Worldcoms reis naar de ondergang

De ontslagen topman Ebbers maakte van telecombedrijf Worldcom een wereldspeler die eens 176 miljard dollar waard was. De `telecom cowboy' kan weer op zijn tractor klimmen.

Het eerste slachtoffer van de voortdurende slijtageslag in de Amerikaanse telecomsector is gevallen. Bernard Ebbers, de 60-jarige oprichter en topman van Worldcom, die zich twee jaar geleden bij de voorgenomen fusie met Sprint nog master of the universe waande, is met vervroegd en onvrijwillig pensioen gestuurd door de raad van commissarissen. De controverse draait om Worldcoms schuldenlast van 30 miljard dollar en Ebbers persoonlijke lening van 366 miljoen dollar. Ook loopt er een grootschalig onderzoek van de beursautoriteiten naar de boekhouding van de telecomgigant. Op het nieuws over het vertrek van Ebbers heroverde het aandeel Worldcom weer een klein beetje terrein op de Nasdaqbeurs, nadat het de afgelopen maanden met 80 procent in waarde was gedaald tot minder dan 2,50 dollar.

`Telecom Cowboy' werd Ebbers wel genoemd. Niet alleen omdat hij gewoonlijk in vale jeans en cowboylaarzen op het hoofdkantoor in Clinton Mississippi verscheen, ondertussen kauwend op een sigaar, maar ook omdat hij de traditioneel nogal grijze telecommunicatiesector op een losse, volkse wijze tegemoet trad en uiteindelijk bijna de baas werd. De mogelijkheden in de hightech in de jaren negentig leken bovendien onbegrensd, net zoals in het Wilde Westen honderdvijftig jaar eerder.

Ebbers, die ooit basketbalcoach was op een school in Jackson, Mississippi, en daarna een motel runde, kwam bijna bij toeval in de telecom terecht. Tijdens een kop koffie met een stel vrienden in het restaurant van een plaatselijke Inn in Hattiesburg in 1983, werd het idee geopperd om geld te steken in Long Distance Discount Service, een handelaar in interlokale belminuten over het netwerk van onder andere AT&T.

Ebbers Bernie voor vrienden nam al snel het roer over van LDDS en begon in hoog tempo kleine concurrenten over te nemen, volgens het principe buy 'n slash. Dat wil zeggen, zodra een bedrijf was overgenomen, joeg hij er met harde hand een bezuinigingsoperatie door, en sloot hij de netwerken op elkaar aan om kosten te besparen. Bij MCI, met 37 miljard dollar de eerste grote overname van Worldcom, zoals het bedrijf sinds 1995 heette, nodigde Ebbers de nieuwe managers uit voor een bijeenkomst in Florida. Tot hun schrik mochten zij niet per privé-vliegtuig reizen, stonden er geen limousines te wachten bij aankomst en moesten ze hun hotelkamer delen met hun collega's.

Worldcom beleefde zijn moment suprême medio 1999, toen het aandeel ruim zestig dollar noteerde. Met de geplande overname van Sprint, die met 115 miljard dollar destijds de grootste ooit zou zijn, bereikte Ebbers het plafond van zijn ambitie. Federale autoriteiten keurden de voorgenomen fusie in 2000 af omdat er een monopoliepositie zou ontstaan op het gebied van draadloos, bel- en dataverkeer. Sindsdien is de koers van Worldcom aan een reis naar de onderkant van de Nasdaq begonnen, waardoor het bedrijf zijn koopkracht voor overnames verloor.

Mede door de moordende concurrentie in de telecom-industrie, die een forse klap kreeg na het uiteenspatten van de internetzeepbel, was het gedaan met Worldcoms fortuin. Maar privé had Ebbers nog geen genoeg van zijn wisseltruc overgewaardeerde Worldcom-aandelen voor ondergewaardeerde belangen in bedrijven. Op basis van zijn 17 miljoen Worldcom-aandelen leende hij miljoenen dollars voor zijn eigen beleggingen. Toen Worldcom alsmaar verloor, eiste de bank haar geld terug en moest Ebbers aankloppen bij de raad van commissarissen die zo vriendelijk was om hem 366 miljoen dollar te lenen. Ebbers zegt dat hij zijn schuld afbetaalt, zonder zijn Worldcom-aandelen te dumpen. De in Canada geboren Ebbers schijnt nog een aantal waardevaste beleggingen te hebben, zoals duizenden hectare grond in British Columbia en het zuidoosten van de VS.

,,Er is geen betere ontspanning dan lekker op een tractor rijden'', zei Ebbers in 1997 tegen BusinessWeek. Daar heeft hij nu alle tijd voor.