Hof houdt zich niet aan eigen handvest

Het Europese Handvest verbiedt leeftijdsdiscriminatie. Maar het Europese Hof van Justitie houdt zich niet aan zijn eigen handvest.

Wat is leeftijdsdiscriminatie? De president van het Europese Hof van Justitie, Gil Carlos Rodríguez Iglesias, wil op die door hemzelf gestelde vraag niet antwoorden. Volgens artikel 21 van het Europese Handvest van Grondrechten is leeftijdsdiscriminatie verboden. Desondanks hanteert het Hof van Justitie een leeftijdsgrens van 45 jaar voor sollicitanten naar de functie van jurist-vertaler.

Houdt het Hof van Justitie zich niet aan het Handvest, dat in december 2000 plechtig werd afgekondigd door de Europese regeringsleiders en de voorzitters van de Europese Commissie en van het Europees Parlement? ,,Ik weet niet of een leeftijdsbeperking discriminatie is of dat het gaat om een gerechtvaardigde eis ten behoeve van bepaalde functies'', zegt Rodríguez Iglesias. Hij wil er ook geen standpunt over innemen. De vraag wat leeftijdsdiscriminatie is kan op een dag aan het Hof van Justitie voorgelegd worden. ,,Ik wil niet vooruitlopen op wat in zo'n geval het standpunt van het Hof zal zijn'', zegt hij.

Monique Vermijs uit Breda, docente Europees recht aan de Hogeschool Brabant, weigerde vorig jaar te geloven dat de leeftijdsgrens in een personeelsadvertentie van het Hof van Justitie serieus was. ,,Leeftijd lager dan 40 jaar op 14.05.2001'', stond in de advertentie. Hoewel Vermijs ouder was, verzocht zij aan het examen voor toelating tot de functie van jurist-vertaler te mogen meedoen. Ze werd tot twee keer toe afgewezen.

Met een beroep op het Handvest schreef ze naar een Europarlementariër en naar de Europese Commissie, maar ze kwam geen stap verder. Het hielp haar ook niets toen het Hof de leeftijdsgrens in de loop van vorig jaar naar 45 jaar verhoogde. Ze is 52 jaar en weigert zichzelf te oud te voelen om nog naar een nieuwe functie te kunnen solliciteren. Ze wil nu een oordeel van het Gerecht van Eerste Aanleg in Luxemburg, dat Europese ambtenarenzaken behandelt. Dat Europese gerecht kan het Hof van Justitie veroordelen wegens leeftijdsdiscriminatie.

Bij de ondertekening van het Handvest van Grondrechten in Nice in 2000 zei de voorzitster van het Europees Parlement, Nicole Fontaine: ,,Een handtekening betekent een verbintenis. Laat het alle burgers van de Europese Unie duidelijk zijn dat het Handvest van nu af aan de wet van het Parlement is.'' Romano Prodi, de voorzitter van de Europese Commissie, verklaarde: ,,In de ogen van de Europese Commissie hebben de instellingen van de Europese Unie zich door de afkondiging van dit Handvest van grondrechten verplicht dit Handvest te eerbiedigen bij alles wat zij doen en bij elk beleid dat zij voorstaan.'' Ze gaven daarmee bijzonder gewicht aan het Handvest dat een politieke verklaring is en nog een onduidelijke juridische status heeft.

Maar het Europees Parlement en de Europese Commissie gebruiken samen met het Europese Hof een ambtenarenstatuut waarin de leeftijdsgrens van 45 jaar is opgenomen. Die geldt voor wie een examen wil doen voor een functie bij een van deze instellingen. De Europese ombudsman, Jacob Söderman, zit de zaak hoog. Daarom weigerde hij vorige maand om een akkoord te ondertekenen over een gezamenlijk bureau voor aanwerving van personeel van alle EU-instellingen.

In een brief aan de huidige voorzitter van het Europees Parlement, Pat Cox, kritiseerde hij een voorstel van de Europese Commissie tot wijziging van het ambtenarenstatuut. Daarin wordt leeftijdsdiscriminatie bij de aanwerving van ambtenaren als uitzondering toegestaan. ,,Deze ontwerpbepaling lijkt gemaakt om de EU-instellingen en organen carte blanche te geven om te doen wat zij willen, door te bepalen dat toepassing van leeftijdsgrenzen niet als discriminatie geldt'', aldus de ombudsman.

Uit onderzoek van de ombudsman is gebleken dat instellingen als de Europese Centrale Bank, de Europese Investeringsbank, het Europese Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk en Europol geen leeftijdsgrens voor kandidaat-ambtenaren hanteren. Volgens Rodriguez Iglesias, de president van het Europese Hof, zijn als gevolg van ,,de vastberaden opstelling van de ombudsman'' bij de Europese Commissie en het Europees Parlement vragen gerezen over de juistheid van het gebruik van de leeftijdsgrens van 45 jaar.

,,In deze situatie hebben wij als Hof veeleer de neiging tot het voorzichtig volgen van politieke besluiten. Wij willen niet vooraf een standpunt innemen in een zaak waarover wij mogelijk later als rechters moeten oordelen'', zegt Iglesias. Vermijs is op zoek naar de geschikte advocaat die haar zaak voor het Gerecht van Eerste Aanleg brengt. Ze wil een veroordeling van het Hof wegens leeftijdsdiscriminatie, bij voorkeur gevolgd door een succesvol examen en de aanstelling als jurist-vertaler bij datzelfde Hof.