdpijn.''

Het voorval was voor de internationale hockeyfederatie FIH niettemin aanleiding de strafcornerregels aan te scherpen. Om de veiligheid van zowel doelman als lijnverdedigers te vergroten, moest de bal voortaan buiten de cirkel worden gestopt. Verder werd bepaald dat het directe schot voortaan op de plank moest eindigen. Andere `gevaarlijke' slagen en technieken waren reeds of werden niet veel later verboden: de chipper (geslagen hoge bal), de wokkel (bal die op heuphoogte met de stick wordt weggeslingerd) en de flats (geslagen bal op heuphoogte).

Hetzelfde lot wacht mogelijk de backhandslag, een techniek die zeven jaar geleden werd geïntroduceerd door oud-international Marc Delissen. Het backhandschot is een gecamoufleerde, laag bij de grond uitgevoerde slag die eerst met de punt maar al snel met de rand (op de steel vlak boven de krul) van de `omgekeerde' stick wordt uitgevoerd. Het ongelijke slagvlak leidt niet alleen tot extreme snelheden, maar ook tot wat hockeyers `oncontroleerbare ballen' noemen: de schutter weet vaak niet welke richting de bal kiest.

Assistent-bondscoach Bovelander is geen voorstander van afschaffing. ,,Maar ik vrees dat we daar niet aan ontkomen. We zitten op het randje. Het is naïef nu te spreken van een `incident', want dat is het beslist niet. Er zal beslist iets moeten gebeuren, ook al vind ik de backhand op zich een aanwinst voor de sport.''

Oud-international Ties Kruize daarentegen heeft geen twijfel. ,,Afschaffen en wel meteen'', meent het voormalige strafcornerkanon van HCKZ. ,,Het gevaar is domweg te groot. Dat riep ik overigens drie jaar geleden al. Mijn mening staat dus los van Klaver, ook al is dit het vreselijke ongeval het beste bewijs van mijn stelling.''

Dat het aantal ongevallen tot dusverre beperkt is gebleven, mag volgens Kruize een klein wonder heten. ,,Ga maar eens kijken bij de jeugd. Daar doen ze het tegenwoordig allemaal: op volle snelheid de cirkel in, forehand bewust ontwijken, kontje erin en hakken maar. Omdat het stoer en spectaculair is, wat natuurlijk ook zo is. Ik sta ook te genieten als iemand vanaf de rand van de cirkel de bal in het kruis jaagt met z'n backhand. Maar neem van mij aan: het is levensgevaarlijk.''

In de lagere regionen schuilt volgens oud-scheidsrechters Frank van 't Hek en Peter von Reth het grootste gevaar. ,,Slechts een klein groepje tophockeyers beheerst de backhand, de rest niet en toch aarzelt die groep niet de slag met alle gevolgen vandien te gebruiken'', zegt de eerste. Von Reth neigt daarom naar een compromis: ,,Toestaan in de hoofd- en overgangsklasse, afschaffen in de lagere klassen. Waarmee het probleem overigens niet is opgelost, omdat een regel bijna per definitie wordt overtreden in de sport. Bovendien laat een bal zich niet sturen door een fluitje van de scheidsrechter.''

Von Reth, tevens lid van de FIH-spelregelcommissie, heeft voor deze maand een bijeenkomst uitgeschreven ,,waar alle partijen mogen aanschuiven om hun mening te geven, zodat we met z'n allen een gefundeerd standpunt kunnen formuleren''. Eind juni zal hij het thema aankaarten tijdens de eerstvolgende vergadering van de spelregelcommissie in Brussel.

Volgens Rob Tettero heeft de FIH weinig keuze. In navolging van Kruize pleit de stickfabrikant, vorige week getuige van het ongeluk, voor onmiddellijke afschaffing van wat hij ,,een moordwapen'' noemt. ,,Het zijn kanonskogels die ze afschieten. De voordelen wegen niet op tegen de gevaren. Van Wijk en Klaver zijn broodhockeyers, spelers die dagelijks bezig zijn met hun sport. Als het daar al fout gaat, dan weet je genoeg.''

Twee jaar geleden wees Tettero de FIH-bestuurders al op de gevaren. ,,Maar mijn woorden werden weggelachen onder het mom: het is zo'n mooie slag, het biedt de sport nieuwe perspectieven.'' En dat terwijl, aldus Tettero, bij een temperatuur van 15 graden of minder angstaanjagende snelheden (tot 180 kilometer per uur) kunnen worden bereikt. ,,Omdat het stickmateriaal (carbon, red.) dan zó hard wordt dat optimale stijfheid ontstaat. Tel daarbij het niet-egale slagvlak en je hebt een wapen in handen waar een mens domweg niet tegenop gewassen is.''

Bewijzen kan hij het niet, maar volgens Tettero mag Klaver uiteindelijk nog van geluk spreken. Navraag bij een internist bevestigde zijn vermoedens. ,,Als Klaver die bal in stilstand op zijn hoofd had gekregen, had hij het niet kunnen navertellen. Nu `brak' hij de snelheid van de bal doordat hij in beweging was op het moment dat-ie werd geraakt.''