De slag om de brug barst al vroeg los

De gemoederen liepen hoog op, gisteren op de Utrechtse Van Asch van Wijcksbrug. Door nieuwe regels moest er om elke meter van ,,het beste plekje van de Utrechtse vrijmarkt'' worden `gevochten'.

Rond 17.15 uur komt het tot een handgemeen. Twee jongens van Noord-Afrikaanse afkomst bedreigen de personeelsleden van een Vietnamees loempiastalletje. Er wordt flink gescholden. De fotograaf van deze krant die de jongens op de foto wil zetten, wordt aangevallen. De jongens komen pas tot bedaren als een oudere man hen tot kalmte maant.

,,Ik sta hier niet lekker'', zegt het meisje van het loempiastalletje, trillend met een sigaret na afloop. ,,Ik heb mijn vriend er maar even bijgehaald.'' Ze wijst op een lange man met brede schouders. ,,Alleen met mijn moeder en mijn broertje vond ik te eng.''

Ze wijst op de jongens die haar dreigend blijven aankijken. ,,Ze zeggen dat hun familie hier al dertien jaar staat. En dat ze geld willen hebben voor dit plekje. Nou, dat vind ik bullshit. Dit plekje hebben we zelf ingenomen. Ik verwacht nog wel problemen vannacht. Maar ik laat me niet wegsturen. Ik zal blij zijn als het zes uur is.''

De sfeer was grimmig, gistermiddag tussen vier en zes op de Van Asch van Wijcksbrug. Volgens Ramazan en Ahmet die aan de overkant op een plekje azen ,,de beste plek van de Utrechtse vrijmarkt''. Alle bezoekers komen vroeg of laat over dit bruggetje. ,,De politie zegt het ook'', zegt Ahmet. ,,Hier begint en eindigt het.''

Dus was er een ware slag gaande, om de stekjes op de Van Asch van Wijcks. Dit jaar was ervoor gekozen ,,de regels aan te scherpen'', zoals een patrouillerende agent het omschrijft. De stekjes mochten niet eerder dan om 18.00 uur worden ingenomen. En niet meer, zoals vorige jaren, al een week voor de markt, dag en nacht met tuinstoelen en tenten bezet worden gehouden.

De nieuwe regel zette een streep door de jarenlange hiërarchie van handjeklap die daarvoor altijd gold. Vroeger konden handige jongens met `kampeersessies' honderden guldens verdienen met de doorverkoop van `hun' stekkie. ,,Vijfhonderd gulden voor dertig vierkante meter'', zegt eenvan de verkopers. Ook golden `afspraken' tussen shoarma- en frietverkopers van de Utrechtse Bazaar in Vleuten die de brug onderling `verdeelden'.

Dit jaar was het zenuwachtig improviseren. Het was een druk verkeer van bestelbusjes, aanhangwagentjes, stroomaggregaten en druk gebarende Turken, Marokkanen, Vietnamezen en autochtone Utrechters.

,,We staan hier elk jaar met vijf kraampjes'', zegt Toan, terwijl zijn Vietnamese familie een loempiawagentje inparkeert. ,,Dit is onze kant'', gebaart hij naar de kant van het Predikherenkerkhof. ,,Iedereen weet: hier staan altijd de loempia's.'' Maar het was toch verboden vóór zes uur? Toan lacht. ,,Je mag de wagens hier al neerzetten. Maar nog niet uitladen'', interpreteert hij de nieuwe regels.

Meneer Van der Tol uit Utrecht trekt nerveus aan zijn sjekkie terwijl tientallen politiemensen in gele hesjes de hectiek in goede banen proberen te leiden. ,,Vroeger was het duidelijk. Een bezette plek was bezet. Nu wordt er tot het laatste moment om de laatste meters gevochten. Je wordt hier weggekeken door de allochtone mensen die denken dat ze alle rechten hebben.''

Hij wijst op een hernieuwde woordenwisseling tussen de Vietnamezen en de agressieve jongens. ,,Zij hebben bepaald dat deze hoek van hem is. `Daar kan je wel eens problemen mee krijgen, vannacht', zei hij tegen me. Mensen gunnen elkaar niks meer.'' Zijn vrouw werd net nog even apart `bedreigd'. ,,Het is hun vrijmarkt'', zegt zij onverstoorbaar. ,,Maar ook míjn vrijmarkt.''

,,Het mooiste zou zijn'', filosofeert de bewoner van een huis aan de Hopakker, vlakbij de brug, ,,als je bij de gemeente een nummertje moet trekken. Dan hoeft niemand nerveus te doen. Bovendien kan de gemeente wat variëteit aanbrengen.''

Hij kijkt naar de overkant waar `De Patatkoning' en frietkraam `Snorro' hun grote glanzende wagens staan af te koppelen. ,,Nu heb je vijftien professionele vreetschuren op vijftig meter. Met een nummer-systeem kan de gemeente zeggen: vijf vreetschuren en de rest particulieren. Dat is veel gezelliger.''

Niet dat hij er zelf slechter van wordt. Hij verhuurt stroom aan zes kramen voor twintig euro per kraam. Hij is druk in de weer met kabels, stekkers en katrollen. ,,We zetten ze allemaal op een andere stop'', zegt zijn vrouw. ,,Dat is onze vrijhandel vandaag.''