Liever een `ladenlichter' dan een `fascist'

Al dagen demonstreren duizenden Franse studenten tegen de extreem-rechtse Jean-Marie Le Pen. Morgen volgt de apotheose.

`Repetities' noemen de Franse kranten de massale demonstraties, die sinds 21 april, toen Jean-Marie Le Pen van het extreem-rechtse Front National doordrong tot de tweede ronde van de presidentsverkiezingen, in het hele land gehouden zijn. Repetities voor morgen, 1 mei, dag van de arbeid, van een nog altijd in shocktoestand verkerend land.

Honderdduizenden gaan naar verwachting de straat op, daartoe opgeroepen door vakbonden, linkse politieke partijen, mensenrechtenorganisaties en religieuze leidsmannen. De dag die de afgelopen jaren nauwelijks publiek trok, belooft er deze keer één te worden `van alle gevaren'. Zo hoopt het Front National op honderdduizend deelnemers voor zijn traditionele 1 mei-optocht langs het goudkleurige beeld van Jeanne d'Arc op de Parijse Place des Pyramides. Het is deze week met bloedrode verf beklad, en de sokkel staat vol leuzen tegen Le Pen.

Tot nu toe hebben vooral scholieren en studenten gedemonstreerd, onder spandoeken die oproepen om in de tweede ronde, aanstaande zondag, op de `ladenlichter' Jacques Chirac te stemmen, en niet op de `fascist'. Uit talloze reportages in de media blijkt, dat velen onder hen niet gestemd hebben in de eerste ronde of hun stem op een extreem-linkse kandidaat hebben uitgebracht, waardoor de socialistische kandidaat, premier Lionel Jospin, tegen iedere verwachting in de tweede ronde niet heeft gehaald. Meer dan twaalf miljoen van de veertig miljoen kiesgerechtigden hebben niet gestemd, van de jongeren stemde twintig procent op Le Pen. `Laten ze gaan stemmen!', zei Alain Juppé, de rechtse burgemeester van Bordeaux gisteren in Le Monde.

Het Front National (FN) heeft de dagelijkse optochten tegen Le Pen het gevolg van `linkse manipulatie' genoemd. Volgens algemeen secretaris Carl Lang stellen leerkrachten zich op `als politieke aanvoerders'. ,,Men stuurt [pubers] de straat op om in actie te komen tegen het fascisme, het racisme en het antisemitisme. [...] Dat is een leugen [...] want er is geen enkel verband tussen het FN en totalitaire ideologieën van de 20ste eeuw''.

,,Gemanipuleerd'' is volgens Jean-Marie Le Pen ook Zinedine Zidane, de razend populaire aanvoerder van het nationale voetbalteam. Zidane, van Noord-Afrikaanse herkomst, heeft opgeroepen om op Chirac te stemmen. ,,Ik geef je een deel van mijn stemmen, als jij mij een deel van je inkomsten geeft'', zo zei Le Pen in reactie op Zidane's oproep. Hij voegde er aan toe ,,niet meer dan de thermometer van de politieke ziekte van Frankrijk'' te zijn.

Temidden van alle oproepen van artiesten, religieuze leiders en politieke kopstukken, zijn er ook die er weliswaar op aandringen een `dam' op te werpen tegen Le Pen maar de naam `Chirac' niet over hun lippen kunnen krijgen. Tot woede en teleurstelling van velen riep premier Lionel Jospin pas eind vorige week, in een schriftelijke verklaring, op tot verzet tegen Le Pen – zonder Chirac te noemen. Arlette Laguiller van het extreem-linkse Lutte Ouvrière, dat Jospin veel stemmen kostte, dringt aan op het uitbrengen van een blancostem in de tweede ronde, omdat ze niet wil dat Chirac wordt gekozen ,,met behulp van stemmen van de arbeiders, van geheel links''.

Belangrijke kranten als Le Monde en Libération laten geen misverstand bestaan over hun politieke voorkeur. Libé geeft dagelijks alle details van op handen zijnde demonstraties. De dag na de eerste ronde was de voorpagina gevuld met een groot `Nee!', de `één' van vandaag roept op tot `Lopen!', met in kleinere letters: `allen tegen Le Pen'. Le Monde laakte gisteren de houding van `republikeins rechts', dat zich meer tegen links keert dan tegen Le Pen. In het interview dat de krant met hem publiceert, legt Alain Juppé uit waarom: ,,Het is waar dat wij al twintig jaar worstelen met dezelfde vraag: hoe te strijden tegen de ideeën en de ideologie van het Front National zonder zeventien tot twintig procent van de Fransen het gevoel te geven smeerlappen te zijn?''

Le Pen beperkt zijn campagne tot optredens in de media, waarin hij onder meer de Britse premier Tony Blair, die hem ,,weerzinwekkend'' heeft genoemd, van repliek diende. Onder verwijzing naar het opvangkamp van Sangatte vanwaaruit dagelijks vijftienhonderd vluchtelingen de oversteek naar Groot-Brittannië trachten te maken, zei hij: ,,Als ik een racist ben, is Blair het niet minder. Hij wil die vluchtelingen ook niet hebben.''