Opbouw van aanval op Irak in volle gang

Over het wanneer van een Amerikaanse aanval op Irak bestaat onduidelijkheid. Maar de militaire voorbereidingen zijn al in volle gang.

Het lijkt eerder een kwestie van wannéér dan van óf de Verenigde Staten Irak zullen aanvallen daarvoor vinden de VS de Iraakse massavernietigingswapens een te grote bedreiging. Behalve politieke redenen, zoals het conflict tussen Israël en de Palestijnen, zijn er ook militaire redenen aan te voeren waarom een offensief nog even op zich laat wachten.

Zo moeten de militaire operaties in Afghanistan worden afgerond, zodat met name duizenden special forces de handen vrij hebben voor een aanval op Irak en moeten de voorraden `slimme bommen' worden aangevuld. Maar misschien wel de belangrijkste reden voor een lange aanloop is dat het Pentagon niet afhankelijk wil zijn van vliegvelden en legerbases in Saoedi-Arabië. Dat land stelt zich terughoudend op tegenover zo'n aanval. De VS breiden hun militaire faciliteiten elders in de regio drastisch uit.

De Amerikaanse generaal Tommy Franks, bevelhebber van Central Command, het reusachtige bevelsgebied dat globaal loopt van Pakistan tot Kenia, bevestigde tegenover de pers dat Amerikaanse militairen grote hoeveelheden communicatie-apparatuur vanaf de Saoedische Prins Sultan luchtmachtbasis naar het Golfstaatje Qatar overbrachten. Qatar staat minder negatief tegenover Amerikaanse aanvalsplannen. Tot nu toe was dit zenuwcentrum in Saoedi-Arabië, een Combined Air Operations Center, CAOC, het enige in de regio dat operaties zoals tegen Irak kan orkestreren. Ook wordt een vliegbasis in Qatar uitgebreid. Een vliegveld in Oman wordt gereed gemaakt voor de komst van zware B-52 bommenwerpers.

Militaire analisten verschillen van mening over de aantallen soldaten die bij een aanval op Irak nodig zijn. Aangezien in Irak geen equivalent bestaat van de Noordelijke Alliantie, die in Afghanistan als infanterie fungeerde tegen de Talibaan, moeten de Amerikanen waarschijnlijk aangevuld met Britse troepen zelf de grondtroepen leveren. De schattingen over de benodigde aantallen manschappen variëren van 70.000 tot meer dan een half miljoen. Behalve vliegvelden in het gebied zijn ook uitvalsbases nodig van waar uit tankdivisies Irak kunnen binnentrekken.

In Koeweit is de afgelopen maanden het aantal Amerikaanse troepen verdubbeld tot meer dan tienduizend. Die zijn daar volgens Franks heen gestuurd om ,,een barrière op te werpen tegen Iraakse misrekeningen'. In het zuidoosten van Turkije zijn al meer dan tien jaar Amerikaanse speciale eenheden actief, die Koerden in Noord-Irak bijstand verlenen.

De militaire opbouw heeft niet alleen aan de zuidkant van Irak plaats. Ingenieurs maken in Roemenië vliegbases bij Timisoara, Fetesti en een marinebasis bij Constaņta gereed voor de komst van grote aantallen Amerikaanse militairen en hun materieel. Bulgarije staat uitgebreid gebruik van de vliegbases bij Varna, Plovdiv en Boergas toe. Vooral die laatste is een logistiek knooppunt door de nabijheid van een grote olieraffinaderij waar vliegtuigbrandstof kan worden gekocht.

Intussen vult het Pentagon ook de voorraden boven Afghanistan afgegooide `slimme bommen' aan. Een order voor meer dan twaalfduizend satellietgeleide JDAM-bommen een regelrechte hit in Afghanistan is versneld.

Hoewel Saddam Hussein zegt dat de Irakezen het land desnoods ,,met stenen en dolken' zullen verdedigen, lijken de Iraakse strijdkrachten voor een onmogelijke opgave te staan wanneer de Amerikanen en Britten de aanval op Baghdad serieus inzetten. Het Iraakse zware materieel, dat nog hetzelfde is als tijdens de Golfoorlog, blijft operationeel door `kannibaliseren': tanks kunnen blijven rijden door onderdelen van andere tanks te slopen. De afgelopen tien jaar is bij het patrouilleren in de no-fly-zones, geen enkel Amerikaans of Brits gevechtstoestel neergeschoten, dus lijkt van de Iraakse luchtverdediging eveneens weinig te duchten.

Op dit moment lijkt de eerste verdedigingslinie van Irak, het ondermijnen van internationale steun voor Amerikaans-Britse acties, dan ook meteen de laatste verdedigingswal om zo'n aanval met succes af te slaan. Maar volgens oud-wapeninspecteur Charles Duelfer, kan Irak iets anders in stelling brengen: massavernietigingswapens.

Dát Irak nog over biologische en chemische wapens beschikt, wordt zeer waarschijnlijk geacht. Waaróm Irak zoveel waarde hecht aan het behoud van die wapens, plus wellicht een handvol Scud-raketten, is al tien jaar een groot mysterie. Immers, ongehinderde inspecties zouden het einde betekenen van de VN-sancties die het land teisteren. En de expertise om raketten te voorzien van chemische of biologische wapenladingen zit tóch in het brein van de Iraakse technici: daar is geen inspectie tegen opgewassen.

Duelfer meende een oplossing voor het vraagstuk te hebben gevonden. Saddam Hussein, zei hij tegen een Amerikaanse Senaatscommisie, denkt dat de Amerikanen in 1991 niet naar Bagdad durfden optrekken omdat ze bang waren voor zijn massavernietigingswapens en niet, zoals algemeen wordt aangenomen en door de VS zelf ook wordt verklaard, omdat dat niet met de coalitiepartners was afgesproken. Als Duelfer gelijk heeft, worden de resterende Iraakse massavernietigingswapens dus tegelijkertijd door de Amerikanen gezien als reden voor een offensief, als door Saddam Hussein als een laatste reddingsboei voor zijn regime.